Air France in conflict met KLM: 'De sociale dialoog is afwezig'

De piloten van Air France gaan staken. Zij vinden dat partner KLM te snel groeit en dat 'het evenwicht' hersteld moet worden. Waarom zijn de Fransen zo bang voor het Nederlandse succes?

Piloten van Air France demonstreren bij de parlementsgebouwen in Parijs tijdens een staking in 2014.Beeld Hollandse Hoogte

'Als zij hun kosten verlagen, kunnen ze net als wij groeien'

Steven Verhagen

Staken in zo'n onzeker periode, dat doe je gewoon niet, vindt de voorzitter van de Nederlandse pilotenbond.

'De staking is ongepast en schadelijk voor de reputatie van KLM', zegt Steven Verhagen, voorzitter van de Nederlandse pilotenbond VNV, tevens KLM-piloot, heeft geen goed woord over voor de ophanden zijnde staking van zijn Franse collega's. 'Dit komt gewoon slecht uit. Air France-KLM draait na jaren verlies eindelijk weer winst. Bovendien zitten we midden in een onzekere overgangsperiode: de topman van ons moederconcern gaat weg en de nieuwe moet nog beginnen. Ze moeten wachten en eerst met hem praten. Dit doe je gewoon niet.'

De Nederlandse piloten hebben vorig jaar al een akkoord gesloten over hun aandeel in de megabezuinigingsoperatie bij Air France-KLM. Het concern hoopt in vijf jaar ruim 2 miljard euro te besparen. Dat moet de luchtvaartcombinatie sterker maken in de concurrentiestrijd met opkomende maatschappijen uit het Midden-Oosten en de prijsvechters. Verhagen: 'KLM kan weer nieuwe vliegtuigen kopen en routes openen. Maar Air France moet juist vluchten schrappen, omdat de kosten bij de Franse tak nog steeds te hoog zijn. Ik begrijp dat dit vervelend is voor de werknemers van Air France. Maar als zij hun kosten verlagen, kunnen zij net als wij weer investeren en groeien.' De piloten hebben er onder meer mee ingestemd dat hun loon drie jaar bevroren wordt. Ook gaat hun pensioenleeftijd omhoog van 56 naar 58.

Maar de Franse vakbonden roepen dat Air France en hun piloten net zo efficiënt zijn als de Nederlanders, ook zonder bezuinigingen. Verhagen wuift dit weg als onzin. 'Kijk, dat is retoriek. Met getallen kun je een hoop kanten op als je iets wilt aantonen. Hun getallen kloppen niet.'

Steven VerhagenBeeld anp

De Fransen gedragen zich hautain, zegt Verhagen. 'We hebben het bestuur van de Franse pilotenbonden geprobeerd te benaderen, maar ze geven gewoon niet thuis.'

De teneur aan Franse kant is dat de Nederlanders er met het Franse luchtvaarterfgoed vandoor gaan. Verhagen lacht om die aantijging. 'KLM groeit inderdaad wat harder, maar voordat wij groter worden dan Air France, moet er nog veel gebeuren. We willen best over de productieverhoudingen praten, maar niet met de druk van een massale staking'

Maar wat nu als de stakingsacties van de Franse piloten effect sorteren en zij de nieuwe topman Jean-Marc Janaillac echt zo ver krijgen om de nieuwe luchtverbindingen die voor Amsterdam op stapel staan, naar Parijs over te hevelen? Verhagen: 'Ik denk dat het zover niet zal komen. Eenzijdig KLM-vluchten schrappen, dat is in ieder geval onbestaanbaar.'

Door: Eric van den Outenaar

'Het gaat niet om salaris, maar om herstel van evenwicht'

Emmanuel Mistrali

De Franse piloten kunnen niet anders, zegt hun woordvoerder. Er is geen dialoog met de directie.

'Ik kan me best voorstellen dat Nederlanders deze staking niet begrijpen. Maar Nederlanders kennen de Franse arbeidsverhoudingen niet. De sociale dialoog is hier afwezig', zegt Emmanuel Mistrali, woordvoerder van de Société Nationale des Pilotes de Ligne (SNPL). 'We zijn de afgelopen dagen centimeters van een akkoord verwijderd geweest. Toch zegt de directie nee. Omdat ze de piloten tot voorbeeld wil stellen, zodat ze daarna het cabine- en ander personeel kunnen aanpakken. Als ze de top onthoofden, zal de menigte zwijgen.'

Volgens Mistrali gaat de staking niet om salariseisen, maar om herstel van evenwicht tussen Air France en KLM. Hij vindt de Nederlandse lezing - KLM wordt gestraft voor haar succes - 'kort door de bocht'. Mistrali: 'De Franse piloten hebben ook hun aandeel in de bezuinigingen geleverd. Bovendien werd het evenwicht tussen Air France en KLM al verstoord voordat de bezuinigingsoperatie Transform werd afgekondigd. Maar ik wil een ding duidelijk maken. Het gaat ons er niet om KLM te straffen of om haar te beletten te groeien. We zeggen niet: we willen 3 vliegtuigen of 15 lijnen van KLM afpakken. We zeggen alleen: laten we de groei zo verdelen dat het evenwicht hersteld wordt. Als er vier nieuwe vliegtuigen worden aangeschaft, zouden er bijvoorbeeld drie naar Air France moeten gaan en 1 naar KLM.'

Emmanuel Mistrali

Maar waarom is herstel van evenwicht nodig? Je kunt ook zeggen: laat Air France en KLM maar intern concurreren. Mistrali: 'Bij de fusie in 2004 werd een evenwicht afgesproken: 63 procent van de vlieguren voor Air France, 37 voor KLM. Dat is destijds ook gebeurd om de positie van KLM als kleinere partij te beschermen. Vervolgens heeft KLM eerst haar aandeel vergroot door de aankoop van Martinair. Daarnaast zijn er allerlei factoren die in het voordeel van KLM spelen: de belastingen en sociale premies zijn in Nederland lager. Daardoor zijn Nederlandse piloten goedkoper, hoewel ze meer verdienen dan de Franse. Nu ligt de verhouding ergens in de buurt van de 58 procent voor Air France, 42 voor KLM. Maar het is ook in het belang van KLM dat Air France goed draait.'

De Nederlandse pilotenvakbond VNV vindt de staking moreel onaanvaardbaar omdat Air France-KLM nog altijd fragiel is. 'Air France-KLM is echt niet op sterven na dood', zegt Mistrali. 'Het afgelopen jaar is goed gedraaid. Het is nooit aangenaam om een conflict te hebben. Maar met deze directie kunnen we niet anders. Ze heeft geen plan en er is geen sociale dialoog. Wij zijn niet boos op de directie, we zijn boos over het feit dat de directie afwezig is.'

Door: Peter Giesen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden