Automakers in VS willen van doktersrekening af

Een ritje langs grote autodealers van Ford, General Motors en Chrysler in de Verenigde Staten toont de crisis in de Amerikaanse auto-industrie: onafzienbare parkeerterreinen vol gloednieuwe auto’s....

De recente hypothekencrisis maakt het allemaal nog een graadje erger: de consument houdt zijn adem in en zijn portemonnee dicht. De voormalige grote drie – GM, Ford en Chrysler – verwachten een slap autojaar.

Waarom stoppen de fabrikanten, die vorig jaar gezamenlijk een verlies schreven van 15 miljard dollar, niet met de productie van auto’s die niemand wil? Het antwoord is verbijsterend: de verliezen zouden alleen maar groter zijn als ze de lopende banden zouden stoppen.

De ijzersterke positie van de vakbonden, onder aanvoering van de 500 duizend leden sterke United Auto Workers (UAW), heeft in de afgelopen decennia iedere flexibiliteit in de productie voorkomen.

Dat is echter niet alleen de vakorganisaties aan te rekenen, de autobedrijven kunnen er ook wat van.

Hoe werd vraag en aanbod jarenlang op elkaar afgestemd? Niet. Jaarlijks voorspelde een fabrikant hoeveel Fords, Mercury’s of Dodges er verkocht konden worden, welk type, in welke uitvoering en in welke kleuren. De aantallen kwamen altijd exact overeen met de productiecapaciteit van de fabrieken.

Het was daarom geen zware opgave de vakbonden in de jaren zeventig en tachtig tegemoet te komen in hun eisen om de werkgelegenheid van hun leden te garanderen. En ook hun verlangens op het gebied van pensioenen en goedkope gezondheidszorg werden moeiteloos verzilverd.

Mocht de vraag naar een bepaald model echter onverwacht inzakken, dan werd het surplus verpatst aan de (eigen) verhuurbedrijven, ging een auto in de aanbieding of werden – in afwachting van betere tijden – de opslagterreinen van de dealers volgezet. Zo konden dealers af en toe flink stunten met de verkoopprijs.

Toen kwamen de Japanners op de markt: Honda, Toyota en Nissan. Ook zij maakten inschattingen van de te verwachten marktvraag, maar zij besloten consequent mínder te produceren dan de vraag. En bovendien lieten ze modellen, kleuren en uitvoeringen door elkaar bouwen op flexibel in te zetten fabrieken en productielijnen. Liep een type wat minder, dan kon de overgebleven capaciteit worden gebruikt voor een ander model. Een Honda-dealer kon zelden korting geven, maar dat betekende – ook in een dalende markt – wel een stabiele prijs en dus een stabiele inruilprijs. En daar houden klanten ook van. Maar sinds de Amerikaanse auto-industrie de kous op de kop heeft gekregen, de consumentenvoorkeuren wisselen met het seizoen en de buitenlandse concurrentie steviger dan ooit in het zadel zit, weten de voormalige Grote Drie zich in een ijzeren greep van de vakbonden. Hun leden kregen een gegarandeerde baan, een vast pensioen en goedkope gezondheidszorg ook tijdens hun pensioen. Doorbetaling van loon, ook wanneer een fabriek tijdelijk of voor altijd op slot gaat, maakte deel uit van het pakket verworvenheden. Zonder toestemming van de bond, kan een bedrijf geen productiecapaciteit sluiten, er rust een taboe op het inhuren van tijdelijke krachten.

Iedere flexibiliteit is verdwenen en het uitzetten van een lopende band heeft geen enkel gevolg voor de post loonkosten en zo komt het dat Amerikaanse autofabrikanten auto’s blijven produceren die niemand koopt.

Het is daarom dat alle ogen gericht zijn op de onderhandelingen tussen UAW en de drie autofabrikanten. Beide partijen zitten al anderhalve week om de tafel in een poging een nieuwe, vierjarige overeenkomst te sluiten. Het is de eerste keer dat de 72-jarige vakbond om de tafel zit met meer gepensioneerden in de achterban dan werkende leden. Op 14 september loopt het huidige contract af.

Inzet van de bedrijven: lagere lonen en meer flexibiliteit bij de inzet van arbeid. Inzet van de bonden: behoud van werkgelegenheid en handen af van de verworven rechten van de huidige arbeiders en vooral het legioen van oud-werknemers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden