Advocaten, bankiers en accountants moeten belastingroutes gaan verklikken bij de EU

De Europese Commissie brengt een nieuw wapen in stelling in de strijd tegen belastingontwijking: een meldplicht voor buitenlandse belastingconstructies. Vanaf 2019 moeten advocaten, bankiers en accountants een melding doen bij de belastingdienst als ze voor een cliënt een nieuwe buitenlandse route hebben uitgeknobbeld om zo min mogelijk belasting te betalen.

Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker (rechts) en EU-commissaris Pierre Moscovici (Belastingen) (links). Foto reuters

Dit staat in een voorstel dat EU-commissaris Pierre Moscovici (Belastingen) volgens Brusselse ingewijden woensdag zal aankondigen. Met de meldplicht reageert de Europese Commissie op de Panama Papers, Bahama Leaks en andere recente onthullingen over belastingontwijking. Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker kreeg vorige maand nog onder uit de zak van het Europees Parlement, omdat Juncker als premier van Luxemburg te weinig zou hebben gedaan tegen de belastinglisten van veelal Luxemburgse of Londense advocatenkantoren en belastingadviseurs.

Alleen al met de belastingconstructies die in de Panama Papers werden beschreven zouden zakenlieden, politici en multinationals 173 miljard euro aan belasting door de neus van de belastingdiensten van de 28 EU-lidstaten hebben geboord, becijferde het Europees Parlement. Van de bij de Panama Papers betrokken tussenpersonen hadden er bijna negen op de tien een (hoofd)kantoor in Europa.

Juncker wees juist advocaten, accountants en andere tussenpersonen aan als het probleem achter belastingontwijking. Zij zijn dan ook het doelwit van de meldplicht voor belastingconstructies. De meldplicht geldt voor constructies waarbij ten minste één EU-lidstaat is betrokken. Vanaf het moment dat een belastingadviseur of advocaat een nieuwe constructie heeft opgetuigd voor een cliënt, heeft hij vijf werkdagen om zijn nationale belastingdienst daarvan op de hoogte te stellen.

De belastingdiensten van de 28 lidstaten zijn vanaf 1 januari 2019 verplicht de details van de belastingconstructies elke drie maanden met elkaar uit te wisselen. Zo ontstaat er een centrale database met de nieuwste fiscale foefjes. Landen kunnen vervolgens besluiten of ze een belastingconstructie onmogelijk willen maken, bijvoorbeeld door de wet te veranderen. De Europese Commissie hoopt dat landen zich zo niet alleen beter kunnen wapenen tegen belastingontwijking, maar ook dat de meldplicht tussenpersonen en hun cliënten zal afschrikken om al te creatief met de regels om te gaan.

Als de tussenpersoon een beroepsgeheim heeft, zoals in het geval van advocaten, dan verschuift de meldingsplicht naar de cliënt zelf. Ditzelfde gebeurt als alle tussenpersonen gevestigd zijn in Zwitserland of andere landen buiten de EU. De lidstaten zijn zelf verantwoordelijk voor het uitdelen van straffen als een tussenpersoon de meldplicht aan zijn laars lapt.

Met de meldplicht volgt de Europese Commissie het voorbeeld van Portugal, Ierland en het Verenigd Koninkrijk. In het laatste land bijvoorbeeld bestaat al sinds 2004 de plicht voor tussenpersonen om belastingconstructies te melden bij de Britse belastingdienst. Voordat de meldplicht van de Europese Commissie het licht kan zien, moeten de 28 lidstaten er wel eerst unaniem mee instemmen.

De meldplicht is niet het enige wapen van de EU tegen belastingontwijking. De Europese Commissie komt eind dit jaar bijvoorbeeld met een zwarte lijst van belastingparadijzen, in de hoop deze landen ertoe te dwingen zich aan de internationale belastingregels te gaan houden. Ook wil de Commissie dat multinationals openbaar gaan maken hoeveel belasting ze per land hebben betaald. Daarmee hoopt ze de belastingontwijking van Starbucks, Google, Apple en andere multinationals te bemoeilijken.

Hoe werkt belastingontwijking in Nederland?

- Buitenlandse bedrijven kunnen hun verdiende geld parkeren bij een Nederlandse vestiging. Daar gebeurt niet zo veel: die is er alleen maar om aan de Nederlandse belastingdienst te laten zien. Een zogenoemde brievenbusfirma.

- Bedrijven kunnen ook kunstmatig veel schulden creëren. De rente die ze daarover betalen, mogen ze hier van de winst aftrekken. En hoe minder winst, hoe minder belasting.

- Tot slot heeft Nederland met zo'n honderd landen een belastingverdrag. Bedrijven kunnen shoppen en kijken welk land het voordeligst is om geld vanuit Nederland naartoe te sluizen. Bijvoorbeeld als ze hun aandeelhouders dividend willen uitkeren tegen een zo laag mogelijk tarief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.