Asscher moet waarschijnlijk getuigen over financiële puinhoop Amsterdam

De enquêtecommissie die de financiële wanorde bij de gemeente Amsterdam onderzoekt, hoopt in het najaar haar conclusies te kunnen presenteren. De commissie moet aan het licht brengen waarom de hoofdstad er jarenlang niet in is geslaagd de financiële huishouding op orde te krijgen.

Beeld ANP

De gemeenteraad heeft woensdag ingestemd met de opdracht van de commissie. Onder anderen vicepremier Lodewijk Asscher, jarenlang wethouder van Financiën in de hoofdstad, moet waarschijnlijk komen getuigen. Ook een stoet andere (oud-)politici zal door de commissie aan de tand worden gevoeld. Zij heeft een website ingesteld waar iedereen informatie en documenten kwijt kan.

De instelling van de commissie, die getuigen ook onder ede kan horen, vormt de culminatie van de steeds hoger oplopende ergernis binnen de raad. Jarenlang ontbrak een duidelijk overzicht van de gemeentelijke financiën, werkten 'eilanden' van verschillende diensten langs elkaar heen, bleven verbeteringen waar de raad op aandrong uit of werden ze maar langzaam doorgevoerd.

Onder leiding van CDA-raadslid Marijke Shahsavari-Jansen moet de commissie onderzoeken wat er is misgegaan, hoe dat kon gebeuren en wat er beter kan.

Omdat het financiële toezicht versnipperd was, is de positie van meerdere (oud-)wethouders in het geding. Zo was de huidige staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes onder meer verantwoordelijk voor het hoofdpijndossier van de automatisering. Mogelijk komt ook de huidige gemeentesecretaris, Arjan van Gils, onder vuur te liggen. Hij is verantwoordelijk voor het functioneren van ambtenaren.

De maat was voor de gemeenteraad bijna vol toen de Belastingdienst in de hoofdstad eind 2013 in plaats van 1,88 miljoen aan woonlastentoeslag 188 miljoen euro uitkeerde. De verkeerd geplaatste komma bracht toenmalig wethouder van Financiën Pieter Hilhorst in grote problemen.

Out of control

Een onderzoek van accountantskantoor PricewaterhouseCoopers bracht in november vorig jaar grote problemen aan het licht bij de Dienst Middelen en Control. De dienst, de hoogste toezichthouder op de doelmatige besteding van de gemeentelijke financiën, bleek zelf nogal out of control.

Het bracht twee kleine partijen in de raad, het CDA en de Partij voor de Dieren (PvdD), ertoe een enquête voor te stellen. Hoewel Shahsavari en Johnas van Lammeren eenmansfracties vormen, zijn zij gerespecteerde raadsleden. Ook bij de vorige grote enquête, naar de uit de hand gelopen kosten voor de aanleg van de Noord-Zuidlijn, leverde het CDA de voorzitter.

Amsterdam kent een traditie van problemen met grote projecten. De Amsterdamse ict is al jarenlang een grote zorg. De centralisatie van het systeem heeft tot nu toe al vele tientallen miljoenen euro's meer gekost dan was begroot. Mede door het verouderde ict-systeem is ook de vaststelling van de woz-waarde van de huizen in de gemeente niet op orde.

De huidige wethouder van Financiën, Udo Kock, heeft daarom in augustus vorig jaar ingegrepen. Het nieuwe centrale Amsterdamse Financiële Systeem (AFS) heeft grote vertraging opgelopen.

De rekeningencommissie van de raad dringt al jaren aan op een betere financiële organisatie, maar constateerde ook dat er steeds meer sprake was van een ritueel: de commissie plaatste haar opmerkingen, het college prees de commissie, maar er veranderde weinig.

Van haar overdracht aan de nieuwe gemeenteraad, geschreven in maart vorig jaar, druipt de irritatie af. 'Het is geen uitzondering dat onderwerpen meerdere jaren terugkomen en soms na acht jaar nog niet zijn afgedaan', constateert de commissie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.