Altijd kritisch over 'schurkenkapitalisme'

Als iemand alle partijen van de noodzaak van het handelsverdag kon overtuigen leek het wel de Canadese minister Freeland. Maar tot nu toe lukt het ook haar niet.

Canadese handelsminister Chrystia Freeland Beeld reuters

'Als Europa en Canada er al niet eens in slagen om samen tot een vrijhandelsakkoord te komen, wie lukt het dan wel? Werkelijk.' Met dit mantra probeerde de Canadese handelsminister Chrystia Freeland sinds haar aantreden vorig jaar de toenemende weerstand in Europa tegen CETA te bedwingen. Tevergeefs: het Waalse verzet volhardde en vrijdag droop de 48-jarige minister bijna af, in tranen van teleurstelling.

Net als haar liberaal-progressieve premier Justin Trudeau is Freeland er diep van overtuigd dat een 'gouden standaard' op tafel lag voor eerlijke vrijhandel, waarvan alle lagen van de bevolking zouden profiteren. 'Met dit akkoord kunnen we antiglobalistische sentimenten wereldwijd terugduwen en laten zien dat een progressief vrijhandelsverdrag mogelijk is', zei Freeland eerder dit jaar in Canadese media.

Freeland, die als journaliste veelvuldig schreef over globalisering, toenemende inkomensongelijkheid en de verpulvering van de middenklasse, begon pas in 2013 in de politiek. Ze begon in de gemeentepolitiek van Toronto. Toen Trudeau vorig jaar de verkiezingen won, nodigde hij haar uit tot zijn kabinet toe te treden, vooral vanwege haar ideeën over het herstel van de positie van de middenklasse.

Schurkenkapitalisme

Freeland, geboren in Alberta, studeerde Russische geschiedenis en literatuur aan Harvard en doorliep een carrière als journalist bij The Financial Times, The Washington Post en The Economist. In 2012 publiceerde ze de bestseller Plutocrats; The Rise of the New Global Super-Rich and the Fall of Everyone Else.

In een toelichting op het boek tijdens een TED-lezing in 2013 bejubelt ze globalisering en de technische revolutie als de 'economische transformaties die onze levens veranderen'. Maar ze waarschuwt voor het 'schurkenkapitalisme', waar meritocratie tot plutocratie leidt en verandert in aristocratie.

Hoe vrijhandel een vies woord werd

Dat vrijhandel en globalisering Europa en Amerika welvarender hebben gemaakt lijkt vergeten. Verdragen als CETA zijn magneten voor protest geworden. Hoe kan dat? (+)

Met haar uitgesproken maatschappijkritiek viel te verwachten dat zij het grootste bezwaar tegen CETA zou delen: dat multinationals te veel macht krijgen als zij het recht krijgen via het arbitrage-instrument ISDS tegen onwelgevallige nationale regelgeving te procederen. Volgens CETA-tegenstander Michael Geist, hoogleraar rechten in Ottowa, zou Chrystia Freeland hierover hebben gezegd dat ISDS 'niet bedoeld is om nationale regelgeving te vervangen, maar om te voorkomen dat overheden buitenlandse bedrijven benadelen'.

Freeland zelf benadrukte na de laatste aanpassing van het document in februari van dit jaar in diverse media dat er voldoende garanties zijn ingebouwd dat bedrijven niet om elk wissewasje overheden voor de rechtbank zullen slepen. 'Wij onderschrijven juist het recht van democratisch verkozen overheden om te reguleren, vooral op essentiële gebieden als klimaat en arbeidsmarkt. We weten hoe belangrijk dat is voor Canadezen en Europeanen', schreef de Canadese opiniesite iPolitics.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.