Alleen kritische consument kan nieuw zorgstelsel redden

Vooral hoogopgeleide verzekerden profiteren van het nieuwe zorgstelsel. Volgens onderzoekers moet de overheid ook anderen zien te bewegen tot ‘shoppen’....

In het nieuwe zorgstelsel is de overstapper een hoogopgeleide man of vrouw van gemiddeld 38 jaar met enkele kinderen onder de 18 – want die zijn gratis meeverzekerd. Deze groep begrijpt het stelsel goed, en zijn de verwachtingen hooggespannen. Van een band met de oude verzekeraar is geen sprake.

De achterblijvers – die niet zijn overgestapt – zijn doorgaans ouderen. Zij hebben een lagere opleiding en weinig kennis van het zorgstelsel, waarvan ze een lage dunk hebben. Deze verzekerden zitten vaak al jaren bij dezelfde verzekeraar.

Is het logisch dat een elite de voorhoede vormt? Of dreigt een nieuwe tweedeling en kan de gewenste vooruitgang in de zorg alsnog stokken?

Het Instituut voor Gezondheidswetenschappen van de Amsterdamse Vrije Universiteit (VU) deed de afgelopen maanden onderzoek naar de beweegredenen van mensen die zijn overgestapt naar een andere zorgverzekeraar.

Kritische consumenten zijn cruciaal voor het slagen van het stelsel. Zonder bereidheid over te stappen, geen druk op verzekeraars om onderling te concurreren met goede producten voor een lage prijs.

De onderzoekers, Cornelis Jan Diepeveen en Martijn Mosselman van de VU, benaderden een representatieve groep van ruim 1200 burgers. De bereidheid was hoog: bijna 75 procent werkte mee. Het onderzoek toont dat het vooral jongere, welingelichte en gezonde burgers – met lage zorgkosten – zijn die de overstap hebben gemaakt. De onderzoekers vrezen dat zonder actie van de overheid de gewenste omslag niet tot stand komt.

Het negatieve imago van het nieuwe stelsel verbaast de onderzoekers niet. Diepeveen: ‘Het was een forse overgang, zoiets geeft altijd een schok. Het systeem moet zijn voordelen nog laten zien.’

Vertrouwen is er nog niet. Van de ondervraagden vindt 67,4 procent dat de verzekeraars in het nieuwe stelsel te veel macht hebben gekregen. De overgrote meerderheid vreest dat de premies het komend jaar zullen stijgen.

De overheid kan potentiële overstappers prikkelen door informatie over ‘de nieuwe zorg’ eenvoudiger te maken en beter te verspreiden. Mosselman: ‘Uit het onderzoek blijkt dat kennis over de werking van het systeem de wil tot verandering stimuleert.’ Dat zo ook het imago verbetert, is een tweede voordeel, zegt onderzoeker Diepeveen.

Ze durven niet te voorspellen of komend jaar opnieuw miljoenen verzekerden gaan ‘shoppen’. Overheidsvoorlichting zou daarbij kunnen helpen. ‘Dat zal in elk geval meer evenwicht brengen in de groep van overstappers.’ Het wachten is dus op de oudere zorgklanten.

\N
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden