‘Amsterdam kan wedijveren met Berlijn’

Hebben Amsterdam en Berlijn iets gemeen? Burgemeester Cohen bracht een bliksembezoek aan de stad. Hij is onder de indruk van de creatieve sector....

Van onze correspondent Sander van Walsum

Is het zinvol je als burgemeester van Amsterdam in Berlijn te laten informeren over de wederwaardigheden van de creatieve bedrijvigheid aldaar? Is het kleine, compacte Amsterdam als vestigingsplaats vergelijkbaar met het grote, uitgestrekte Berlijn? Een stad bovendien, die met een schuld van 61 miljard euro (ongeveer 17 duizend euro per inwoner) volgens de gangbare definities failliet zou zijn?

Ja, zegt Job Cohen. Ondanks de grote fysieke verschillen kunnen Berlijn en Amsterdam zich wel degelijk aan elkaar spiegelen. Zelfs de deplorabele financiële toestand van de Duitse hoofdstad kan tot een bron van inspiratie worden opgewaardeerd. ‘Het is toch opmerkelijk dat de geldnood de stad er niet van heeft weerhouden fors in de infrastructuur te investeren. Hoewel de economische groei tot dusverre is achtergebleven bij de aanvankelijke verwachtingen, heeft men het vertrouwen in de toekomst behouden; al wordt dat in gesprekken niet nadrukkelijk geventileerd.’

Burgemeester Cohen verbleef twee dagen in de Duitse hoofdstad als hoofd van een delegatie van ambtenaren en ondernemers. Hij had wat langer zullen blijven, maar op de dag van de Kamerverkiezingen wilde hij graag weer in Nederland zijn. Niettemin is zijn onvolledige beeld van Berlijn in deze korte tijd enigszins verdicht.

Hij heeft in Berlijn een indruk gekregen van de onontkoombaarheid van de Duitse geschiedenis. ‘Ik verwachtte dat het verleden elke twintig zinnen ten minste eenmaal aan de orde zou komen, maar in feite gebeurde dat elke drie zinnen. Tezelfdertijd kun je zien dat de oorlog niet meer het enige ijkpunt is. De manier waarop men de herinneringen aan die tijd integreert met de moderniteit dwingt bewondering af.’

Dit is, wat Cohen betreft, slechts een aspect van de dynamiek waarvan hij in Berlijn getuige is geweest. ‘De stad heeft zichzelf na de Wende als het ware opnieuw moeten uitvinden. Afbraak en vernieuwing gingen hand in hand. Er zijn honderdduizenden arbeidsplaatsen in de industrie verdwenen, en er is een creatieve sector ontstaan. Eenderde van de oorspronkelijke bewoners is vertrokken, en daarvoor zijn nieuwkomers in de plaats gekomen. Dat heeft de stad allemaal kunnen opvangen.’

Tijdens het gesprek met zijn Berlijnse ambtgenoot Klaus Wowereit, die deze dagen de laatste hand legt aan de vorming van een nieuwe Senaat (stadsregering), heeft hij zich een beeld gevormd van de implicaties van de overvloedige ruimte waarover Berlijn – ook midden in de stad – beschikt. ‘In Amsterdam moet om elke vierkante meter worden gevochten. Dat heeft gevolgen voor de besluitvorming bij de ruimtelijke ordening.’

De beschikbaarheid van betaalbare woningen en bedrijfspanden in het stadscentrum biedt een onmiskenbaar concurrentievoordeel ten opzichte van Amsterdam. Want beide steden proberen zich als creatieve centra te profileren. Berlijn heeft daar, aldus het Duitse instituut voor economisch onderzoek DIW, succes mee: na de deelstaat Baden-Württemberg kan ze als het tweede ‘innovatiecentrum’ van Europa worden aangemerkt.

En Amsterdam? Dat moet zich tot het uiterste inspannen om met Berlijn te kunnen wedijveren. Daarvan is het gemeentebestuur zich bewust – getuige de 50 miljoen euro die het beschikbaar heeft gesteld voor het pr-offensief ‘Amsterdam Topstad’. Dat twee Duitse luchtvaartmaatschappijen – Germanwings en Air Berlin – Schiphol onlangs als bestemming hebben geschrapt, vat Cohen niet op als een slecht voorteken voor Amsterdam: het verkeer tussen beide steden is niet afhankelijk van deze maatschappijen. En Amsterdam geniet, ook na de moord op Theo van Gogh, een onverwoestbare reputatie als vrije en open stad. Cohen hoopt dat het inmiddels ook weer als ‘propere stad’ wordt waargenomen.

Afgezien daarvan zijn Berlijn en Amsterdam niet alleen concurrenten, maar ook partners. Voor de invulling van deze gedachte grijpt Cohen terug op zijn academisch verleden: de universiteiten in beide steden zouden gezamenlijk studieprogramma’s kunnen aanbieden. Het is maar een idee. Meer mag je ook niet verwachten van een tweedaags bezoek.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden