AZIE-CRISIS; Het IMF heeft het weer gedaan

H ET is weer eens de schuld van het Internationale Monetaire Fonds. De crisis die Azië teistert, is misschien niet de schuld van het fonds, maar de oplossingen die het ervoor aandraagt, maken de zaak alleen maar erger....

Deze kritiek, die steeds vaker te horen is, komt soms uit onverwachte en onverdachte hoek. Zo werd het IMF vorige week nog - voorzichtig - terecht gewezen door een topeconoom van haar zusterinstelling, de Wereldbank. Beide instellingen zijn met vele miljarden aan noodleningen de crisislanden in Azië, zoals Zuid-Korea, Indonesië en Thailand, te hulp geschoten.

In ruil voor de hulp moeten de landen wel een beleid naar de regels van het IMF gaan voeren. Dat betekent een straf monetair beleid - dus hoge rentestanden. Dat betekent ook een sober begrotingsbeleid - dus veel bezuinigingen. Een hoge rente helpt een land in crisis niet om er weer bovenop te komen. Bezuinigen op bijvoorbeeld investeringen in de infrastructuur dragen ook niet bij aan de versterking van een economie.

Hebben de critici dus gelijk? Niet echt. Het IMF is de Aziatische landen niet te hulp geschoten met de bedoeling om te bezuinigen en de rente te verhogen, maar om de financiële rust in de landen te herstellen. Die rust was wreed verstoord door wankelende banken, onverwacht hoge schulden en de bijbehorende problemen met de aflossing van deze schulden.

Internationale beleggers zijn voor zoveel dreigende ellende op de loop gegaan, wat leidde tot een ineenstorting van aandelen- en valutakoersen. Dat bracht weer extra onrust teweeg met opnieuw desastreuze gevolgen.

Geen enkele economie kan onder deze omstandigheden normaal functioneren. Eerst moet de rust worden hersteld en daar is hernieuwd vertrouwen van de beleggers voor nodig. Dat vertrouwen bloeit weer op als de overheden een betrouwbaar beleid voeren. En dat is het IMF-beleid.

Stel dat een land geen straf monetair beleid zou voeren en de rente laag houdt. Daarmee wekt een regering de indruk weinig over te hebben voor de waarde van haar munt en zal de koersklap nog veel harder kunnen uitvallen.

En stel dat de regering niet bezuinigt, maar gewoon alle uitgaven blijft doen alsof er niets aan de hand is. Dat leidt in tijden van economische crisis tot forse tekorten op de begroting. Die moeten gefinancierd worden. Buitenlandse beleggers zullen niet staan te trappelen om met geld over de brug te komen.

De financiering moet dus in het binnenland worden gezocht. Het grote risico is dat de bankbiljettenpers extra uren zal moeten maken om het begrotingsgat te dichten. Het is een oplossing die de inflatie aanwakkert, en dat is geen basis voor vertrouwensherstel.

Herstructurering van de financiële sector in de getroffen landen behoort ook tot het IMF-recept. Het is een medicijn dat in meeste landen ook met moeite wordt geslikt omdat de gevolgen niet prettig zijn: failliete banken, gedwongen fusies, ontslagen. Er is echter niemand die kritiek heeft op dit onderdeel van het herstelbeleid.

De ondoorzichtige situatie op de meeste van de financiële markten in de crisislanden wordt algemeen gezien als een belangrijke bron van alle ellende. Het toezicht op het bankwezen was te beperkt, banken werden voor politieke doeleinden gebruikt of werden beschouwd als slechts een middel om een hoger doel - meer welvaart - te bereiken.

Een alternatief voor het IMF-recept zou het aan banden leggen van het kapitaalverkeer zijn. Het is een eenzijdige redenering. De Aziatische landen hebben de afgelopen jaren volop geprofiteerd van het toegestroomde kapitaal. Met dat geld werden de economieën in snel tempo opgebouwd.

Het opwerpen van een dam om het (laatste restje) kapitaal in het land te houden, is niet eenvoudig. Thailand heeft het vorig jaar zomer geprobeerd, maar faalde. Het is ook een oplossing die weinig vertrouwen biedt. Beleggers zullen niet snel in een land investeren dat zo'n willekeurig beleid voert.

De crisis in Azië mag dan in sommige opzichten niet te wijten zijn aan falend overheidsbeleid, dat wil niet zeggen dat de overheden daarmee nu ontslagen zijn van het nemen van maatregelen om de crisis te bezweren. Die maatregelen moeten gericht zijn op het herstel van rust in de economie. Hoe dat moet, kan het IMF precies vertellen.

Harko van den Hende

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden