Amerikaanse sportagent is een meedogenloze kakkerlak

'Show me the money' is een gevleugelde uitdrukking, ontleend aan de film Jerry Maguire (1996). Hierin speelt Tom Cruise een sympathieke sportagent....

TIM OVERDIEK

UIT DE SCHADUW van de topsporter is een nieuwe ster getreden: de sportagent. Niet langer een figuur achter de schermen, die discreet de belangen van zijn cliënt behartigt. Nee, een held naast de held, iemand die in één adem wordt genoemd met zijn klant, het sportidool.

Zo is daar Drew Rosenhaus, bijgenaamd The Shark. Zijn motto: 'Een haai slaapt nooit', eveneens de titel van zijn biografie.

In de zomer van 1996 prijkte het gezicht van Rosenhaus, zaakwaarnemer van tientallen professionele American football-spelers op het omslag van het weekblad Sports Illustrated. 'De meest gehate man in het proffootball', luidde de introductie.

Rosenhaus wordt verguisd omdat hij schreeuwt, vleit, dreigt en jengelt om de belangen van zijn cliënten te verdedigen. Zijn eigen vakbroeders verketteren Rosenhaus, omdat hij de toch al twijfelachtige reputatie van de zaakwaarnemers met onverholen trots verder besmeurt.

Zijn strategie bij onderhandelingen is nietsonziend. 'Ik hecht grote waarde aan ethiek. Maar ik ben een meedogenloze krijgsman. Ik ben een huurmoordenaar. Ik besluip mijn prooi en zal alles aanwenden wat in mijn macht ligt om te slagen voor mijn klant.'

Rosenhaus deinst er niet voor terug om sporters bij hun managers weg te halen, door hen meer geld te beloven. Want daar gaat het om. Een Amerikaanse sportagent kan miljonair worden als hij tijdig met een talent in zee is gegaan. Het standaardtarief van 4 procent voor elk contract kan een zorgeloos leven inluiden.

Tienduizenden zaakwaarnemers proberen in de Verenigde Staten een graantje mee te pikken. Ze vergezellen profsporters op hun weg door de jungle. Sportagenten luisteren naar bijnamen als bottom feeders, street agents en kling-ons. Het klinkt als kakkerlak, en zo is het ook bedoeld.

Niet bekend

Vandaag de dag leidt McCormack (66) het gerenommeerde sportagentschap International Management Group (IMG). Topsport en entertainment vloeien daarin samen. Behalve sporters laten ook schrijvers, fotomodellen, culturele instellingen en zakelijke ondernemingen zich door IMG vertegenwoordigen.

'Dertig jaar geleden waren sporters onderbetaald en overgeëxploiteerd', zei McCormack onlangs. 'Tegenwoordig krijgen sporters te veel geld. Twee miljoen dollar voor een honkballer die geen bal slaat?' Onbegrijpelijk, maar zeker niet onaanvaardbaar, en klagen doet McCormack niet. De markt bepaalt de hoogte van een salaris. De zaakwaarnemer speelt daar slechts op in.

David Falk wordt alom beschouwd als een gewiekste onderhandelaar die het 'vraag en aanbod-spel' aardig kan manipuleren. Met basketballer Michael Jordan als eerste en voornaamste klant bouwde Falk een indrukwekkend kartel op dat hem binnen de NBA ongebreidelde macht bezorgde.

In de zomer van 1996 regelde Falk Associates Management Enterprises (FAME) spelerscontracten met een totale waarde van 500 miljoen dollar, ruim één miljard gulden. Hij kan de strijd op het veld letterlijk beïnvloeden door een cliënt voor een beetje meer geld naar een andere club te laten vertrekken. Loyaliteit bestaat niet.

Falk wordt beschouwd als 'voorman van een nieuwe cultuur, waarin alles moet wijken voor de financieel beste overeenkomst', aldus sportprofessor Kenneth Shropshire van de University of Pennsylvania. 'Clubliefde wordt beperkt tot het shirt, niet tot degene die het draagt. Voor een paar dollar extra is-ie verdwenen.'

Clubs voelen zich aan zaakwaarnemers overgeleverd. Die verlangen randvoorwaarden, waaraan sommige organisaties niet eens kunnen voldoen. Neem Shaquille O'Neal, de dominante center van Los Angeles Lakers. De voormalig speler van Orlando Magic verkoos de Californische club in 1996 omdat hij er meer nevenactiviteiten kon ontplooien.

'Shaquille is een multimedia-product dat de meest uiteenlopende talenten herbergt', zegt Leonard Armato, de zaakwaarnemer van O'Neal. Hij speelde de Lakers en Magic tegen elkaar uit. Eerstgenoemde club had de langste adem en betaalde 120 miljoen dollar voor zeven seizoenen. Orlando Magic, een dynastie in wording, speelt sindsdien geen enkele rol van betekenis meer.

In Hollywood stort O'Neal zich nu ongeremd op een tweede carrière als rapper, acteur in speelfilms en uithangbord van talrijke producten. Grijpt O'Neal met de Lakers dit voorjaar onverhoopt naast de sportieve hoofdprijs, dan kan hij zich troosten met zijn debuut als filmregisseur.

Op dezelfde wijze brengt sportagent Falk momenteel basketballer Allen Iverson naar de commerciële top. Op zoek naar nieuwe Michael Jordans kijkt het bedrijfsleven naar diens zaakwaarnemer, en die zegt het antwoord klaar te hebben in de persoon van Iverson. De guard van Philadelphia 76ers heeft het letterlijk op zijn linkerarm laten tatoeëren: The Answer.

Schoenenfabrikant Reebok betaalde de jeugdige belofte in 1996 veertig miljoen dollar, nog voordat Iverson één bal in de NBA had aangeraakt. Tot de eeuwwisseling is voor hem de route uitgestippeld. Minstens één keer meedoen aan de NBA-finales, optreden in een commercial tijdens de Super Bowl, een gouden medaille op de Olympische Spelen en een bekendheid à la Jordan.

FAME heeft een fanclub in het leven geroepen, een web-site gebouwd, een charitatieve instelling aangewezen en regelt gastoptredens in populaire televisieshows. Falk: 'Allen Iverson hoeft niet geweldig te spelen. Hij moet een fantastische persoonlijkheid op het veld laten zien. Een voortreffelijke entertainer zijn.'

Tim Overdiek

Dit is het zesde deel in een serie over sport en commercie in de Verenigde Staten. Eerdere delen verschenen op 28 maart, 2, 9, 16 en 23 april.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden