Amsterdam huilt en juicht om metrolijn

De affiches in de Pijp zijn geplakt: 'Stop de metro, red de Pijp'. In deze Amsterdamse volksbuurt is het verzet gebundeld tegen de nieuwe metrolijn die het noordelijk deel van de stad met het zuidelijke deel verbindt....

Van onze verslaggever Marc van den Broek

Maar de metrolijn stuit ook op verzet. Maandag zijn 242 handtekeningen ingediend met het verzoek het metrobesluit in een referendum voor te leggen aan de bevolking. Komt dat referendum er dan moeten de Amsterdammers in 1997 twee keer naar de stembus. In maart om te stemmen over de woonwijk IJburg en in mei of juni over de metro.

Het is opmerkelijk dat Amsterdam weer kiest voor een nieuwe ondergrondse lijn, gezien de problemen waarmee de aanleg van de metro naar de Bijlmer gepaard ging. Een deel van de Nieuwmarkt werd toen na hevige rellen gesloopt. Bovendien rezen de kosten de pan uit. De geraamde investering van 400 miljoen gulden werd ongeveer een miljard. Het woord metro was lange tijd taboe in Amsterdam. Er kwamen sneltrams.

Tot 1988. Toen werd het idee weer geopperd. Sindsdien is er gewerkt aan het raadsbesluit van vandaag. Er zijn de afgelopen jaren, maanden en weken talrijke rapporten geschreven over de metro. Tot vorige week verschenen studies die het nuttige of het verschrikkelijke van de lijn onder de aandacht brachten.

De overvloed is verklaarbaar. De metro wordt het ingrijpendste project sinds jaren. De lijn loopt van Amsterdam-Noord (twee stations), onder het IJ via het Centraal Station, onder Damrak, Rokin, Vijzelstraat en Ferdinand Bolstraat naar de RAI. Daar sluit hij aan op het bestaande spoor. Het voorlopige eindstation is de halte bij het Wereldhandelscentrum.

Dagelijks maken 160 duizend mensen gebruik van de lijn, voorspelt de gemeente. De metrolijn verhoogt het gebruik van het openbaar vervoer in 2005 met 4 procent. 'Dit lijkt niet veel', geeft R. Legdeur van het bureau Noord/Zuidlijn toe. Dat bureau, ondergebracht bij het Gemeentevervoerbedrijf, heeft de plannen ontworpen. 'Maar je moet niet vergeten dat de lijn in de toekomst wordt doorgetrokken naar Schiphol, Purmerend en Zaanstad. Dan wordt het effect groter. '

Ingewikkeld is de ondergrondse zeker. Sinds de metrolijn naar de Bijlmer is sloop van gebouwen taboe. Zelfs geen boom hoeft te wijken voor de ondergrondse waarvoor twee tunnels worden geboord. Elk spoor krijgt zijn eigen buis. Legdeur: 'We gaan meer dan twintig meter diep de grond in, onder de fundamenten door. Er zal boven de grond niets te merken zijn, behalve als de stations worden gebouwd.'

In de Pijp twijfelen de mensen daaraan. De metro moet daar onder de smalle Ferdinand Bolstraat door. Die is niet breed genoeg voor beide buizen. Daarom loopt er een onder de huizen door. De vrees voor verzakkingen is groot.

Maar de buurt verzet zich niet alleen vanwege de mogelijke schade aan huizen. Ze heeft ook geen zin in de overlast. De bouw van het station Ceintuurbaan gaat jaren duren. Er komt een bijzondere constructie, die tot dertig meter diep gaat, omdat de buizen niet naast elkaar, maar onder elkaar liggen.

De tegenstanders, verenigd in het in de Pijp gevestigde Platform Metro, vinden verder dat de investering van 1,9 miljard gulden beter kan worden besteed aan andere vormen van openbaar vervoer. 'We menen dat de aanleg geen wezenlijke verbetering is van het openbaar vervoer. Sterker nog, er zullen enkele tramlijnen verdwijnen', zegt medewerker L. Jansen van het Platform Metro.

Maar of deze argumenten indruk maken, is de vraag. Zelfs verstokte tegenstanders van de oostlijn onder de Nieuwmarkt zijn voor, zoals raadslid E. Agtsteribbe (PvdA). In de jaren zeventig vertegenwoordigde ze de PSP, die is opgegaan in GroenLinks. Ze woont in de Nieuwmarktbuurt op de metrobuis.

'Ik ben tevreden met de metro onder mijn huis', zegt ze. 'Maar de acties destijds hebben zin gehad. We hebben de Nieuwmarkt teruggekregen als buurt waar wordt gewoond en gewerkt, goedkoop en duur door elkaar. Met de strijd destijds wilde men verhinderen dat er een snelweg met kantoren door de wijk zou komen.'

De nieuwe metro is anders, oordeelt Agtsteribbe. 'Hij wordt geboord, waardoor de overlast voor de buurt een stuk geringer is. Je kunt een metro aanleggen zonder schade aan de historische binnenstad.' Ze vreest niet voor een afbraak van het bestaande openbaar vervoer. 'Wij spreken ons uit voor goed vervoer boven de grond. Boven de metro zullen minder lijnen rijden, maar dat lijkt me logisch.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden