Aluminium is zorgenkind Hoogovens

Hoogovens zal de komende jaren weer enorme bedragen in het bedrijf investeren. Het concern dat begin jaren negentig door het oog van de naald kroop, heeft na enkele winstgevende jaren weer voldoende vet op de botten om zich voor te bereiden op de technologische revolutie die de staalindustrie te wachten...

PETER DE WAARD

Van onze economische redactie

IJMUIDEN

De enorme installaties die nu op het grootste Nederlandse industrieterrein staan, zullen worden vervangen door nieuwe compacte installaties die bij wijze van spreken op een voetbalveld kunnen worden neergezet. Zo zal aan de voorkant van het bedrijf de ijzerproductie in een zogenoemde cycloonsmelter plaatsvinden, waardoor niet langer pellets, sinters en cokes hoeven te worden gemaakt. Aan de achterkant zullen de gietinstallaties en de warmbandwalserij in één fabriek worden ondergebracht.

Hoogovens begint dit jaar voorzichtig met de nieuwe sprong voorwaarts die de staalproductie aanzienlijk goedkoper en ook milieuvriendelijker zal maken. Voor de eerste zogenoemde giet-walsinstallatie met een capaciteit van anderhalf miljoen ton is een bedrag van een half miljard gereserveerd. Deze fabriek moet al in 1999 in gebruik worden genomen.

De cylcoonsmelter zal vooralsnog alleen als proeffabriek worden gebouwd. De staalindustrie denkt deze revolutionaire verandering pas na de eeuwwisseling te kunnen doorvoeren. Niettemin is met de bouw van de proeffabriek ook al gauw tweehonderd tot driehonderd miljoen gulden gemoeid, waarvoor gerekend wordt op een forse subsidie van de overheid.

Met deze twee belangrijke investeringen heeft Hoogovens een keuze gemaakt voor een toekomst als toonaangevende staalfabrikant. De vraag is of het concern na de eeuwwisseling daarnaast ook een belangrijke aluminiumfabrikant kan blijven.

Het spectaculaire herstel van Hoogovens is te danken aan de staaldivisie. Die haalde in de afgelopen vier jaar een bedrijfsresultaat van 1,5 miljard gulden. De aluminiumpoot haalde in vier jaar een negatief bedrijfsresultaat van 100 miljoen gulden.

Hoogovens is in de jaren zestig door een deelneming in smelter Aldel te Delfzijl aluminiumfabrikant geworden. Na de ontbinding van de fusie met het Duitse Hoesch in het begin van de jaren tachtig besloot het bedrijf met de aankoop van Kaiser spectaculair te expanderen in de produktie van deze tweede metaalsoort.

Hoogovens ging er toen van uit dat staal op grote schaal zou worden vervangen door het lichtere aluminium. In het transport (vliegtuigen, auto-onderdelen) is dit ook gebeurd, maar staal heeft in bijvoorbeeld de verpakkingsindustrie (blikjes) door verdere innovatie zijn belangrijke positie kunnen handhaven.

Verder dacht Hoogovens begin jaren tachtig dat staal en aluminium mogelijk een tegengestelde cyclus zouden hebben. Indien het in de staalindustrie goed zou gaan, zouden slechte resultaten in de aluminiumsector kunnen worden opgevangen en andersom. Achteraf hebben beide sectoren bijna dezelfde cyclus. Hoge bergen en diepe dalen kunnen zich daardoor bij Hoogovens snel afwisselen.

Hoogovens is wereldwijd gezien zowel een middelgrote staal-als aluminiumproducent. Het bedrijf is gedwongen op beide gebieden naar een hogere positie op de ranglijst te stijgen. Grote afnemers zoals de vliegtuig-, de auto- en verpakkingsindustrie willen in de toekomst maximaal zaken doen met twee of drie wereldwijd opererende producenten. De staal- en aluminiumindustrie zal niet ontsnappen aan de wereldwijde trend tot schaalvergroting. Nu al gaan geruchten over een mogelijke fusie van de Duitse staalgiganten Thyssen en Krupp.

De vraag is of Hoogovens financieel in staat is op twee fronten te moderniseren en te expanderen. De aluminiumsmelter in Aldel is te energie-intensief en milieu-onvriendelijk en zal in 2005 definitief dicht gaan. Vervangende smeltinstallaties zijn alleen nog te bouwen in ver afgelegen gebieden, waar voldoende goedkope stroom is te vinden zoals Noord-Canada en IJsland. Hier zijn gigantische bedragen mee gemoeid. Ook de aluminiumwalserij in het Belgische Duffel zal moeten worden gemoderniseerd.

Hoogovens is als producent van twee metalen bijna uniek in de wereld. Naast het Nederlandse concern produceert alleen het Japanse bedrijf Kobe meerdere metaalsoorten; naast staal ook aluminium en koper.

Hoogovens laat er met de huidige investeringen geen misverstand over bestaan dat staal de eerste prioriteit heeft. Niet alleen worden daartoe nieuwe installaties in IJmuiden gebouwd; ook de overnames (het belang in het Belgische Boël en het Duitse Hille & Müller) vinden in de staaldivisie plaats. In de komende jaren zullen voor deze expansie vele miljarden nodig zijn.

De positie van de aluminiumdivisie komt daarbij in het gedrang. Hoogovens zegt dat het opsplitsen van het bedrijf 'niet aan de orde is', net zo min als het verkopen van de aluminiumpoot. Maar het hoeft niet te betekenen dat het nooit aan de orde zal komen.

Peter de Waard

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden