'Altijd is er een partij die denkt dat het bedrijf toekomst heeft'

Het regent faillissementen in de Nederlandse detailhandel. Vaak wordt een snelle doorstart gemaakt. Is dat wel verstandig?

Beeld ANP

Het is een pijnlijke week voor Nederlandse winkelketens. In twee dagen tijd grepen vier bedrijven hun voorlopig laatste strohalm. Dinsdag was het Schoenenreus dat, twee jaar na het eerste faillissement, wederom uitstel van betaling aanvroeg. Woensdag volgde concurrent House of Shoes: ook dat bedrijf ging voor de tweede keer in korte tijd failliet. Fiets- en autowinkel Halfords maakte bekend door te starten na een faillissement in december, net als kledingmerk Mexx.

Het is nieuws dat de situatie in de Nederlandse winkelstraten tekent. Mexx, Halfords, Schoenenreus en eerder bedrijven als Taft, Siebel, Marlies Dekkers, Free Record Shop, Polare en De Harense Smid, het zijn allemaal retailers die met dezelfde problemen worstelen en ook dezelfde oplossing kiezen. De problemen zijn bekend. Al deze winkels waren te laat met hun gang naar het internet, ze streden tegen hun eigen imago, ze opereerden op te kleine schaal en ze betaalden de hoge pandhuur van voor de economische crisis, maar haalden de omzet van erna.

Over de gekozen oplossing, een snelle doorstart, bestaan meer vraagtekens. Waarom zou je als investeerder wederom geld pompen in een branche die het zo zwaar heeft? De reeks mislukkingen is lang. 'Het klinkt misschien vreemd in de huidige markt, maar toch komt er bij een doorstart altijd een partij aan tafel die verwacht dat het bedrijf toekomst heeft', zegt Geurt te Biesebeek. Hij was curator bij het eerste faillissement van Schoenenreus in 2013 en ook bij het faillissement van Halfords was hij betrokken.

'We moeten constateren dat de personen die de doorstart bij bijvoorbeeld Schoenenreus hebben gemaakt, nu een hoop financiële ellende hebben. Ze hebben miljoenen geïnvesteerd en die zijn ze nu kwijt. Om maar aan te geven: als die partij dat van tevoren had geweten, waren ze echt niet in dit avontuur gestapt. Ze hebben een verkeerde inschatting gemaakt.'

Beeld ANP

Niemand gaat voor zijn lol failliet

Ook curator Daan Schalken, die het faillissement van De Harense Smid in 2013 begeleidde, zegt dat personen die een doorstart realiseren (vaak overigens dezelfde eigenaren als van voor het faillissement) dat doen omdat ze denken er geld mee te verdienen. 'Niemand gaat voor zijn lol failliet. Het kost geld en het is zeer zeker geen positieve reclame voor je bedrijf.'

Er zijn wel andere motieven denkbaar voor een doorstart, zegt hij. Zo is over het kwakkelende warenhuis V&D weleens gezegd dat een faillissement inclusief snelle doorstart dé manier zou zijn om de gewenste reorganisaties door te voeren. Een gevreesd scenario: op maandag gaat de zaak failliet, op dinsdag nemen dezelfde eigenaren hun oude inboedel over en op woensdag krijgt een deel van het inmiddels ontslagen personeel nieuwe, uitgeklede contracten aangeboden, net als de pandeigenaren.

Beeld ANP

'In zo'n geval geldt een doorstart inderdaad als mogelijke oplossing om de regels te omzeilen', zegt Te Biesebeek. 'Maar vergis je niet, er kleven ook grote nadelen aan.' Zo hebben ook concurrenten een kans het bedrijf over te nemen en leidt een faillissement tot zoveel slechte publiciteit dat het zijn weerslag kan hebben op de verkopen. 'Zo verwacht ik niet dat Schoenenreus nóg een doorstart zal maken. Mocht het toch gebeuren, dan zeker niet in de huidige omvang. Het marktsentiment is veranderd, met minder vertrouwen van alle partijen tot gevolg.'

Een doorstart is dan ook zeker geen praktijk die je eindeloos kunt herhalen, zegt Schalken. 'Op een gegeven moment is de rek er echt uit. Neem het voorbeeld van Villa Happ, verkoper van kinderkleding. Zij zijn twee keer doorgestart, drie keer failliet gegaan, maar bij de derde keer was het echt klaar. Als de goodwill weg is, bij klanten, banken, verkopers en investeerders, wordt het gewoon heel moeilijk voor een bedrijf. Zeker in deze branche.'

Turkse retailer neemt Mexx over

Na weken van onderhandelen maakt de failliete modeketen Mexx alsnog een doorstart. De nieuwe eigenaar, het Turkse kleding- en retailbedrijf Eroglu, behoudt de merknaam Mexx en opent vooralsnog acht winkels in Nederland. Het is nog onduidelijk wat de plannen met het modemerk op de lange termijn zijn.

Curator Frits Kemp en interim-directeur Herman Hovestad maakten de overname ter waarde van 'enkele tientallen miljoenen' euro's woensdag bekend. Hovestad noemt Eroglu een strategische partner. 'Net als H&M beheersen ze een hele keten, dus ook de productie. Daardoor hebben ze een sterkere positie in de markt en dat is wat Mexx ontbeerde.'

Begin december ging het Nederlandse modemerk failliet. Het concern telde 315 winkels in Europa en zo'n 1.500 werknemers, waarvan 500 in Nederland. Vorige week woensdag gingen de laatste van de 50 winkels in Nederland dicht.

Met de overname blijven de merknaam en een 'substantieel deel' van de werkgelegenheid behouden, aldus Hovestad. 'Op het hoofdkantoor komt bijvoorbeeld weer plaats voor enkele honderden werknemers.' Voorlopig opent Eroglu 'enkele tientallen' Mexx-winkels in Europa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden