Banken betalen mee, hoe dan ook

Het IMF heeft besloten dat banken voortaan mee betalen aan financiële crises. De grote vraag is hoe? Ecuador geeft het voorbeeld....

Van onze verslaggever Ferry Haan

Banken nemen te gemakkelijk risico in opkomende economieën in de wetenschap dat het Internationale Monetaire Fonds (IMF) bijspringt als dat nodig mocht zijn. De inflatie in de reddingspakketten van vele tientallen miljarden dollars die het IMF samenstelde voor landen als Zuid-Korea, Indonesië, Thailand, Rusland en Brazilië is het bewijs voor de problemen die zijn ontstaan.

De financiële markten worden geplaagd door het begrip 'moral hazard'. Moral hazard ontstaat als iemand die verzekerd is, meer risico neemt dan hij normaal gesproken doet, juist omdat hij gedekt is. Precies op dezelfde manier hebben de banken meer risico's genomen, omdat ze wisten dat het IMF hun verliezen zou dekken.

Het IMF wil van dit probleem af en zoekt naar wegen om de financiële sector bij schuldenherstructuringen te betrekken. De eerste stap is deze week in Washington gezet. Het hoogste orgaan van het fonds, het Interim Committee, heeft ingestemd met het concept 'burden sharing', het verdelen van de lasten tussen publieke en private sector. De preciese uitwerking hiervan blijft open tot de volgende jaarvergadering.

Ecuador heeft niet op de uitkomst gewacht. Een dag na de IMF-acceptatie van het concept heeft het land besloten om slechts de helft te betalen van de 98 miljoen aan rentebetalingen die het deze week moest voldoen. De centrale bankpresident van het Andesland verdedigt de stap door te verwijzen naar de 'burden sharing'-discussies binnen het IMF. Ministers van Financiën in andere Latijns Amerikaanse landen als Mexico, Bolivia en Peru, evenals de centrale bankpresident van Venezuela stemden tijdens een bijeenkomst in met deze lezing.

Het IMF heeft officieel de stap van Ecuador afgekeurd. Binnenskamers steunt het fonds het land. Ecuador is samen met nog drie andere landen waaronder Oekraine, een testgebied voor het IMF. In vier voor de wereldeconomie onbelangrijke landen kan het fonds experimenteren met het betrekken van de financiële sector.

Het IMF onderzoekt een aantal mogelijkheden. Een 'doorrol'-clausule in ieder nieuw schuldencontract is de meest vergaande. Ieder land, ook de geïndustrialiseerde landen, krijgt daardoor het recht om bij financiële problemen de betaling van rente en aflossing uit te stellen.

Andere mogelijkheden zijn een bevriezingsperiode van zes maanden als een land in de problemen komt. Dit lijkt op de pauze die een aandelenbeurs inlast als de koersen een te grote val maken. De partijen kunnen tot bezinning komen en een rustig onderhandelen over de schulden.

De laatste mogelijkjheid via een clausule is de simpele toezegging dat de schuldhouder zich aansluit bij een onderhandeling namens alle schuldhouders. Deze collectieve actie-bepalingen dwingen de schuldeiser in te stemmen met besluiten die andere schuldeisers in meerderheid hebben genomen.

Bankiers zijn tegen al deze verplichte bepalingen. Cees Maas, bestuurslid van zowel de ING groep als de machtige bankierslobbyclub International Institute of Finance (IIF), is heel stellig: 'Ik heb liever dat een land geen rente meer betaalt en dat ik mijn verlies in een keer afschijf, dan dat ik verplicht jarenlang in een schuldherstructurering zit.'

Maas denkt dat de prijsconsequenties van dit soort clausules groot zullen zijn: 'Laat eerste de G7-landen maar eens beginnen met dit soort clausules. Ik denk dat ze het niet doen.'

Linksom of rechtsom, de banken moeten in het vervolg rekening houden met een bijdrage in een crisis. Ecuador zet een interessant precedent. Cees Maas zegt dat de schuld van de 'moral hazard' niet bij de banken ligt maar bij het IMF. Het IMF financiert tenslotte de grote hulppakketten.

Als het IMF niet slaagt in het opnemen van een verplichte clausule in de wereldwijde schuldcontracten, dan is de alternatieve oplossing dus simpel: Schaf het IMF af en de banken en de landen moeten het voortaan zelf oplossen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden