'Banken schreven mee aan voor hen voordelige wet'

De drie grootbanken ING, Rabo en ABN Amro hebben vorig jaar meegeschreven aan een wet van minister Dijsselbloem die de banken een belastingvoordeel van 350 miljoen euro oplevert. Daarbij hebben ze de bewindsman nadrukkelijk geprobeerd te souffleren hoe zijn wet niet voor problemen met Brussel zou zorgen. Dat stelt NRC op basis van documenten die de krant met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur heeft gekregen.

null Beeld anp
Beeld anp

Het ministerie van Financiën werpt de suggestie dat banken hebben meegeschreven aan een wet, verre van zich, aldus een woordvoerster. Het enige wat de banken volgens het ministerie hebben gedaan is het aandragen van enkele tekstsuggesties voor de toelichting bij de wet. 'Bij een wetswijziging worden altijd de betrokken partijen geconsulteerd', stelt Financiën. 'Dat hoort zo, want anders volgt de beschuldiging dat we in het wilde weg besluiten nemen.'

De topmannen van de drie banken, inclusief oud-minister van Financiën Gerrit Zalm, nu bestuursvoorzitter van ABN Amro, waren bang dat het voordeel dat de wet hen oplevert, door Brussel als ongeoorloofde staatssteun zou worden gezien. Dat risico zou niet bestaan als de wet niet specifiek gericht zou zijn op banken, maar op alle financiële bedrijven.

Eerst drongen de banken er bij Dijsselbloem op aan de wetstekst vaag te laten, zodat die ook geïnterpreteerd kon worden als geldend voor niet-banken, zoals financiële dienstverleners. Uit de geopenbaarde documenten blijkt volgens NRC ook dat de penvoerder namens de banken, ING, het ministerie aanraadde de aftrek alleen bij de Europese Commissie te melden als het departement zou denken 'dat het staatssteunrisico wel meevalt'.

Uiteindelijk heeft Dijsselbloem ervoor gekozen de wet wel duidelijk voor alleen banken te laten gelden, zegt Financiën nu. Daarmee volgde Nederland het voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk. Uit het feit dat de wet specifiek voor banken geldt, kan volgens het ministerie worden opgemaakt dat het departement uiteindelijk niet vreesde dat de Europese Commissie Nederland zou beschuldigen van ontoelaatbare staatssteun. Tweede en Eerste Kamer namen de wet vorig jaar zonder stemming aan.

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Beeld anp
Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën.Beeld anp
Oud-minister van Financiën Gerrit Zalm. Beeld anp
Oud-minister van Financiën Gerrit Zalm.Beeld anp

Buffer vergroten

De zaak draait om een financieel instrument waarmee banken hun buffers kunnen vergroten, zonder dat dit ten koste gaat van hun vermogen geld uit te lenen. Een normale buffer is 'dood' kapitaal waar een bank niets mee kan. Om dat te omzeilen vullen steeds meer Europese banken hun buffers aan met zogenoemde coco's.

Daarmee kan een bank geld lenen als bij een obligatie, maar zodra de bank zijn buffers nodig heeft, verschiet de coco van kleur en kan het worden opgeteld bij het eigen vermogen, bij de kapitaalbuffer dus. De partij die de obligatie bezat, is die dan kwijt, maar daar staat een riante rente tegenover als vergoeding voor het risico van het volledige verlies. Waar het de banken in de richting van Dijsselbloem om ging was dat hij de hoge rente op de coco's aftrekbaar maakt van de belasting. Dat is nu met de wet geregeld.

Volgens de baas van ING, Ralph Hamers, is er niets mis met de handelwijze van zijn bank. 'Andere landen gingen ons al voor. En dat is geharmoniseerd', zei hij vanochtend voor BNR. 'Dat mag iedereen weten. Volgens mij is dit ook gewoon helemaal door de Tweede Kamer gegaan.'

ING, zo stelt Hamers, vertegenwoordigde slechts de andere banken. 'We hebben binnen de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) afgesproken dat één van de banken de leiding neemt bij dit soort dossiers en dat was ING. Er is niets onoorbaars aan.' NVB-voorzitter Chris Buijink bevestigde dat ING namens alle Nederlandse banken de gesprekspartner was van het ministerie.

Ralph Hamers. Beeld reuters
Ralph Hamers.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden