Azijn van Albert Heijn

'Onze winkels zijn onze kerken, onze kathedralen, dus daar kom je gewoonweg niet binnen', zei voormalig Ahold-topman Pierre Everaert tegen fabrikanten die er hun spullen wilden dumpen....

Van onze verslaggever

René Bogaarts

ZAANDAM

'Behalve den man die de Sarphatistraat de mooiste plek van Europa vond, heb ik nooit een wonderlijker kerel ontmoet dan Everaert', parafraseert Heijn de schrijver Nescio. 'Hij was een onrustige lekkerbek; ik had soms het idee dat hij bij ons was gekomen om zijn maag te plezieren.' Dan neemt hij even gas terug met de opmerking dat Everaert 'een zeldzame allure' uitstraalde: 'Hij sprak zeven talen, had een vliegbrevet en kon in gezelschap uiteenzettingen geven waar iedereen stil van werd.'

Veertig pagina's verder komt de genadeklap. Heijn sneert eerst dat Everaert tijdens etentjes met het grootste gemak wijnen van honderd gulden liet aanrukken en wat al te lange uiteenzettingen gaf, om zich vervolgens vals af te vragen waarom Everaert na drie jaar de overstap maakte naar Philips. 'Waarom naar een fabriek, als wij kathedralen beheren?'

Vorig jaar werd Everaert, die de ambitie had Jan Timmer op te volgen als president-directeur van Philips, gepasserd door Cor Boonstra. Van Everaert is sindsdien niets meer vernomen. Daarover zwijgt Heijn veelbetekenend.

In zijn boek geeft Heijn, die bekend staat als een beminnelijke kruidenier, er meer mensen onbarmhartig van langs. Fred Lachotzki bijvoorbeeld, die bij Ahold eerst de de AC-restaurants en de slijterijen onder zijn hoede had, maar er niet in slaagde de Miró's succesvol te maken, de hypermarkten die Ahold aan het einde van de jaren zeventig op de markt bracht. 'Een kleurrijke man, al pasten de kleuren niet altijd bij elkaar', schrijft Heijn aanvankelijk. Later komt hij Lachotzki opnieuw tegen, nu bij het Duitse Asko. Om het voornemen tot samenwerking te vieren, drinkt Heijn een glas champagne met Asko-baas Helmuth Wagner - 'zo'n man van wie je je voortdurend afvraagt waar hij in de oorlog heeft uitgehangen' - en diens rechterhand Lachotzki - 'een supersnelle jongen die altijd heeft gemaakt dat hij ergens weg kwam voordat het echt moeilijk werd'.

Als Lachotzki Heijn enkele dagen later vertelt dat Asko alvast 14 procent van de aandelen Ahold heeft gekocht, zodat Ahold wel moet praten over verdere samenwerking, springt Heijn uit zijn vel. 'Het ene moment sta je met een paar kerels een glas champagne te drinken en het volgende moment proberen ze je in je nek te bijten.'

Asko had de aandelen Ahold gekocht van Paul Fentener van Vlissingen, de grote baas van het familiebedrijf SHV die vaak bespiegelingen houdt over ethisch ondernemerschap. Ook die wilde met de aandelen in de hand praten over samenwerking. 'Een vermakelijke man, zeer beschaafd en onderlegd', begint Heijn vriendelijk. Maar als Fentener van Vlissingen de aandelen stiekum verkocht blijkt te hebben, slaat Heijn een andere toon aan. 'Sindsdien moet ik altijd een beetje grinniken als hij in de media weer eens de ethicus uithangt. Want je hoeft in het zakenleven helemaal niet ethisch te zijn, als je maar gewoon fatsoenlijk bent.'

Mild is zijn oordeel over Anton Dreesmann ('zijn fout is geweest dat hij in de huidige tijd nog een tycoon wilde zijn, en zo eenvoudig zit het bedrijfsleven niet meer in elkaar'), Joop van den Ende ('is zijn carriere bij ons als Batman begonnen') en C & A-peetvader Godfried Brenninkmeier ('denkt dat hij rechts van Onze Lieve Heer zit, zijn familie denkt dat hij op de plaats van Onze Lieve Heer zelf zit en in een zwakke bui denkt Godfried dat zelf ook'), Dirk van den Broek ('een straatvechter met de tenen van een balletdanser').

Als de media hem zelf, na de eerste overnames in de VS, omschrijven als 'een robuuste Amerikaanse zakenman uit Minneapolis, met een vlezig keep-smiling gezicht' voelt Heijn zich aangesproken. Hij genoot meer van het oude 'sportieve vent, met een pienter goudgerand brilletje en een aanminnige glimlach'. Maar dan had hij ook een andere foto voor de kaft van zijn autobiografie moeten kiezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden