Babymelkpoeder, de witte motor van onze economie

De een zijn dood is de ander zijn brood. Of beter: is de ander zijn babymelkproductie. Want sinds het melamineschandaal in China tiert de Nederlandse productie van kindervoeding welig.

De fabriekslijn van Danone Nutricia Early Life Nutrition divisie. Danone bouwt in Cuijk een nieuwe fabriek voor de productie van babyvoeding. Daarmee is een investeringssom van 240 miljoen euro gemoeid. Niet eerder stak het Franse moederbedrijf van Nutricia in een keer zoveel geld in uitbreiding van de productiecapaciteit in Europa.Beeld anp

In navolging van marktleiders als FrieslandCampina en Fonterra zei woensdag Danone, het Franse moederbedrijf van Nutricia, 240 miljoen euro te investeren in een nieuw te bouwen babymelkfabriek in het Brabantse Cuijk. Dat bedrag komt bovenop de ruim 2 miljard euro die Nederlandse zuivelondernemingen tussen 2013 en 2015 al investeerden in de bouw van nieuwe fabrieken.

Met die enorme expansie begint babymelkpoeder zo langzamerhand uit de groeien tot een volwaardige witte motor van de Nederlandse economie. Niet voor niets speelde het poeder een belangrijke rol tijdens de recente handelsmissie van koning Willem-Alexander in China, en niet voor niets reageerde minister van Economische Zaken Henk Kamp woensdagochtend direct op de uitbreidingsplannen van Danone: 'Dit is goed nieuws voor de werkgelegenheid'.

Danone, op de babymelkmarkt vooral bekend van het merk Nutrilon, verdubbelt met de bouw van de Brabantse fabriek in een klap zijn Nederlandse productie. Vanaf 2017 komen er jaarlijks 90 miljoen pakken babymelkpoeder bij. In oktober schaalde het bedrijf zijn Duitse babymelkfabriek al op met 50 miljoen extra pakken per jaar en in 2014 gebeurde hetzelfde in een Ierse fabriek. 'Zodra de nieuwe fabriek in Cuijk operationeel is, hopen we aan de toegenomen vraag te kunnen voldoen', zegt Mirjam Govers van Danone.

Die toegenomen vraag blijkt vooral uit CBS-cijfers van begin oktober: sinds 2005 is de Nederlandse export van babymelkpoeder naar China en Hongkong vervijftigvoudigd, waarmee het is uitgegroeid tot het belangrijkste Nederlandse exportproduct naar China, goed voor 750 miljoen euro gemeten over zeven maanden.

Melamine

De opmars begon in 2008 toen het giftige melamine in Chinees melkpoeder werd gevonden. Er werden driehondend baby's ziek van wie er zes overleden aan nierfalen. In de weken daarop bleek hoe penibel de Chinese situatie was: 22 van de 109 Chinese babymelkbedrijven bleken te frauderen. Reden voor Chinese ouders om hun heil voortaan in buitenlands poeder te zoeken. Of meer specifiek: Nederlands poeder.

'Je ziet sindsdien dat Chinezen voor hun babymelkpoeder naar de West-Europese markt kijken', zegt Albertine van Wolfswinkel, directeur bij Nutricia Nederland. 'En dan vooral naar Nederland. Waarom dat precies is, kan ik je niet vertellen, maar schijnbaar hebben ze vertrouwen in onze kwaliteit.'

Groeicijfers

Van dat Chinese wantrouwen wordt in Nederland sindsdien flink geprofiteerd. In de eerste plaats door hier actieve zuivelproducenten. Zo presenteerde Danone onlangs uitmuntende kwartaalcijfers, vooral dankzij de babymelkvraag, die wederom met 11 procent steeg. En nu dus de nieuwe fabriek in Cuijk, waar, in tegenstelling tot de berichten van minister Kamp, geen extra banen bijkomen.

Marktleider FrieslandCampina heeft soortgelijke groeicijfers. Niet alleen zijn er nieuwe fabrieken voor kindervoeding geopend in Borculo, Beilen en Bedum. Ook boekte het bedrijf een recordomzet in China. Was dat land in 2013 nog goed voor 500 miljoen euro, dit jaar wordt de grens van 1 miljard overschreden.

In totaal hebben Nederlandse zuivelondernemingen in twee jaar tijd ongeveer 2 miljard euro geïnvesteerd in de bouw en uitbreiding van nieuwe fabrieken en bestaande verwerkingscapaciteit. Niet al die capaciteit is bedoeld voor de Chinese markt, zegt René van Buitenen van de Nederlandse Zuivel Organisatie, maar zonder de toegenomen interesse vanuit Azië zouden die cijfers beduidend lager zijn.

Thuismarkt

De productie wordt bovendien opgeschaald om de thuismarkt te ontzien, zegt Van Wolfswinkel van Nutricia. Want ook al wordt er Nutrilon met Chinese etiketten gemaakt, de ervaring leert dat vooral de pakken met Nederlandse teksten erop populair zijn over de grens. Daarom wordt er nog altijd veel meer Nederlandse Nutrilon gemaakt dan de eigen markt aankan.

In dat kader zijn er momenteel ook commercials van Nutricia te zien waarin het bedrijf Nederlanders oproept toch vooral via webshops te bestellen, waar beter te monitoren is hoeveel pakken er bij wie terechtkomen. In supermarkten blijken de bussen babymelkpoeder dusdanig vogelvrij dat Nederlandse moeders te vaak met lege handen staan.

Andere handelaren

Overigens spinnen ook de minder voor de hand liggende bedrijven veelvuldig garen bij de ontstane schaarste. Zo berichtte PostNL onlangs over de enorme hoeveelheden die particuliere Chinese handelaren naar Azië verschepen. Alleen al in het vierde kwartaal van 2014 werden 40 miljoen pakketten met het poeder naar China verstuurd, goed voor een extra omzet van 14,5 miljoen euro. Of Albert Heijn, dat in de groeiende markt een meegroeiend gat ontwaarde en besloot een webwinkel te starten voor Chinese consumenten die azen op Nederlandse producten.

En dan zijn er nog de talloze tussenhandelaren die, al dan niet legaal, bussen vol poeder hamsteren en verschepen. Zo liet de politie deze zomer weten dat er continu meldingen binnenkomen van babyvoedingdiefstal, waaronder gewapende overvallen van Oost-Europese bendes op jacht naar hun versie van het witte goud. Ook Van Wolfswinkel van Nutricia zegt inmiddels elk kwartaal overleg te voeren met de politie 'om mee te denken over een oplossing'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden