Andalusische boeren gaan straat op voor olijfbomen

'Wij verdedigen de olijfboom, bron van leven en van werk', roept een spandoek dat is overgebleven van de vorige demonstratie....

CEES ZOON

Van onze correspondent

Cees Zoon

JAEN

Urenlang kun je rondrijden in het noorden van Andalusië zonder iets anders te zien dan olijfbomen. De boeren en dagloners die van deze bomen leven, zijn onzichtbaar. Zij verzamelen zich in Jaen, de hoofdstad van de olijf, voor een laatste wanhopige protestronde. Vandaag trekken zij massaal naar Madrid om te demonstreren tegen de Europese plannen voor hun sector en tegen de Spaanse minister van Landbouw, Loyola de Palacio.

De demonstratie valt samen met een vergadering van de Europese Commissie in Brussel. Die zal, naar wordt verwacht, akkoord gaan met het voorstel van Landbouwcommissaris Fischler om het subsidiestelsel voor de olijfsector drastisch te herzien. Spanje en in het bijzonder de olijfboeren in Andalusië zullen daar het slachtoffer van zijn.

Fischler wil nieuwe limieten stellen aan de subsidie voor de productie van olijfolie. Spanje krijgt een quotum toebedeeld van 625 duizend ton, terwijl de werkelijke productie het afgelopen jaar 947 duizend ton bedroeg. Dat was een record, geven de Spanjaarden toe, maar als de nieuw aangelegde plantages vruchten beginnen te dragen, zal de Spaanse productie met gemak boven een miljoen ton uitkomen.

Spanje is de grootste producent van olijfolie in de wereld. Het land nam vorig jaar 52 procent van de totale Europese productie voor zijn rekening. In de plannen van Fischler moet Spanje zakken naar 40 procent. De Oostenrijker hanteert een vals uitgangspunt, aldus de Spanjaarden, want hij baseert zich op cijfers van 1991 tot 1995 toen het zuiden van Spanje door een ernstige en langdurige droogte werd geteisterd.

Minister De Palacio wordt er door de olijfboeren van beschuldigd hun belangen in Brussel te hebben verkwanseld. Zij heeft in hun ogen een volkomen verkeerde strategie gevolgd in de onderhandelingen. Bovendien is zij er niet in geslaagd een gemeenschappelijk front te vormen van de Zuid-Europese, olijfproducerende landen.

Dat lijkt ook moeilijk, want de concurrentie profiteert sterk van het voorstel van Fischler. Omgerekend naar de werkelijke productie krijgt Spanje voortaan nog slechts iets meer dan twee gulden subsidie per kilo. De Italianen krijgen bijna een gulden meer evenals de Portugezen, terwijl de Grieken op twee gulden vijftig uitkomen. 'Een schandalige en onaanvaardbare discriminatie', in de woorden van De Palacio.

De olijventeelt is voor Andalusië van levensbelang. De zuidelijke deelstaat is al de armste van Spanje met de hoogste werkloosheid die in sommige plaatsen de 40 procent haalt. In grote delen van Andalusië is de olijfboom het enige dat wil groeien op de droge grond. Die levert werk aan de dagloners tijdens de oogstperiode, en vormt de basis van de belangrijke olijfolie-industrie.

De strijd voor de Spaanse olijf is een open oorlog tussen de conservatieve regering-Aznar en Andalusië, dat bestuurd wordt door de socialisten. 'De Spaanse minister van Landbouw is een imbeciel', sprak een Andalusische minister. 'De Andalusische minister van Landbouw is een leugenaar', reageerde Loyola de Palacio.

De arrogantie van Madrid ligt ten grondslag aan de zeperd die Spanje dreigt te gaan halen in Brussel, menen de Andalusiërs. Zij hebben voorgesteld een soort crisiskabinet in te stellen, waarin deskundigen de minister van Landbouw nuttige en noodzakelijke adviezen kunnen geven. De minister heeft niet eens geantwoord, klaagt Paulino Plata, in het zuiden verantwoordelijk voor de landbouw.

De Andalusische autoriteiten beschuldigen De Palacio ervan 'een show op te voeren in plaats van met oplossingen voor de boeren te komen: terwijl in Brussel knopen werden doorgehakt, stond zij in het centrum van Madrid flesjes olijfolie uit te delen aan voorbijgangers'. Dat komt sympathiek en betrokken over bij de televisiekijkers.

Ook persoonlijk ingrijpen van premier Aznar heeft geen resultaat opgeleverd. Aznar sprak vorige week telefonisch een uur lang in op commissaris Fischler, maar de Oostenrijker bleek niet bereid tot de geringste concessie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden