Autolobby speelt met levens

Door de lobby van de auto-industrie dreigt de EU te worden opgezadeld met een onvoldoende aanpak van de uitstoot van fijnstof, vreest Dorette Corbey....

Dorette Corbey

In het Europees Parlement is een discussie over luchtvervuilingbegonnen. Op de agenda staan nieuwe normen voor fijnstof en nieuwewetgeving voor auto's. De lobby van de auto-industrie heeft gewonnen vande gezondheidsbelangen. Europa dreigt nieuwe milieuwetten te zulleninvoeren die lang niet voldoende zijn om de gezondheid te beschermen. Datmoet anders.

De lucht die we inademen is vervuild. Er is geen ontsnappen aan. Buiteneven een 'frisse neus halen' betekent dat we concentraties fijnstofinademen die de gezondheid ernstig bedreigen. Dit is geen doemdenken, maareen onvermijdelijke conclusie die volgt uit recent wetenschappelijkonderzoek.

Volgens cijfers die worden onderschreven door het Milieu en NatuurPlanbureau kost blootstelling aan fijnstof jaarlijks 180 duizend levensjarenvan Nederlanders, ofwel achttienduizend mensen die tien jaar voortijdigsterven. Ter vergelijking: roken kost driehonderdduizend totvierhonderdduizend levensjaren en een ongezonde levensstijl (slecht eten,weinig bewegen) tweehonderdduizend jaar. Fijnstof is daarmee een ernstiggezondheidsprobleem. De meeste slachtoffers vallen in stedelijke gebiedenwaar mensen langs drukke wegen of bij verkeersknooppunten wonen, maar ookonder mensen met een toch al zwakke gezondheid vallen ten prooi aan hetfijnstof.

Vorige week bracht het Milieu en Natuur Planbureau het goede nieuws datde concentraties fijnstof 10 tot 15 procent lager liggen dan eerder werdaangenomen (de Volkskrant, 3 en 4 maart). Nederland kan hierdoorgemakkelijker voldoen aan de Europese normen en het aantal doden doorfijnstof ligt een tiental procent lager.

Maar de situatie blijft ernstig en tevreden achteroverleunen is geenoptie. Temeer omdat fijnstof zich niets aantrekt van landsgrenzen. Ongeveer70 procent van door menselijk handelen veroorzaakte fijnstofconcentratiesin Nederland komt uit het buitenland. Maar Nederland 'exporteert' driemaalzoveel fijnstof als er binnenkomt. Dit brengt de verantwoordelijkheid metzich mee te werken aan de bestrijding van het probleem in Europese context.

Het Europees Parlement discussieert thans over de invoering van eennieuwe norm voor fijnstof. De voorstellen die op tafel liggen, zijn nogalbescheiden. Zeker in vergelijking met de Verenigde Staten, waar strengerenormen bestaan. De voorgestelde normen zijn relatief goedkoop omdat debaten in termen van gezondheidswinst de kosten ruimschoots overtreffen.Bovendien blijkt uit alle effectstudies dat nieuwe normen geenwerkgelegenheid kosten en de concurrentiepositie niet aantasten. Allespleit dus voor de nieuwe en scherpere fijnstofnormen. Toch roepen de nieuwenormen heftige reacties op.

Sommigen bagatelliseren het gezondheidsprobleem - maar dat is gezien decijfers een onbegaanbare weg. Duidelijk is dat door invoering en handhavingvan strengere normen een grote gezondheidswinst kan worden geboekt.Serieuzer is het Nederland-op-slot-verhaal. Er bestaat grote ergernis overalweer nieuwe Europese regels, die het bouwen in Nederland moeilijk zo nietonmogelijk maken. Regio's als het Duitse Ruhrgebied en de ItaliaansePo-vlakte zijn even dichtbevolkt als Nederland. Ze kampen met dezelfdeproblemen als Nederland en hebben te maken met dezelfde Europese normen.Toch kan daar wel worden gebouwd. In Nederland interpreteert de Raad vanState de Europese normen wel erg strikt.

Er zijn natuurlijk goede redenen om in de ruimtelijke ordening en bijbouwplannen rekening te houden met toekomstige luchtkwaliteit. Strengerenormen in combinatie met een massale inzet van innovatieve,milieuvriendelijke technieken vormen de sleutel tot de oplossing. Een veelbeter gebruik van de beschikbare technieken helpt het milieu, maar ook deEuropese economie omdat het veelbelovende exportkansen biedt, bijvoorbeeldnaar China, waar een groeiend besef is ontstaan dat het probleem vanluchtvervuiling moet worden opgelost.

Nederland gaat dus niet op slot, integendeel, de luchtkwaliteit zal eenstimulans zijn voor innovatie en vernieuwing. Tevens valt niet te ontkennendat er een probleem is met de Europese regelgeving. Handhaving van regelsis niet in alle lidstaten gelijk en daardoor wordt de uitwerking vanEuropese regels als oneerlijk gevoeld. Daarnaast is er sprake van gestapeldbeleid en regels rondom water, lucht, bodem, natuur en dat maakt deuitvoering - hoe noodzakelijk de bescherming van de gezondheid en van denatuur ook is - soms erg lastig. Meer samenhang in het Europese beleid ishard nodig.

Een tweede serieus kritiekpunt op de nieuwe normen voor fijnstof is hetontbreken van een toereikend bronbeleid. De luchtkwaliteit laat zichmoeilijk verbeteren als de auto's, het vrachtverkeer en de scheepvaart nietfors schoner worden. Op de agenda van het Europees Parlement staan ooknieuwe emissienormen voor auto's. Maar in de voorstellen is de hand van deautolobby duidelijk herkenbaar. Nieuwe auto's worden vanaf 2008 een beetjeschoner, maar dat is niet genoeg om de luchtkwaliteit te verbeteren.

In het Europees Parlement pleit ik daarom voor strengere normen en voorhet recht van lidstaten zelf strengere eisen te stellen. Nederland zou danbijvoorbeeld roetfilters voor nieuwe dieselauto's kunnen verplichten. Ditscheelt enorm in de uitstoot van fijnstof, zeker in stedelijke gebieden.

De luchtkwaliteit moet verbeteren door de inzet van milieuvriendelijketechnieken die leiden tot een forse afname van emissies. Daarnaast moetEuropa rekening houden met terechte kritiek op Europees regelgeving en moethet beleid beter worden gestroomlijnd om de uitvoering ervan voor lokaleoverheden werkbaar te houden. Maar de weg voorwaarts moet groen zijn. AlsEuropa de oren teveel laat hangen naar de machtige lobby van deauto-industrie dan ziet het er voor de luchtkwaliteit slecht uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden