Apotheker verlaat kabinet om varkenswet

Hayo Apotheker, de D66-minister van Landbouw, is maandag afgetreden. Apotheker voelt in het kabinet onvoldoende steun voor de wijze waarop hij de varkensstapel wil inkrimpen....

In Den Haag is verrast en gelaten, maar ook boos gereageerd vanwege het moment dat Apotheker heeft verkozen. Het kabinet en in het bijzonder D66 hebben turbulente weken achter de rug met de 'Nacht van Wiegel' en het Bijlmerdebat. Bovendien was het debat over de varkenswet in het kabinet nog lang niet afgerond.

Premier Kok zei gisteren dat het in de rede had gelegen als Apotheker ten minste had gewacht op de uitspraak komende donderdag van de rechter over de rechtmatigheid van de varkenswet en het kabinetsdebat daarover. 'Maar ik heb de indruk dat het voor hem allemaal te veel is geworden. Ook daarmee heb je in de politiek rekening te houden.'

Kok en ook D66-leider De Graaf wisten al enige tijd van Apothekers worsteling. Eind vorig jaar kwam hij met de eerste alternatieven voor de varkenswet van VVD-voorganger Van Aartsen. Zelf zei hij vier weken geleden voor het eerst serieus aan aftreden te hebben gedacht. Toen was hem duidelijk geworden dat hij alleen stond in de ministerraad. De val van het kabinet zette hem opnieuw aan het denken. 'Niemand kan zeggen dat ik te snel heb opgegeven.'

'Een teleurgesteld man', noemde hij zichzelf. Hij had de impasse in het varkensbeleid, veroorzaakt door juridische procedures, willen doorbreken. Maar voor zijn alternatief kreeg hij in het kabinet de handen niet op elkaar. De kans dat dat nog zou lukken, achtte hij uitgesloten. 'Als een bewindsman op de hoofdlijn van zijn beleid strandt, is er maar één opstelling mogelijk. Ik wilde en kon niet verder.'

De Graaf noemde het moment 'niet gelukkig maar daarmee nog niet onjuist', hoewel hij erkende zelf de discussie in het kabinet te zijn aangegaan. Schadelijk voor D66 acht hij het vertrek van Apotheker niet. 'De minister heeft een eigen afweging gemaakt en die hebben we te respecteren. Wij hebben snel gehandeld en voor een goede opvolger gezorgd.'

Minder vriendelijk waren de reacties van de coalitiepartners PvdA en VVD, hoewel zij benadrukten dat Apothekers vertrek geen gevolgen heeft voor de nieuwe start die het kabinet deze week maakt. Informateur Tjeenk Willink meldde koningin Beatrix gisteren dat de lijmpoging was geslaagd. PvdA-fractievoorzitter Melkert zei onaangenaam verrast te zijn, omdat Apotheker geen directe aanleiding had. Op een partijbijeenkomst in Zwolle zei hij dat ministers de plicht hebben hun vertrek te verbinden aan een gebeurtenis.

Ook VVD-leider Dijkstal zei dat Apotheker in het kabinet zijn mededeling had moeten doen. Onverwacht komt het aftreden van Apotheker voor de VVD niet. Dijkstal: 'Hij worstelde al langer. Kennelijk kon hij deze post niet helemaal aan, hij was er volgens mij niet erg happy.'

Apotheker maakte carrière als burgemeester van Muntendam, Veendam en Leeuwarden. Hij werd de landelijke politiek binnengehaald als het nieuwe gezicht van D66. Zijn belangrijkste taak werd de uitvoering van de varkenswet. Gisteren zei Apotheker die wet niet uitvoerbaar te achten, maar niet uit te sluiten dat zijn opvolger er anders over denkt.

Opvolger Brinkhorst is gisteren ontvangen door premier Kok. Hij was voor het weekeinde al benaderd door De Graaf. Hij heeft een lange staat van dienst in D66.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.