'Als er al risico's zijn, dan zijn ze politiek'

Istanbul is één grote bouwput: Turkije groeit. Buitenlandse investeerders worden met open armen ontvangen...

Het is woensdagmiddag in Hadimkoy, een buitenwijk van Istanbul op 35 kilometer afstand van het oude centrum. Voor de deur van het operationeel centrum van Disbank staan twintig busjes klaar om de medewerkers van de bank de stad in te brengen. Klokslag vijf uur stroomt het gebouw leeg. De dagdienst van het callcenter zit erop.

Sinds kort hebben de veelal vrouwelijk medewerkers een nieuwe baas. Het Belgisch-Nederlandse financiële conglomeraat Fortis kocht hun werkgever deze week voor 985 miljoen euro.

De vrouwen verdienen gemiddeld zeshonderd dollar per maand. Dat is goed betaald in Turkije, waar het gemiddelde inkomen 275 dollar per maand bedraagt. Het grootste deel van de medewerkers heeft een universitaire opleiding. Snel klagen zullen ze niet: Turkije heeft een 'flexibele arbeidsmarkt', dus er zijn genoeg liefhebbers om opengevallen plaatsen in te nemen. Vakbonden zijn bij Disbank een onbekend fenomeen.

De prijs die Fortis op tafel legt, wordt overal in Turkije gezien als een hele goede – voor de verkoper. 'Ik denk dat door deze transactie de eetlust is gewekt van veel aandeelhouders van Turkse banken', zegt professor Asaf Akat, een onafhankelijke econoom die door zijn tv-optredens veel bekendheid geniet in Turkije.

De Turken zien in de overname een bevestiging dat hun land in economisch opzicht steeds serieuzer wordt genomen. Van nationalisme – waarmee bijvoorbeeld ABN Amro in Italië wordt geconfronteerd bij zijn pogingen Banca Antonveneta over te nemen – is in Turkije niets te merken. Buitenlandse investeerders worden met open armen ontvangen.

Ze zijn er in overvloed. Deze week kocht vastgoedbelegger Corio bijvoorbeeld een winkelcentrum in Istanbul, de Rabobank probeert de Sekerbank in te lijven, het Zweeda-Finse Teliasonera nam Turkcell over en de Franse bank BNP Paribas kocht een belang in Türk Ekonomi Bankasi.

Drie weken geleden introduceerden de vermogensbeheerders van Fortis een beleggingsfonds dat uitsluitend in Turkse aandelen belegt. Deze week volgde Van Lanschot Bankiers dit voorbeeld.

Overal in Istanbul, met twaalf miljoen inwoners veruit de grootste stad van het land, zijn de tekenen te zien van een economie die heel hard groeit: de stad aan de Bosporus lijkt één grote bouwput. In de sjieke wijk Etiler domineren de dealers van Porsche en Mercedes Benz het straatbeeld, samen met hippe restaurants en bankkantoren, heel veel bankkantoren.

Turkije heeft veel waar de rest van Europa een groot tekort aan heeft. Om te beginnen: een jeugdige bevolking. Meer dan de helft van de Turken is jonger dan 25 jaar. De gemiddelde leeftijd van de medewerkers van de nieuwe Fortisdochter Disbank is 29 jaar. Voorts: Turkije heeft zeventig miljoen inwoners. Voor de komende decennia is dat een enorme voorraad werknemers en consumenten.

Ook niet onbelangrijk: de econnomie van Turkije groeit. Volgens voorlopige cijfers meer dan 8 procent in 2004. Dat is een stuk beter dan de 1 tot 2 procent die de huidige EU-leden de afgelopen jaren hebben laten zien. Het ziet ernaar uit dat het groeitempo aanhoudt. 'De Turken zijn bij de crisis van 2001 hard tegen de muur aangelopen', zegt Disbank-baas Bayazit. 'De bereidheid zaken anders aan te pakken was heel groot.'

De bankencrisis van 2001 wordt gezien als het keerpunt voor de Turkse economie. Vanwege hevige interne politieke spanningen ruilden de Turken in november 2000 massaal hun lires om voor dollars. De rente schoot omhoog tot 7000 procent, omdat de overheid verwoede (maar uiteindelijk zinloze) pogingen deed de valuta te verdedigen. Het gevolg was een crisis waarbij 21 banken failliet gingen, een miljoen mensen hun baan verloren en het inkomen van de gemiddelde Turk 40 procent kelderde.

Het IMF moest het land met noodkredieten te hulp schieten. Turkije kreeg een streng recept voorgeschreven, met lagere overheidsuitgaven en een ingrijpende hervorming van de bankensector als ingrediënten. De Turkse economie voer er wel bij. De inflatie – van oudsher de grootste plaaggeest – was 8,6 procent in 2004. Het gemiddelde de afgelopen jaren was 80 procent. De overheid heeft een overschot op de begroting en de Turkse lira is al een tijdje aan het stijgen ten opzichte van de dollar. 'Vanuit economisch oogpunt zie ik eigenlijk geen enkel risico voor Turkije', zegt professor Akat. 'Als er al risico's zijn, dan moet je die vooral in de politieke hoek zoeken. Als de Amerikanen besluiten Iran te bombarderen, dan zullen we dat zeker merken in de toeristenindustrie, die heel belangrijk is voor de Turkse economie. Als de EU besluit Turkije niet toe te laten, dan kon dat wel eens een nationalistische reflex tot gevolg hebben. Wat zal er gebeuren als hier een Milosevic-type aan de macht komt?'

Voorlopig viert het optimisme hoogtij en stromen de buitenlandse valuta's binnen. De buitenlandse investeringen in Turkije, tot enkele jaren terug een schamele miljard dollar per jaar, zijn geëxplodeerd. Met de overnames van Disbank en Turkcell alleen al stroomt 4,5 miljard dollar het land binnen.

De banken – tot de crisis van 2001 over het algemeen inefficiënte, verouderde instellingen, overeind gehouden met nepotisme en overheidssteun – zijn de eerste bedrijven die in buitenlandse handen overgaan. Zoals de Disbank, gemeten naar balanstotaal de tiende bank van Turkije. Tot vorige week was die stevig in handen van de familie Dogan, een rijke clan die ook belangen heeft in de olie-industrie en de mediasector.

Volgens professor Akat is de verkoop van Disbank aan Fortis een teken dat de Turkse banksector volwassen is geworden. 'De Dogans zijn hele slimme zakenmensen, maar ze hebben helemaal niets met bankieren. Ze weten dat er in de toekomst veel meer specifieke kennis nodig is om een goede bank te runnen, dus stappen ze er op tijd uit.'

De Dogans kunnen na de verkoop van Disbank 650 miljoen euro op hun rekening bijschrijven. Fortis denkt die ferme prijs eenvoudig terug te verdienen. De economische groei gaat een middenklasse creëren die meer financiële producten zal afnemen, verwachten topman Votron en zijn collega's. Hypotheken zijn vrijwel onbekend en het fenomeen sparen is de Turken, gewend als ze zijn aan hyperinflatie, wezensvreemd. 'Gemiddeld spendeert een Turk 1,35 procent van zijn inkomen aan verzekeringsproducten', zegt Jos Clijsters, die in de raad van bestuur van Fortis verantwoordelijk is voor de consumentenbank. 'Het Europese gemiddelde ligt op 8 procent.'

Daar valt dus veel te winnen voor een bank en verzekeraar als Fortis, die zichzelf een agressieve groeistrategie heeft opgelegd. Bestuurslid Karel de Boeck: 'De bezittingen van banken groeien hier met 25 procent per jaar. Dat is een verdubbeling in drie jaar tijd. Dat kennen wij helemaal niet meer. We zijn al blij met een groei van 3 procent per jaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden