Apotheose in Clickfonds-zaak

Dirk de Groot, een 71-jarige vermogensbeheerder die woont en werkt in Zwitserland, zou voor verdachten in de Clickfonds-zaak coderekeningen hebben beheerd, waarop zij geld parkeerden buiten het zicht van de fiscus. Dé hoofdverdachte in de beursfraudezaak komt vandaag voor de rechter....

De officier van justitie die de grootste financiële fraudezaak in de Nederlandse geschiedenis met groot machtsvertoon lanceerde, is vertrokken naar de rechterlijke macht. De verdachten hebben leren leven met de permanente smet op hun blazoen, zo goed en zo kwaad als dat gaat. En de buitenwacht heeft de aandacht verlegd naar nieuwe voorkenniszaken, zoals die rond oud-Philips-topman Boonstra.

In het zicht van de vergetelheid bereikt Operatie Clickfonds haar climax. Want vandaag, bijna vijf jaar na het spectaculaire begin, komt dé hoofdverdachte voor de rechter: Dirk de Groot, een Nederlandse vermogensbeheerder die woont en werkt in Zwitserland. Anders dan gebruikelijk kan hij voluit met zijn naam in de krant, want De Groot heeft kort na zijn arrestatie eind 1997 zijn onschuld bepleit in onder meer de Volkskrant, met foto en al. De Groot wordt verdacht van heling, deelname aan een criminele organisatie, valsheid in geschrifte en belastingfraude. Hij wacht het vonnis niet af in het veilige Zwitserland, maar komt persoonlijk naar de zitting.

Voor beide partijen wordt het erop of eronder. Voor justitie, omdat het vonnis zal bepalen of Clickfonds als geheel een succes of een mislukking kan worden genoemd, gemeten naar vrijspraken en veroordelingen. Voor De Groot omdat hij al 71 jaar is, en ook privé schade opliep als gevolg van deze slepende fraudezaak.

Hij geldt als de spil in Clickfonds omdat hij voor tal van andere verdachten coderekeningen beheerde, waarop zij geld parkeerden buiten het zicht van de fiscus. Die relaties gaan terug tot 1975, toen De Groot begon samen te werken met twee andere Clickfonds-hoofdverdachten, de beurshandelaren Adri S. en Han V. Toen dit duo ruzie kreeg, verliet V. hun gezamenlijke onderneming; De Groot volgde hem, met medeneming van een groot aantal klanten. Een van de grootste ging schuil achter een rekening met de codenaam Swindon: Swaab In London. Eddie Swaab, een Nederlandse beurshandelaar die eveneens in Zwitserland woont, werd in de Clickfonds-zaak onlangs veroordeeld.

Het aanhouden van geanonimiseerde rekeningen is op zichzelf legaal. Een voorbeeld: ABN Amro houdt zo'n rekening aan bij, zeg, Citibank in New York, om transacties op Wall Street te kunnen doen voor Nederlandse klanten. Die zijn bij Citibank slechts bekend onder een nummer, niet bij naam. Maar de identiteit van de klanten moet wel kenbaar zijn voor de Amerikaanse bank.

Onenigheid over die identificatie maakte de rekeningen die De Groot bij V.'s werkgevers aanhield, steeds meer omstreden. Om die reden verhuisde V. uiteindelijk van Van Meer James Capel naar de Amsterdamse effectenfirma Leemhuis en Van Loon. Om die reden ook week Swaab uit naar Bank Bangert Pontier, die daardoor eveneens verstrikt raakte in de beursfraudezaak.

De Groot werd op 24 oktober 1997 opgepakt toen hij op familiebezoek was in Nederland. Drie dagen werd hij elf, twaalf uur per etmaal verhoord; hij zat vijf weken in voorarrest. Pas de laatste dagen kreeg hij in zijn cel het dieet dat de doktoren hem hadden voorgeschreven na een operatie wegens darmkanker. 'Geestelijk breken jullie me niet, maar voor mijn lichaam kan ik niet instaan', zei hij tegen zijn vervolgers.

De Groot werd pas vrijgelaten nadat hij inzage had toegezegd in de administratie van zijn Zwitserse kantoor. Dat leverde een goudmijn aan bewijzen op tegen een reeks van Clickfonds-verdachten, vooral wegens belastingfraude. Maar juist dat delict is door de Zwitserse wet uitgesloten van rechtshulp aan justitie in andere landen, en zonder die officiële assistentie kon het OM het materiaal daarom niet inzetten bij de Nederlandse rechter.

Dat leidde tot een rechtshulpverzoek aan de Zwitsers waaraan van alles mankeerde. Zoveel zelfs, dat de Amsterdamse rechtbank eind juni vorig jaar V. en vier mede-directeuren van Leemhuis en Van Loon vrijsprak van de 'Zwitserse' feiten tegen hen. Volgens het vonnis was het rammelende rechtshulpverzoek 'vérgaand slordig en onachtzaam', en had het openbaar ministerie onnodige schade toegebracht aan de verdachten en aan 'de strafrechtspleging in het algemeen'.

Voor justitie was het de grootste afgang in Operatie Clickfonds. In april 2001 had de rechtbank al drie andere verdachten vrijgesproken. In dat vonnis stelden de rechters uitdrukkelijk vast dat het aanhouden en beheren van coderekeningen op zichzelf mag.

Op die twee vonnissen baseert De Groot zijn verdediging. Zijn advocaat Paul de Kerf zal vandaag betogen dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk is, omdat de coderekeningen rechtmatig waren en de bron van het bewijs tegen De Groot, het rechtshulpverzoek aan de Zwitsers, vergiftigd bleek te zijn.

Als de rechters hun vonnissen van vorig jaar doortrekken naar deze zaak, gaat de bejaarde vermogensbeheerder alsnog vrijuit. Zo niet, dan ligt ook de weg open naar een veroordeling van Adri S., de laatste hoofdverdachte die nog wacht op berechting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden