Al miljoenen jaren gewoon duurzaam

Spul Tyrannosaurus Trix

Trix moest vanuit Montana naar Naturalis in Leiden. De voetafdruk van het transport viel mee.

Trix, het enige echte skelet van een Tyrannosaurus rex dat buiten de VS staat opgesteld, in een zaal van museum Naturalis. Beeld anp

In museum Naturalis in Leiden kunt u het eerste Tyrannosaurusskelet in Nederland bekijken. Het dinovrouwtje Trix is opgegraven in Montana, VS, en uiteindelijk naar Leiden vervoerd. Een dame van 67 miljoen jaar oud is natuurlijk duurzaam in de exacte zin van het woord. Maar hoeveel energie en CO2-uitstoot kost zo'n verhuizing van duizenden kilo's dino nou eigenlijk? Hoe duurzaam is Trix nu?

Transport

'We hebben het traject zo slim mogelijk gepland en zo de kosten en klimaatbelasting laag gehouden', zegt Anne Schulp, paleontoloog bij Naturalis. De opgraving zelf kostte vooral menselijke energie. Er kwam alleen een kleine graafmachine aan te pas om de bovenste halve meter zand weg te halen. De rest was handwerk: nauwelijks klimaatbelasting, 'al ontkom je niet aan reusachtige steaks als je in Montana te gast bent,' lacht Schulp.

De uitgegraven onderdelen van het skelet werden ingepakt in gips en jute (duurzame materialen) en in pick-upaanhangtrucks naar een laboratorium in South Dakota vervoerd. Wel 8 tot 9 uur rijden, maar wegtransport is zuiniger dan vliegen.

Daar zijn de botten op een metalen frame in elkaar gezet, om te kijken of de puzzel paste. Inclusief het frame woog Trix nu ruim 2.000 kilo. Hoe neem je dat mee naar Nederland?

Trix was te groot om in de buik van een gewoon passagiersvliegtuig mee te gaan, zoals de meeste vracht tegenwoordig. Gelukkig vloog de KLM nog met een 747 combifreighter van Chicago naar Amsterdam: een ouder toestel, maar ingericht om tegelijkertijd passagiers en een flinke hoeveelheid vracht te vervoeren. En Trix mocht mee.

Minister Jet Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en bioloog Freek Vonk tijdens de opening van tentoonstelling T. rex in Town van museum Naturalis. Beeld anp

Pootafdruk

In Nederland moest Trix weer worden opgebouwd en tentoongesteld. Omdat Naturalis wordt verbouwd - Trix staat in het entreegebouw - konden de verlichting en beeldschermen uit het oude gebouw voor de tentoonstelling worden hergebruikt. Na de verbouwing gaan ze weer terug.

Het is jammer dat Trix niet per boot is gekomen, maar voor bijzondere museumstukken is vliegtransport veiliger, beheersbaarder, eenvoudiger en beter traceerbaar, zegt Schulp. Volgens de KLM was de CO2-uitstoot van het reisje van Trix 18,9 ton: veel minder dan de door milieuadviesbureau Blonk Consultants berekende honderd keer hogere uitstoot die gewoonlijk geldt. En als je die klimaatbelasting verdeelt over 2.000 kilo dinosaurusskelet en duizenden bezoekers, valt de 'pootafdruk' van Trix wel mee.

Product

Skelet tyrannosaurus Trix

Prijs

Volwassenen 13,50 euro, t/m 17 j. 10 euro, museumkaart gratis

Te zien

Museum Naturalis

Oordeel

****

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.