NieuwsEconomie

Armoede stijgt komende jaren met een kwart (zonder inachtneming van corona) maar het tij kán gekeerd

De armoede in Nederland zal de komende jaren met een kwart toenemen als de regering het huidige beleid voortzet. Dat rapporteren het Centraal Planbureau en het Sociaal en Cultureel Planbureau. Daarbij is nog geen rekening gehouden met de uitbraak van covid-19.

Een wachtrij bij de voedselbank. Beeld ANP

Tot 2021 verwachtten de planbureaus aanvankelijk nog een armoededaling van enkele procenten. Maar die krimp, zo denken ze nu, zal waarschijnlijk verdwijnen door covid-19, hoewel de effecten van de pandemie op de lange termijn nog niet te overzien zijn. In de jaren na 2021 zou er, pandemie of niet, sowieso sprake zijn van een aanzienlijke groei van het aantal armen, tot 6,8 procent van de bevolking. De belangrijkste oorzaak daarvan is dat volgens het huidige beleid de bijstandsuitkering tot 2035 telkens zal worden verlaagd.

In die bijstandsregels zien de planbureaus dan ook de effectiefste mogelijkheden om de armoede te bestrijden. Alleen al het terugdraaien van bijstandsverlagingen na 2021 scheelt 17,6 procent op het aantal armen. Een nog iets gullere bijstandsregel, namelijk de uitkering optrekken tot AOW-niveau, zou 20 procent van het aantal armen schelen. Daarmee wordt de armoede dus niet minder, maar een toename wordt voorkomen.

Probleem is dat die maatregelen niet alleen veel geld kosten, al gauw enkele miljarden, maar ook werkgelegenheid. Dat effect hebben de planbureaus niet kunnen uitrekenen.

Basisinkomen

Behalve de effecten van 38 afzonderlijke maatregelen, onderzochten de planbureaus ook de gevolgen van een paar ingrijpende stelselwijzigingen. De spectaculairste daarvan is wel de invoering van het basisinkomen. Zo’n stelsel zou het aantal armen tot misschien wel 60 procent doen verminderen, maar wel een klap zijn voor de werkgelegenheid: die zou daarbij mogelijk met 8 procent dalen.

Een iets minder vergaand stelsel met een negatieve inkomstenbelasting, zou het aantal armen met 20 procent omlaag brengen en nauwelijks schadelijk zijn voor de werkgelegenheid. Bij negatieve inkomstenbelasting betaalt de Belastingdienst zodra het inkomen onder een vastgesteld niveau daalt. Anders dan met het basisinkomen krijgen alleen de mensen die het nodig hebben geld.

De planbureaus onderzoeken op tal van beleidsterreinen de mogelijkheden voor ‘kansrijk overheidsbeleid’. Daarmee willen ze politieke partijen een arsenaal aan mogelijke ingrediënten bieden voor hun verkiezingsprogramma’s. Uiterlijk in maart volgend jaar worden verkiezingen voor de Tweede Kamer gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden