De ondernemingKras Recycling

Afvaltycoon begon als voddenman met bakfiets

De opa van de huidige topman haalde nog vodden op met zijn bakfiets. Nu is Kras Recycling een van de grootste afvalbedrijven van Nederland. De basis is en blijft Volendams, en Kras is dus ook de naamgever van het stadion van de lokale FC.

Directeur Ben Kras van Kras Recycling in Volendam. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het is nog stikdonker aan de Zeedijk in Volendam, maar bij Kras Recycling is al volop bedrijvigheid. Een vrachtwagen staat op de weegbrug, een tweede is net het terrein komen oprijden en een derde manoeuvreert voorzichtig de loods in. In die loods hangt een weeïg luchtje. Langs de muren staan stapels vierkant-geperste balen plastic verpakkingen, alsof iemand met een viezige blokkendoos heeft zitten spelen. Heftrucks rijden er schijnbaar willekeurig rond, liefst achteruit.

Naam
Kras Recycling

Stichtingsdatum
1951

Vestigingsplaats
Volendam

Omzet
70 miljoen

Werknemers
80 fte

Midden in de hal staat een soort huisje op stelten. Uit de vloer van het huisje komen met tussenpozen stukken plastic naar beneden dwarrelen, die zich op een groeiende berg neervlijen.

In het huisje staan twee mannen en twee vrouwen aan een lopende band waarop een lading plastic aan hen voorbijtrekt. Vier paar gehandschoende handen zoeken er stukken plastic uit die kennelijk niet in de lading thuis horen. Die folies worden in een gat in het midden gegooid, vanwaar ze naar beneden dwarrelen. Een van de vrouwen worstelt met een stuk stug ijzerdraad, waarvoor de band even wordt stilgezet, maar al snel draait hij weer.

‘Wij sorteren het plastic hier met de hand’, zegt Ben Kras, derdegeneratie Volendamse afvalinzamelaar. Dat werkt volgens hem beter dan met de machine, zoals dat in de grote afvalsorteercentra wordt gedaan.

De basis van Kras Recycling, nu een van de grootste plasticrecyclingsbedrijven in Nederland, werd gelegd door Henk Kras, Bens grootvader. Die begon op deze zelfde plek in 1948 een speeltuin. In de zomer leverde dat wel wat op, maar in de winter kwam er vrijwel niemand. Dus besloot ‘Ouwe Henk’ in 1951 in vodden te gaan. Met de bakfiets reed hij door het dorp, en riep met een stem als een klok: ‘Vodde! Dubbeltje de kilo!’. Korte tijd later ging hij met de zelfde kar papier, metaal en karton ophalen, en nog even later was hij lompenhandelaar in bonus. De bakfiets werd vervangen door een busje, later kwam er een echte vrachtwagen en de heftrucks.

Voor hun business steunden de Krassen (waarvan er veel waren: ‘Mijn oma had bij leven 114 kinderen, klein- en achterkleinkinderen’, zegt Ben Kras) op een van de stille krachten van Volendam: het verenigingsleven. Alle verenigingen verdienden wat geld bij door oud papier in te zamelen. Niet alleen de sportverenigingen. Vooral het befaamde koor De Zangertjes van meester Beumer, waar ook Jan Smit zijn carrière begon, was zeer actief. Beumer was een superefficiënte organisator van zijn ophaalvrijwilligers, die in feite veel werk verzette voor Kras. ‘De verenigingen werden voor dat inzamelen betaald door de gemeente, en wij betaalden de gemeente voor dat papier.’

Ben speelde al als vierjarige broekeman tussen de balen papier en de vrachtwagens. Al jong moest hij de handen uit de mouwen steken in het bedrijf, waarbij het profijtbeginsel werd toegepast om ondernemingslust aan te kweken. ‘Ik en mijn drie broers hadden een eigen handeltje: de fruitkratjes die ook door de visbedrijven werden gebruikt. Daar zat statiegeld op. Dat retoursysteem runden wij voor eigen rekening. Of ik er mijn eerste brommer mee verdiende? Meerdere brommers.’

Inmiddels is het bedrijf van de oude voddenman uitgegroeid tot een van de grootste afvalbedrijven van Nederland, met vijf vestigingen in Nederland, een in België, een handelskantoor in Hongkong en een fabriek in Kosovo. Het bedrijf draait al lang niet meer op lompen of oude metalen, steeds minder op papier. De groeier is plastic, al jaren.

Medewerkers maken een eerste selectie van binnengekomen plastic afval.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In een groot deel van Europa wordt plastic ingezameld dat uiteindelijk via Kras wordt verhandeld en verwerkt. Huisvuil komt er bij Kras niet in; uitsluitend bedrijfsafval. Dat is meestal schoner, en veel minder gemengd, en daardoor makkelijker te verwerken. Tot 2017 was de afzet geen probleem: ‘De helft ging naar China.’ Maar de Chinezen sloten hun grenzen voor plastic afval. ‘De prijzen van sommige soorten gebruikt plastic daalden daarop 80 procent of meer’, zegt Kras. Inmiddels is de prijs deels weer hersteld.

In navolging van China sluiten steeds meer Aziatische landen hun grenzen. Toch gaat nog steeds een groot deel van het plastic naar landen buiten de EU, bijvoorbeeld Turkije en Indonesië.

Kras leek goed voorbereid op de Chinese importstop. Samen met de even Volendamse familie Kwakman, die de plasticfabriek Kivo ietsje verderop runt, bouwde Kras voor 10 miljoen euro een fabriek om gebruikt plastic te verwerken tot granulaat, een grondstof voor de productie van plastic. Daar werken nu negentig mensen. Niet in Volendam, maar in lagelonenland Kosovo. Daar wordt nu een granulaat gemaakt dat volgens hem in kwaliteit kan concurreren met plastic uit olie of gas.

Van jongs af aan werkte hij in het familiebedrijf, maar zijn carrière had ook een heel andere wending kunnen krijgen. Hij bleek een verdienstelijk voetballer, en dat schept in Volendam mogelijkheden. Hij is weliswaar rechtshandig, maar linksbenig, en bovendien fanatiek op het voetbalveld. Dat trok de aandacht van de FC Volendam. ‘Ik stond een paar keer bij de beloften, maar toen bleek toch dat ik niet genoeg talent had.’ Dat het stadion van FC Volendam de naam Kras draagt, heeft daarmee trouwens niets te maken. ‘Dat is gewone sponsoring.’ Voetballen doet hij overigens nog steeds.

De onderneming moge dan bloeiend en groeiend zijn, bijna was ze verkocht geweest. Dat speelde zich af rond 1997. Het bedrijf werd toen geleid door ‘de tweede generatie’: Bens vader Theo Kras, en zijn oom Henk. Zij hadden ‘een heel goed bod’ gekregen op het bedrijf, en waren bijna al akkoord gegaan met de verkoop. Maar toen ze dat aan hun vrouwen en kinderen vertelden, ‘toen gingen wij van de derde generatie daar voor liggen’, zegt Ben. Van de zeven jonge Krassen bleken er zes met het bedrijf verder te willen. Hijzelf was, op het moment dat dat speelde, nog maar 16. In de voorbereidingen die volgden, werd toch uitgerekend deze snotneus verkozen tot bestuursvoorzitter. In 2001, hij was 20, vond de machtswisseling plaats. Sindsdien is het bedrijf dat begon met een glijbaan en een draaimolen in handen van acht aandeelhouders. Van wie zes jonge Krassen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden