Mondialisering

'Asielopvang neemt een flinke hap uit het ontwikkelingsbudget '

Begrijpelijk dat alle aandacht in Europa nu is gericht op de noodopvang van vluchtelingen. Maar dit mag niet ten koste gaan van structurele hulp aan arme landen, zegt Mark Suzman.

Microsoft-oprichter Bill Gates en zijn vrouw Melinda vorig jaar in India. Beeld Hindustan Times via Getty Images

De vluchtelingencrisis laat zien hoe belangrijk het is om te blijven investeren in arme landen. 'Juist nu we echt aantoonbare resultaten hebben geboekt op het gebied van het terugdringen van armoede en kindersterfte bijvoorbeeld, moeten we de aandacht niet laten verslappen.' Mark Suzman, hoofd mondiale politiek en beleid van de Bill & Melinda Gates Foundation was vorige week in Den Haag om het ministerie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking een hart onder de riem te steken.

'Het is een enorme uitdaging voor de overheden hier om de scepsis over nut en noodzaak van ontwikkelingshulp weg te nemen', constateert de uit Zuid-Afrika afkomstige Suzman op zijn tournee door Europa, dat op zijn grondvesten trilt vanwege de vluchtelingenstroom. Op tafel liggen de verschillende Europese dagbladen die zijn voorlichter heeft verzameld, met koppen over vreemdelingenhaat en burgeropstanden.

Mark Suzman. Beeld .

U maakt zich zorgen over het politieke klimaat in Europa?

'Als medewerker van een filantropische stichting is het niet aan mij om politiek beleid te bekritiseren. Maar ik spreek wel de hoop uit dat de vluchtelingenproblematiek er niet toe leidt dat er minder geld gaat naar structurele hulpprogramma's. Ik begrijp dat de focus nu ligt op noodopvang. En er wordt een flinke hap uit het ontwikkelingsbudget genomen vanwege eerstejaars asielopvang. Maar juist nu we aantoonbare resultaten boeken, moeten we blijven focussen op structurele vooruitgang.'

Vooruitgang. Is die er genoeg?

'Met de Millenniumdoelen, die dit jaar aflopen, hebben we voor het eerst meetbare doelstellingen en benchmarks geformuleerd. In de eerste jaren na 2000 was men daar heel sceptisch over, maar nu constateren we dat we duidelijke resultaten hebben behaald. In het reduceren van armoede, in het terugdringen van kindersterfte, in het terugdringen van ziekten als hiv, tuberculose en malaria. In de afgelopen vijftien jaar zijn 600 miljoen kinderen gevaccineerd.'

Wat maakte het verschil?

'We kunnen nu veel beter dan vroeger meten wat het resultaat is van investeringen. Ook zijn er nieuwe publiek-private samenwerkingsverbanden die efficiënter werken en veel fondsen weten te werven. Denk aan The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria en Gavi die zich specifiek richt op het inenten van kinderen. Alle grote donoren, zoals de Wereldbank, de Bill & Melinda Gates Foundation maar ook individuele landen als Nederland, werken hiermee samen.'

Toch leven er nog steeds bijna 1 miljard mensen onder de armoedegrens en sterven dagelijks 16.000 kinderen onder de 5 jaar aan behandelbare ziekten.

'We zijn er nog lang niet. Maar het is heel hoopgevend dat juist ook veel Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara, zoals Ethiopië, Malawi en Tanzania, de Millenniumdoelen hebben gehaald.

'Iedereen denkt altijd dat alle successen uit opkomende landen als China en India komen maar dat is helemaal niet waar. Dankzij hulpprogramma's is de gezondheidszorg in veel landen echt substantieel verbeterend. We moeten daar trots op zijn in plaats van cynisch.'

Het cynisme slaat meestal op het gebrek aan vertrouwen in nationale overheden. Moeten landen zelf niet zorgen voor goede gezondheidszorg en onderwijs, in plaats van hun hand ophouden?

'Dat is helemaal waar. In de nieuwe Duurzame Ontwikkelingsdoelen tot 2030 - die volgend jaar de Millenniumdoelen vervangen - is die verantwoordelijkheid ook expliciet gemaakt. Landen moeten zelf hun publieke infrastructuur opbouwen en daar geld voor zien te vinden. Natuurlijk moeten ze meer belasting innen en lokale partijen erbij betrekken om duurzame voorzieningen te creëren, maar je hebt ook hulp van buiten nodig. Zonder internationale partners zoals Nederland lukt het niet om sterke staten te bouwen.'

Lonen die investeringen echt?

'Dat is allemaal meetbaar. Uit tal van onderzoek blijkt dat elk gezond kind geld oplevert en bijdraagt aan de toekomstige productiviteit van zijn land. Er is maar heel weinig voor nodig om gezinnen uit de armoede te halen en zelfredzaam te maken. Tweederde van de armoede in de wereld is te vinden op het platteland. Al die kleine boeren zouden er mee geholpen zijn als ze betere toegang hadden tot klanten, tot markten en ook tot leveranciers van betere zaden en chemicaliën. Kennis is belangrijker dan geld. Met gezamenlijke inspanning kunnen we de nieuwe ontwikkelingsdoelen halen; zowel verdubbeling van de landbouwproductie als boeren uit hun armoedespiraal halen. We moeten investeren in de gebieden die het meeste resultaat opleveren, zoals bijvoorbeeld vrouwenrechten.'

U noemt investeren in vrouwenrechten als voorbeeld van lucratieve investeringen. Waarom?

'Investeren in vrouwen levert direct winst op. Als vrouwen minder kinderen krijgen is er minder kindersterfte, kunnen meer kinderen uit het gezin naar school en is een gezin als geheel meer productief. De nieuwe ontwikkelingsdoelen hebben veel meer oog voor gemarginaliseerde groepen zoals vrouwen en meisjes. Zij hebben vaak geen toegang tot onderwijs, tot financiering of markten. Dat remt alle ontwikkeling. Omdat ze zich geen eigenaar van grond of woning mogen noemen, kunnen ze bijvoorbeeld geen zaken doen met zadenleveranciers. Als je de helft van de bevolking er niet bij betrekt, worden de doelen nooit bereikt.'

U bent optimistisch over het behalen van de nieuwe ontwikkelingsdoelen?

'Wij zijn geduldig optimistisch, zo zeggen we zelf bij de Bill & Melinda Gates Foundation. Maar we moeten geen tijd verliezen. We moeten niet net als de vorige keer bij de Millenniumdoelen drie tot vier jaar verliezen om sceptici te overtuigen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden