ReportageDistributiecentra

Alsof het de kerstdagen zijn: zo ervaart een onlinesupermarkt de coronacrisis

De wc-rollen vliegen de deur uit bij thuisbezorger Picnic.Beeld Guus Dubbelman

Nu Nederland massaal aan het hamsteren is geslagen, draaien de supermarkten overuren om de winkels te bevoorraden. In het distributiecentrum van onlinesupermarkt Picnic is nog genoeg, maar mogen klanten slechts een paar pakken wc-papier per persoon bestellen.

Wc-papier, pasta, handzeep: het is er allemaal nog genoeg, in het distributiecentrum van onlinesupermarkt Picnic. Langs de volle schappen loopt personeel dat de bestelde boodschappen verzamelt: de ‘shoppers’. Met een elektrische kar waarop 21 kratten liggen, lopen ze langs producten die in veel supermarkten al dagen nauwelijks te krijgen zijn.

‘Stop met hamsteren’, riep Mark Rutte afgelopen vrijdag op. De minister-president noemde het ‘niet nodig’ en ‘niet sociaal’. Het mocht niet baten: consumenten blijven vanwege de coronacrisis massaal producten inslaan, aldus het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL). Tijdens een bezoek aan een Albert Heijn in Den Haag donderdag herhaalde de minister-president zijn oproep en zei tegen een klant dat er genoeg wc-papier is: ‘Er is zoveel. We kunnen tien jaar poepen.’

De supermarkten zeggen genoeg voorraden te hebben in de distributiecentra, maar het is lastig om de geëxplodeerde verkoop logistiek bij te benen. Volgens een woordvoerder van het CBL worden gemiddelde supermarkten zeker twee keer zo vaak bevoorraad als normaal. Volgens onderzoeksbureau Nielsen werd er vorige week voor 998 miljoen euro uitgegeven in supermarkten. Alleen in de kerstweek van 2017 gaven Nederlandse consumenten in één week meer uit. 

Paar pakken

Voor onlinesupermarkt Picnic is het tegengaan van hamsteren makkelijker dan voor fysieke winkels. Zo mogen klanten nog maar een paar pakken wc-papier in één keer kopen en zit er een limiet op producten als pasta, rijst en handzeep. Hiernaast mogen klanten maximaal 300 euro aan boodschappen bestellen. ‘We willen dat alle klanten bij ons gewoon hun normale weekboodschappen kunnen blijven doen’, vertelt Paul van Loenhout, operationeel manager bij Picnic.

Picnic is een onlinesupermarkt zonder fysieke vestigingen. Klanten bestellen hun boodschappen via de app, waarna ze vanuit het distributiecentrum met smalle elektrische autootjes naar de klant worden gebracht. Nieuwe klanten komen na aanmelding op een wachtlijst, sinds de coronacrisis begon is het lastig een bezorgmoment in de wacht te slepen. 

Elke dag om middernacht stelt Picnic de bezorgmomenten voor zeven dagen later beschikbaar: op Twitter schrijven klanten dat ze hun wekker zetten om een bezorging te bemachtigen. Picnic is daarin niet de enige: Jumbo neemt tijdelijk helemaal geen bestellingen aan en ook bij Albert Heijn zitten de bezorgmomenten razendsnel vol.

Personeel van Picnic vult de kratten en dozen voor de klanten.Beeld Guus Dubbelman

Piekdagen

Voor Picnic voelt sinds vorige week iedere dag alsof het de kerstperiode is, legt Van Loenhout uit in het distributiecentrum in Diemen. Normaal zijn maandag en vrijdag de piekdagen, waarop de supermarkt op maximale capaciteit draait. ‘Het doel is om zo snel mogelijk ook de overige dagen op maximale capaciteit te draaien’, legt Van Loenhout uit. ‘Daarvoor willen we honderden nieuwe mensen aannemen, zowel in de distributiecentra als bezorgers.’

In het distributiecentrum lopen de werknemers van schap naar schap, kijkend naar het beeldscherm van de scanner aan hun arm. Hierop zien ze niet een regulier boodschappenlijstje: in plaats van ‘havermout’ staat er ‘A-33’ op het beeldscherm. Dezelfde code staat op het schap waar het juiste product in staat. De shopper scant de barcode van de havermout, scant het krat waar het product volgens de scanner in moet, legt het pak in de juiste krat en loopt door naar het volgende schap.

Terwijl de shoppers van de havermout naar de bananen lopen, flikkeren er cijfers en grafiekjes op de schermen in het midden van de grote ruimte. Van Loenhout legt uit dat ze de targets van vandaag gaan halen. Een collega loopt langs en geeft Van Loenhout grappend een ellebooggroet, het alternatief voor de verbannen handdruk. ‘Voor de werknemers hier is het niet heel anders dan op andere piekdagen. Behalve dat ze weten dat ze horen bij de weinige mensen die nog iedere dag op de werkvloer zijn.’

Meer over hamsteren

Volgeladen karretjes, zware boodschappentassen, geruzie om de laatste pot tomatensaus: consumenten zijn aan het hamsteren geslagen, zagen verslaggevers afgelopen vrijdag.

‘Dit is voor al die hamsteraars die bang zijn dat ze hun kont niet meer af kunnen vegen dit weekend vanwege het coronavirus’, zegt een medewerker van een distributiecentrum in een video die afgelopen weekend massaal gedeeld werd. Lachend reed hij met zijn vorkheftruck door een pakhuis waar de pakken wc-papier tot het dak liggen opgestapeld.

Behalve wc-papier en handgel vliegen ook bordspellen, yogamatjes, halters, tuinaarde, en weerstandsbanden de winkel uit. Onder invloed van sociale isolatie en de dreiging van een lockdown gaat de Nederlander ander koopgedrag vertonen.

Gezondheid

Om de gezondheid van de supermarktmedewerkers en de klanten te waarborgen, nemen supermarkten allerlei maatregelen. Zo kondigden Albert Heijn en Jumbo aan deze week plexiglas bij de kassa’s te plaatsen om medewerkers te beschermen. Tevens brengen ze voor de kassa’s van de supermarkten tape aan om klanten op anderhalve meter afstand van elkaar te houden. Hiernaast pleiten de supermarkten voor een verbod op het betalen met contant geld in de winkels. Met name ouderen betalen nog veel contant, terwijl zij ook het kwetsbaarst zijn voor het virus.

Ook Picnic heeft maatregelen genomen. Zo bezorgt het bedrijf, net als bezorgdiensten zoals Deliveroo en Thuisbezorgd, contactloos. De bezorgers van Picnic bellen aan en nemen anderhalve meter afstand. Vervolgens kan de klant de tasjes uit de kratten halen. De boodschappen brengen ze tijdelijk niet meer zelf naar binnen. Betalen was altijd al contactloos, dat gebeurt in de app via iDeal.

Ook in het distributiecentrum wordt de gezondheid van iedereen die binnenkomt in de gaten gehouden. Na een aantal vragen (‘Ben je de afgelopen dagen verkouden geweest? Ben je in contact gekomen met iemand die mogelijk het virus heeft?’) en een temperatuurmeting (‘36,5, prima’), mogen de werknemers naar binnen, klaar voor een nieuwe piekdag.

Groothandels per direct open voor consumenten

Horecagroothandels zoals Makro, Sligro en Hanos gaan per direct open voor de consument. In de groothandels liggen grote voorraden levensmiddelen - alsmede toiletpapier en andere eerste levensbehoeften - opgeslagen. In normale tijden doen cafés en restaurants hun inkopen bij deze groothandels, maar die sector ligt op last van de overheid stil.

‘Hiermee krijgt Nederland er vijftig à zestig boodschappenlocaties bij’, zegt Marc Jansen, directeur van het Centraal Bureau voor Levensmiddelen (CBL). Er is volstrekt geen sprake van enig tekort, zegt Jansen. Integendeel: de horecagroothandels liggen vol goede producten, maar die dreigen te moeten worden weggegooid.

De maatregel is het resultaat van een oproep door het CBL aan de overheid om een aantal regels op te schorten zodat de levensmiddelenbranche aan de enorme vraag van de (hamsterende) consument kan voldoen. De distributiecentra puilen uit van de spullen, zegt het CBL, maar omdat consumenten winkels in ongekend tempo leegkopen moeten supermarkten alle zeilen bijzetten om de winkels te bevoorraden.

Behalve de opening van groothandels vroeg het CBL gemeenten de levensmiddelenindustrie tijdelijk toe te staan om in de nacht en op andere voor omwonende onaangename tijden winkels te bevoorraden. Vrijdag stemde de Vereniging Nederlandse Gemeenten hiermee in.

De levensmiddelensector wil voor haarzelf ook de Wet Arbeidsmarkt in Balans tijdelijk opgeschort zien, zodat ze personeel meer flexibel kan inzetten. 

Al deze maatregelen zijn om het hamstergedrag te compenseren, benadrukt Jansen van het CBL: als mensen op een normale manier boodschappen doen, dan is extra bevoorrading niet nodig.

Meer over het coronavirus

Waarom je afstand moet houden
Nu het nieuwe coronavirus steeds verder om zich heen grijpt, groeit de roep om sociale contacten massaal terug te schroeven. Dit simpele model laat zien hoe een beetje afstand een wereld van verschil maakt.

Uitdaging voor de samenleving
Hoezeer deskundigen ook beweren dat een virus niet gestopt kan worden aan de landsgrens, de coronacrisis dreigt het nationalisme wel degelijk te versterken. Zo is het coronavirus opnieuw een uitdaging voor de open samenleving.

Wat voor schepsel is het coronavirus?
De virologen die het coronavirus bestudeerden voor het wereldnieuws werd zijn onder de indruk. ‘Kijk, nu bouwt hij een nestje.’ Hoe een (corona)virus als een staafmixer huishoudt in uw cellen.

Het laatste coronanieuws
Blijf voortdurend op de hoogte over het coronavirus door ons liveblog te volgen.

Dossier
Analyses, reportages, vragen en antwoorden: alles wat u moet weten over het coronavirus leest u in het dossier: volkskrant.nl/coronavirus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden