Bank pikt voordeeltje van de crisis in

Soms helpt het om heel erg boos te worden. ‘Dit is dit is onbeschoft’, dacht Jos Sikking. Hij had een brief gekregen van de Artesiabank, waarbij hij zijn hypotheek heeft lopen. Hij wist meteen: wat die bank hier als een voldongen besluit presenteert, moet absoluut van tafel.

Robert Giebels

De leraar economie op een middelbare school in Lisse heeft een hypotheek met een variabele rente. Die rente volgt de Euribor, de rente die banken elkaar – in theorie – berekenen. Euribor hangt nauw samen met wat de Europese Centrale Bank (ECB) voor rentebesluiten neemt.

Maar nu werkt het systeem niet, want banken lenen elkaar nauwelijks geld. ‘Euribor is geen goede afspiegeling van het rentepeil’, stelt hypotheekmarktleider Rabobank.

De rente van Sikkings hypotheek was het Euriborpercentage plus een opslagpercentage. Aanvankelijk kostte die afspraak hem geld. Sikking: ‘We zaten in oktober vorig jaar op 5 procent Euribor plus 1,25 procentpunt erbovenop. Dat was een bruto maandlast van 2.000 euro.

Maar toen kwam de kredietcrisis, en belangrijker: de reactie van de ECB. Zes keer verlaagde die de rente. Die staat nu op 1,25 procent. De Euribor duikt daar nog onder. De vlag kon uit, dachten ze bij Sikking thuis. Eindelijk zouden die hoge maandlasten tot het verleden gaan behoren.

Maar nee, schreef de geldgever, vanaf nu gebruiken we Euribor niet meer.

Levert de crisis eens voordeel op, wordt het de klanten van de bank onthouden. In een tijd waarin banken de wereld smeken hen te vertrouwen, doen ze van alles om onder afspraken uit te komen die onvoordelig voor ze uitpakken.

Volgens de Consumentenbond hebben de banken de opslag bovenop Euribor de afgelopen vijf maanden gemiddeld verdubbeld. Tegelijkertijd is de Euriborrente ruim tweederde lager geworden.

Banken melken bestaande klanten uit, vindt de bond, die eist dat het rentevoordeel volledig aan de consument wordt doorgegeven.

De enorme val van de Euribor-rente komt banken bijzonder slecht uit als ze hypotheken aanbieden die daaraan gekoppeld zijn. Zo slecht dat ABN Amro, Rabobank en Obvion de Euriborhypotheken maar helemaal hebben laten vallen. ‘Het is niet meer rendabel’, schrijft ABN Amro naar de tussenpersonen.

Nieuwe Euriborhypotheken zijn niet meer af te sluiten en de bestaande klanten met zo’n hypotheek worden min of meer weggepest. Daar kwam Jos Koets achter toen hij onderzoek deed naar dit type hypotheek.

Koets is hypotheekadviseur en de man achter Navident, een website die hypotheekvoorwaarden vergelijkt. De opslag ademt mee met Euribor, maar dan omgekeerd: gaat Euribor omlaag, dan gaat de toeslag omhoog. ‘Banken leggen bovenop het nu zeer lage Euribortarief gigantische opslagpercentages, waardoor de totale rente boven het percentage komt van een vaste hypotheek. Zo worden klanten gedwongen hun variabele polissen te beëindigen en naar hypotheken met een lange looptijd te gaan.’

De banken zeggen zelf dat ze hopeloos klem zitten. Veel van door hen verstrekte leningen zijn nagenoeg waardeloos geworden, of worden dat nog. Om nieuw geld binnen te hengelen, bieden banken hoge spaarrentes aan. Daarmee snijden de banken zich weer in de vingers, want ze moeten flink bijbetalen om die mooie spaarrentebelofte waar te kunnen maken. Immers: de rente die de bank betaalt, is veel hoger dan de rente die de bank door al die renteverlagingen krijgt.

Dat de rente nu pijlsnel daalt, zou het eerst effect moeten hebben op de hypotheken met een variabele rente. In Nederland heeft hooguit een op de tien huizenbezitters zo’n hypotheek. De banken willen dat dat nul op de tien wordt en iedereen zijn hypotheek voor minstens vijf jaar vast zet.

Marktleider Rabobank komt er rond voor uit dat het een ‘ontmoedigingsbeleid’ voert rondom de variabele hypotheken. De bank denkt zo de klant tegen zichzelf in bescherming te nemen. Want de rente kan ook zomaar weer stijgen en dan lopen de maandlasten op.

Binnen de hypotheken met variabele rente zijn de Euriborhypotheken bijna uitgestorven. Maar er is een kleine groep gelukkigen met nog zo’n oude hypotheek, die wel van de renteverlagingen profiteert. Zij zijn zo slim geweest om een vast opslagpercentage bovenop Euribor af te spreken. Gaat die rente omlaag, dan zien ze dat meteen op hun bankafschriften.

Economieleraar Sikking meende ook bij die groep te horen. Totdat zijn hypotheeknemer de brief stuurde en het sprookje wreed verstoorde. Alle geldverstrekkers houden zich immers het recht voor die vaste opslag te wijzigen.

Sikking was echter niet de enige die zich hiertegen fel verzette, het ging per slot om duizenden euro’s per polishouder per jaar. De collectieve woede had effect. Geschrokken trok Artesia het besluit in. ‘Wij vinden het belangrijk in deze tijden een stabiele partner voor onze klanten te zijn.’

Niet meer dan logisch, vindt Sikking. ‘Nu het voordeel eens een keer naar de klant valt, moet de bank niet slap zijn. Maar mijn vertrouwen is wel geschaad.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden