Angstig en ongerust door 3.000 miljard dollar

Staatsfondsen, net zo groot als opkoopfondsen en hedgefondsen samen, zijn aan een onstuitbare opmars bezig...

Ze zaten altijd verscholen in Amerikaanse staatsobligaties, nu rollen ze de andere financiële markten op: de oliedollars van het Midden-Oosten en de valutareserves van Aziatische landen zijn op avontuur gegaan. Oorzaak: terwijl het geld blijft binnenstromen, neemt de bereidheid de Amerikaanse tekorten te financieren af. Dus gaat de blik richting aandelenmarkten, vastgoed, hedgefondsen en opkoopfondsen.

SWF’s worden ze genoemd, Sovereign Wealth Funds. Het zijn veelal door centrale banken beheerde fondsen, eigendom van regeringen of andere overheden. De eerste ontstonden in de jaren zeventig (Abu Dhabi, Singapore, Alaska), de meeste zijn het product van de afgelopen vijf jaar. Zuid-Korea, Kazachstan, China, Maleisië, Libië, Rusland... de lijst die onlangs werd samengesteld door de Amerikaanse financiële gigant Citigroup telt tientallen namen.

Citi weet inmiddels wat een SWF vermag: eind november schoot de Abu Dhabi Investment Authority – met 875 miljard dollar het grootste landenfonds ter wereld – de door de kredietcrisis zwaar getroffen bank te hulp met een investering van 5 miljard euro. Onderdeel van de overeenkomst: over een paar jaar zal Abu Dhabi een belang van 5 procent in de bank hebben.

De investering – door beleggers met een koerssprong ontvangen – vertoonde overeenkomsten met de deal van 3,2 miljard euro die de Britse bank Barclays afgelopen zomer sloot met het Singaporese investeringsfonds Temasek en een Chinese staatsbank. En afgelopen maandag maakte de Zwitserse bank UBS bekend dat de Government Investment Corporation (ook uit Singapore) de bank met een kapitaalinjectie van 6,6 miljard euro tegemoetkomt. Beleggers zijn gek op dit soort bedragen, maar politici hebben zorgen geuit. Vorig jaar klonken bijvoorbeeld hevige protesten toen Dubai de havens in zes Amerikaanse steden wilde kopen. En een Russische staatsbank nam dit voorjaar een belang van 5 procent in het Frans-Duitse luchtvaart- en wapenbedrijf EADS.

De Duitse bondskanselier Merkel riep in augustus op tot meer terughoudendheid in het toestaan van investeringen door buitenlandse mogendheden. De Europese Commissie begon aan het eind van de zomer aan een onderzoek naar de mogelijkheden van een uitgebreidere screening bij dit soort overeenkomsten.

‘Er is veel ongerustheid, angst zelfs’, zegt Natasha Ansell van Citigroup, verantwoordelijk voor de klantcontacten met overheden en publieke instellingen in Europa en Azië. ‘Men vraagt zich af of deze fondsen een politieke agenda hebben.’ Die ongerustheid was voor Citi een van de redenen om de SWF’s in kaart te brengen. De belangrijkste conclusie: er is te weinig duidelijkheid over de bedoelingen van de meeste van deze fondsen, maar kwade bedoelingen, nee.

Ansell: ‘De reden dat dit geld buiten het eigen land wordt belegd, is risicospreiding. Voor de financiering zijn deze fondsen helemaal afhankelijk van de economie van het eigen land. In het geval van de olielanden komt dat neer op de prijs van olie. Dan zoek je dus beleggingen die juist niet afhankelijk zijn van de olieprijs. Als buffer in conjunctureel slechtere tijden.’

Ook andere banken hebben onderzoek gedaan naar de SWF’s. Als klant zijn ze niet te versmaden, want het gaat om enorme bedragen. Citi schat de gezamenlijke omvang van de bijna veertig fondsen momenteel op 3 biljoen dollar (3.000 miljard). Dat is bijna evenveel als het door hedgefondsen beheerde vermogen (1.900 miljard dollar) en bij opkoopfondsen gedeponeerde geld (1.300 miljard dollar) samen.

‘Over vijf jaar zou het wel eens om 7,5 tot 8 biljoen kunnen gaan’, aldus Ansell. Morgan Stanley schat de marktontwikkeling nog agressiever in. Die bank denkt dat het tussen 2012 en 2015 zal gaan om tussen de 12 en 15 biljoen dollar: meer dan de helft van wat nu wereldwijd in pensioenfondsen is belegd.

Nog steeds geen reden voor angst? ‘De transparantie moet toenemen, vinden veel beleidsmakers, en het ligt voor de hand dat er meer regulering komt’, aldus de analisten van Citi. ‘Maar politici zullen zich ook moeten verdiepen in de voordelen van SWF’s: het zijn langetermijnbeleggers, die niet werken met geleend geld. Ze kunnen economisch een stabiliserend en dus positief effect hebben.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden