Apax haalt ruim 110 miljoen uit PCM

Het avontuur met de Britse durfkapitalist Apax is voor uitgever PCM voorbij. Wie heeft geprofiteerd van de kortstondige liefde?..

We gaan terug naar 2004. Het uitgeversconcern PCM (van onder meer de Volkskrant, NRC Handelsblad en boekenuitgever Meulenhoff, zit met zware rentelasten. De financiers NIB, ING en Aegon hebben preferente aandelen in het bedrijf, in ruil voor een lening van ongeveer 120 miljoen euro. Elk jaar moet PCM daar een preferent dividend over uitkeren van ruim 9 miljoen. Daarbovenop geldt een winstrecht voor deze financiers van 10 procent vanaf 2005.

PCM wil af van die knellende banden en zoekt een financiële en strategische partner. Toenmalig topman Theo Bouwman wil naar een duidelijke bedrijfsstructuur. Hij wil af van de macht van de stichtingen Democratie en Media (SDM), de Volkskrant en de Christelijke pers (Trouw). Bovenal wil hij de basis van het krantenbedrijf verbreden. De omzet moet daarom worden verdubbeld.

Bouwman lijkt zijn gewenste partner te hebben gevonden in het Britse Apax. De durfkapitalist zou het uitgeversconcern verlossen van de knellende financiers en voldoende in het bedrijf investeren om PCM over vier à vijf jaar naar de beurs te brengen.

Bouwman destijds: ‘Dan ben je als PCM waar je zijn moet. Je bent zelfstandig, je aandeelhouders zijn anoniem en hebben dan zo min mogelijk invloed op het beleid.’

Nu, slechts tweeënhalf jaar later, is er weinig meer over. Apax is vertrokken en PCM is weer geheel in handen van de stichtingen, waarvan de top van PCM zo graag afstand had willen nemen.

Van de plannen is niets terechtgekomen. PCM is niet genoteerd aan de beurs en er heeft geen basisverbreding plaatsgevonden. Bovendien is PCM behangen met loodzware schulden.

Hoe is dat zo gekomen? Bij binnenkomst schroefde Apax de uitgeefrechten van de Volkskrant, NRC en Trouw omhoog van 300 miljoen naar ongeveer 900 miljoen euro. Lucht, vonden sommigen dat. Maar de banken accepteerden het. Op basis van de uitgeefrechten werd ongeveer 300 miljoen van de banken geleend en 300 miljoen van de aandeelhouders.

Het eigen vermogen (het verschil tussen bezittingen en schulden van PCM) kelderde van 268 miljoen naar 46 miljoen en is inmiddels negatief.

Met het geleende geld werd een nieuwe PCM Holding opgezet, de leningen van NIB, ING en Aegon werden afgekocht en de stichtingen werden als meerderheidsaandeelhouder uitgekocht. Het kostte Apax dus vrijwel geen cent om de meerderheid van 52 procent te verkrijgen. Wel verleende het bedrijf PCM een achtergestelde lening van ongeveer 170 miljoen, met een rente van ruim 12 procent.

Vorig jaar, bij de herfinanciering van PCM, kreeg Apax daar al 130 miljoen van terug. Nu, bij de verkoop aan SDM, ontvangen de Britten ongeveer 150 miljoen euro. Dat betekent een nettowinst van ongeveer 110 miljoen euro in tweeënhalf jaar. Ook de stichting Democratie en Media is erop vooruitgegaan. De stichting kreeg in 2004 210 miljoen op zijn rekening voor zijn belang in PCM. Nu koopt SDM het terug voor ongeveer 150 miljoen: 60 miljoen winst, zou je denken. Maar dat geldt alleen als PCM niet in de loop der tijd in waarde is gedaald, en dat is maar zeer de vraag.

Betrokkenen bij PCM zeggen dat het bedrijf veel meer waard is geworden. Toen Apax het kocht, werd PCM op 650 miljoen euro gewaardeerd. Nu is de prijs op 850 miljoen vastgesteld. ‘Kijk maar: beide aandeelhouders verdienen. Bovendien is de kasstroom en de ebitda (winst voor belastingen en rente) sterk verbeterd.’ Maar de prijs van PCM is iets anders dan de waarde. De waarde van een bedrijf is afhankelijk van wat een bedrijf in de toekomst gaat verdienen. En dat ziet er bij ongewijzigd beleid niet goed uit. Bij de laatste jaarcijfers in 2005 zat PCM 51 miljoen in de rode cijfers, tegen een winst van 9 miljoen in 2003.

Ook is de toekomst van de betaalde kranten onzeker. Zowel lezers als adverteerders laten het afweten. Daarnaast heeft PCM een negatief eigen vermogen en een schuld van ruim 620 miljoen.

De rentelasten daarvan zijn hoog. De banken hebben ongeveer 330 geleend tegen zo’n 6 procent rente. Over de resterende achtergestelde aandeelhoudersleningen van pakweg 150 miljoen, moet jaarlijks 12 procent worden betaald.

Elk jaar moet PCM dus een kleine 38 miljoen aan rente afdragen. Daarvan hoeft de rente aan de aandeelhouders (18 miljoen) overigens niet hoeft te worden uitgekeerd – die wordt jaarlijks bij de schuld opgeteld. Betrokkenen vinden dat de SDM veel heeft betaald voor PCM. Maar, zeggen ze, ‘het was nodig om het bedrijf te redden.’

Gebouw van de Volkskrant aan de Wibautstraat. (Joost van den Broek/de Volkskrant)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.