Advies aan Kamer: beloning flex en zzp moet omhoog

Reportage scheefgroei

De Tweede Kamer werd gisteren door deskundigen bijgepraat over de scheve inkomensverdeling. Werkenden krijgen te weinig, bedrijven te veel.

ZZP'er Joanne, projectleider voor culturele projecten, in haar bedrijfsruimte in Den Haag. Beeld anp

Klaas Knot als baas van De Nederlandsche Bank propageert het. Hooggeleerde economen vallen hem bij. Ook sommige werkgevers mompelen voorzichtig: 'meer'. En als altijd willen natúúrlijk de vakbonden dat de lonen omhooggaan. Toch is de roep om een algehele loonsverhoging de grote afwezige tijdens een gesprek tussen deskundigen en Kamerleden over de loonontwikkeling in Nederland. Het is de hoogste tijd dat de positie van flexwerkers en kleine zelfstandigen wordt verbeterd in het land dat koploper flexibele banen is geworden, bepleiten deskundigen.

Arbeid verliest het al decennia van kapitaal en dus wordt de inkomensverdeling in Nederland steeds schever. Werkenden krijgen te weinig, bedrijven te veel. En daardoor komt de consument niet echt op stoom om zijn geld uit te geven nu de economie aantrekt. Dat verklaart het ook bij bedrijven beginnende gemopper.

De arbeidsinkomensquote legt nog iets veel pijnlijkers bloot. De Nederlandse scheefgroei is nog geflatteerd omdat de omzet van zzp'ers in de statistieken zijn overschat. Ze tellen mee met een inkomen waarmee werknemers gemiddeld genomen thuiskomen, terwijl iedereen weet dat het inkomen van zzp'ers sinds de economische crisis van 2008 alleen maar is gedaald en nog steeds onder druk staat. Tussen 2007 en 2014 is het gemiddelde zzp-inkomen gezakt van 45 duizend naar 34 duizend euro, een inkomensachteruitgang van 25 procent. Velen verdienen niet meer dan 22 duizend euro. Zij kunnen alleen overleven dankzij de zelfstandigenaftrek, waardoor ze geen belasting betalen. En dus richten de deskundigen in het Haagse zaaltje zich op de onderkant van de arbeidsmarkt. Daar moet het evenwicht tussen werkgever en werkenden worden hersteld, vinden ze.

Want of het nu gaat om iemand met een tijdelijk contract of een kleine zelfstandige, door hen in te schakelen schuift een bedrijf een deel van zijn risico's af, zegt de Utrechtse hoogleraar Bas van Bavel. 'Daar mogen werkgevers best voor betalen.' Robin Fransman van denktank de Argumentenfabriek valt hem bij: 'Het is net als met vliegtickets. Een flexibel ticket is ook duurder dan een vast ticket omdat je met flexibel meer mogelijkheden hebt.'

En dus duikt ook het minimumtarief voor zzp'ers weer op. Dat zou per sector moeten worden afgesproken, vinden de deskundigen. Om verdere scheefgroei te voorkomen, zou de overheid kunnen beginnen met het aangeven van een 'sociale norm, bij gebrek aan een beter alternatief', bepleit de Leidse hoogleraar Koen Caminada. 'Er gaat iets van uit als de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zegt dat er niet voor minder dan 12 euro per uur moet worden gewerkt.'

Minimumtarieven liggen ingewikkeld omdat ondernemers geen prijsafspraken mogen maken. Toch begint het ook daar te schuiven. Huisartsen - ook ondernemers - zijn over hun tarieven gezamenlijk opgetrokken tegen de veel machtigere zorgverzekeraars. Vakbonden nemen het af en toe op voor zwakke zzp'ers, zoals de pakjesbezorgers van PostNL en ook de tolken en vertalers die door aanbestedingen tegen steeds lagere tarieven moeten werken. Het verbeteren van de positie van werkenden aan de onderkant van de arbeidsmarkt hoeft werkgevers niet te hinderen bij hun behoefte aan flexwerkers, zegt Fransman van de Argumentenfabriek. 'Maar als flexibele en lage lonen echt zo ideaal zijn, dan was Bangladesh het paradijs.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.