Reportage

Alles om het personeelsgat te dichten: agenten worden opgeleid met ‘stoom en kokend water’

Sinds 2021 worden jaarlijks drieduizend in plaats van tweeduizend nieuwe agenten opgeleid. Zo moeten de nijpende personeelstekorten zo snel mogelijk weggepoetst worden. Werkt dat wel? ‘We kunnen geen complete agenten afleveren. De ervaren collega’s moeten ze op straat verder begeleiden.’

Liam van de Ven
Agenten in opleiding trainen hoe vuurgevaarlijke verdachten uit een auto te krijgen. ‘Bij een plotselinge beweging schiet ik. En pas op, ik richt op je kont.'
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Agenten in opleiding trainen hoe vuurgevaarlijke verdachten uit een auto te krijgen. ‘Bij een plotselinge beweging schiet ik. En pas op, ik richt op je kont.'Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Vuurwapen!’, schreeuwt de jonge politievrouw. Een moment geleden stonden de twee agenten nog naast de auto van de verdachte, nu lopen ze met getrokken pistolen gehaast achteruit naar de dekking van de politiewagen. De verdachte moet uitstappen en met de handen op het hoofd richting de agenten lopen, terwijl twee pistoollopen zijn bewegingen nauwkeurig volgen. Hij gaat op zijn buik op de grond liggen. De agente loopt zelfverzekerd naar de verdachte toe. ‘Bij een plotselinge beweging schiet ik. En pas op, ik richt op je kont.’

De verdachte kan zijn lachen niet inhouden, waarna de agenten ook beginnen te proesten. Oefening voorbij. Op de Politieacademie in Apeldoorn trainen de studenten van docent gevaarbeheersing Joey Boeklagen voor een aanhouding van een vuurwapengevaarlijke verdachte. Ze studeren over anderhalf jaar af. Eerst zullen ze meedraaien met ervaren agenten en uiteindelijk als volwaardig collega gaan werken.

Bouwen op je maten

Sinds 2021 worden jaarlijks drieduizend in plaats van tweeduizend nieuwe agenten opgeleid. Zo moeten de nijpende personeelstekorten bij de politie zo snel mogelijk weggepoetst worden. Veel politiemensen gaan de aankomende jaren met pensioen, waardoor de werkdruk zal oplopen. In de nieuwe politie-cao worden de lonen van het politiepersoneel ter compensatie met minstens 8,5 procent verhoogd de komende jaren.

Om het personeelsgat te dichten zijn 17 duizend nieuwe agenten nodig. Om dat mogelijk te maken is de MBO-4 studie ingekort van drie naar twee jaar, en moeten de studenten het doen met minder contacturen en meer zelfstudie. Een grote hervorming, en bovendien rapporteert de Sociaal-Economische Raad relatief hoge uitval bij de opleiding. Werkt de nieuwe aanpak?

Kelly Schuiling (26) is een student in de nieuwe lichting. Zij worden in teams van acht opgeleid, in plaats van in klassen van 24. ‘Met je team werk je intensief samen. Daardoor leer je veel van elkaar. Je ziet de goede en slechte kanten van je teamgenoten, daar word je zelf ook een betere agent van. En omdat het politiewerk heftig is, is het fijn dat je kan bouwen op je maten.’

Schiettraining is het vetst

Met de kleinere groepjes is ook docent Boeklagen blij: ‘In een team van acht zie je wie er niet meekomen. Die studenten kun je extra begeleiden.’ In lessen zoals aanhoudingsoefening, schiettraining en tasertraining is niet gesneden. Het jaar dat is weggevallen uit het programma is met name gewonnen door te werken met ingesproken PowerPointpresentaties en meer leesmateriaal.

Minder theorie vinden de studenten van Boeklagen niet per se een probleem. Een van hen zegt: ‘Dit soort aanhoudingssimulaties is top, al is de praktijk natuurlijk veel chaotischer. Dan kun je ook omstanders hebben die je lastigvallen.’ Zijn medestudente vult aan: ‘Ja, de simulaties zijn belangrijk, maar de schiettraining is het vetst.’ Deze toekomstige agenten willen niet bij naam genoemd worden, omdat er ‘bepaalde soorten politiewerk zijn, waarbij je niet wil dat mensen kunnen achterhalen dat je bij de politie zit’.

De hamvraag is of deze agenten even bekwaam de politieacademie verlaten als hun voorgangers die drie jaar opgeleid werden. Ze moeten aan dezelfde eisen voldoen, maar Sanne Limpens, docent aan de academie en ontwikkelaar van de nieuwe opleiding, voorziet dat de nieuwe generatie zich na het verlaten van de academie nog verder zal moeten ontwikkelen. ‘Twee jaar is geen drie jaar, dus ze zullen meer begeleiding nodig hebben dan eerdere generaties. Dat zorgt voor nog meer druk op zittende politieagenten.’

Falen van de politiek

Ook Boeklagen sluit zich daarbij aan: ‘We kunnen in dit systeem geen complete agenten afleveren, dat spreekt voor zich. De ervaren collega’s moeten ze op straat verder begeleiden.’ Het is niet anders, zo is de houding, de tekorten moeten worden aangevuld.

De driejarige opleiding moet bovendien niet worden verheerlijkt, vindt Limpens. Dat die niet voor iedereen effectief en uitdagend was, had de Politieacademie al lang vastgesteld. ‘Vroeger volgde iedere student hetzelfde programma. Dat was niet toegespitst op wat studenten al konden. We krijgen hier defensiemensen, verpleegkundigen en scholieren die net van de havo komen. Niet iedereen hoeft alles nog te leren, dus we wilden de opleiding al langer stroomlijnen.’

Dat de academie niet eerder hervormd is, getuigt van groot falen van de politiek, vindt bestuurder van de Politiebond Leen Spoor. ‘Dat vergrijzing een probleem ging vormen kon je van mijlenver zien aankomen. Maar doordat de politiek de hand op de knip hield, moeten we nu mensen opleiden met stoom en kokend water.’ Toch heeft hij vertrouwen in de kwaliteit van de nieuwe agenten. ‘Eerst had ik sterke twijfels, maar aan alle opstartproblemen is hard gewerkt. Dat mag ook een keer gezegd worden, want de academie moest van ver komen om de capaciteitsproblemen op te lossen.’

Minder zelfverzekerd in uniform

Maar juist diezelfde capaciteitsproblemen leiden tot flinke groeipijnen bij de opschaling van de academie. Limpens: ‘Het is keihard werken om de docententekorten bij te benen. We krijgen veel nieuwe collega’s uit de politiepraktijk. Dat is fantastisch, maar zij missen onderwijservaring. Die moeten we zelf dus nog opleiden tot docent.' Wanneer de academie niet genoeg docenten op kan trommelen worden externen ingehuurd. ‘Het is spannend, maar het lukt net.’

Kelly Schuiling heeft er vertrouwen in dat ze, wanneer de tweejarige opleiding is afgerond, klaar is om mee te draaien. ‘Al had het vorige systeem wel meer structuur. Bovendien denk ik dat onze generatie in het algemeen minder zelfverzekerd is in uniform omdat we er korter in hebben rondgelopen op de academie.’

De aanhoudingstraining van Boeklagen wordt hervat. Nadat de studenten elkaar nog een keer uit de auto praten en in de boeien slaan roept hij ze bij elkaar. Of er nog vragen zijn. Een van de agenten in opleiding steekt zijn hand op. ‘Wanneer ik de verdachte heb geboeid, waar laat ik diegene dan eigenlijk?’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden