Adverteerders dwingen Google tot inkeer

Bonafide bedrijven troffen hun advertenties aan in YouTube-filmpjes van terroristische groeperingen en konden dat niet langer aanzien. Met als gevolg dat Google zijn handen niet langer in onschuld kan wassen.

Advertenties van gewone bedrijven duiken op in dubieuze filmpjes op Googles YouTube. Beeld reuters

Google scherpt zijn advertentiebeleid aan na klachten van bedrijven die hun advertenties aantroffen in YouTube-filmpjes van extremisten. Volgens Britse kranten verdienen groepen als de Ku Klux Klan veel geld aan Google-advertenties van bonafide partijen, waaronder de Britse regering. De nieuwe maatregelen staan haaks op het neutrale imago dat Google graag uitdraagt.

Google verkoopt advertentieruimte op uiteenlopende platformen, van de bekende zoekmachine tot videonetwerk YouTube. Omdat Google deze plekken automatisch met advertenties vult en bedrijven hun advertentiebeleid vaak aan derden uitbesteden, weten adverteerders zelden waar hun reclames precies verschijnen.

Vorige week onthulden twee Britse kranten waar dit toe kan leiden. Zo ontdekte the Guardian dat advertenties van McDonalds, Audi en the Guardian zelf naast YouTube-filmpjes van de Ku Klux Klan en islamitische haatpredikers werden afgebeeld.

Elke klik op de advertenties bij extremistische YouTube-filmpjes levert de makers van de filmpjes geld op, en niet zo'n beetje ook. Volgens berekeningen van experts verdienden vier extremistische groepen opgeteld ruim 290 duizend euro aan de advertenties in hun videokanalen, schreef the Guardian. Hierop trokken de krant en een reeks andere bedrijven hun reclames onmiddellijk uit Google terug.

Toen zelfs de Britse overheid onbedoeld sponsor van extremisme bleek, werd Googles moederbedrijf Alphabet door het Verenigd Koninkrijk op het matje geroepen. Het mocht uitleggen hoe het mogelijk was dat reclames voor het leger en bloeddonaties, gefinancierd door de Britse belastingbetaler, bij filmpjes van radicalen stonden.

Neutraal of niet

In een blogpost gaat Google diep door het stof en belooft verkoopdirecteur Philipp Schindler 'significant meer personeel' aan te nemen, dat strenger zal optreden tegen 'haatdragende, beledigende en denigrerende boodschappen' .

Door de term 'denigrerend' in deze frase op te nemen kunnen ook opmerkingen die het bedrijf als vernederend ziet voortaan leiden tot het weigeren of verwijderen van advertenties, vertelt een woordvoerder. 'Ook zinnen als: vrouwen moeten geen wiskunde studeren, en: homorechten hebben ons dommer gemaakt.' Daarnaast wil het bedrijf voortaan niet alleen advertenties verbieden als groepen op basis van hun ras, religie of geslacht worden bedreigd, maar ook boodschappen weren die tegen 'kwetsbare groepen en vluchtelingen' zijn gericht.

Meestal houdt Google zich verre van politiek geladen kwesties. De reactie van Google op elk kritiekpunt was telkens: wij zijn Zwitserland. Met deze nieuwe aanpak neemt Google duidelijk stelling, net als het recentelijk deed tegen het 'moslimdecreet' van Donald Trump.

Dat een immer neutrale houding voor zo'n machtig bedrijf niet houdbaar is, had Google kunnen weten door naar Facebook te kijken. Ook dat moest maatregelen nemen tegen het nepnieuws en haatberichten op zijn sociale netwerk.

Volgens Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek & techniek aan de TU Delft, wordt de maatschappelijke verantwoordelijkheidsvraag voor techbedrijven steeds klemmender. 'Internetgiganten zoals Google die bedrijven uit traditionele sectoren ver achter zich hebben gelaten wat betreft groei en winstgevendheid zouden hun kennis ook proactief moeten inzetten voor de belangen van de samenleving als geheel.'

Ook Nederlandse bedrijven worstelen soms met advertenties op YouTube, maar grote schandalen bleven tot nu toe uit. Alleen in september vorig jaar, toen bedrijven ontdekten dat hun advertenties in video's van de Zaanse Ismail Ilgun en andere 'treitervloggers' stonden, brak even paniek uit. Zelfs de politie stond onbedoeld met een reclamebanner in vlogs van de hangjongeren, waarmee zij de jongens die hun agenten probeerden te sarren indirect financierden.

Lees ook

Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en techniek aan de TU Delft, ergert zich aan de afwachtende houding van techbedrijven. 'Bedrijven als Facebook en Google hebben een grote verantwoordelijkheid. Die moeten ze nu eens gaan nemen. Ze zijn bezig de sociale infrastructuur van de samenleving te maken. We hebben het hier niet over het verkopen van schoenveters. Bovendien verdienen ze er goed aan.'

Beeld anp

Queers, die vindt Google juist wel erg

Bij Google zal deze week niet de boeken ingaan als de beste ooit, pr-gewijs gesproken. Terwijl het bedrijf onder vuur ligt vanwege zijn lakse aanpak van extremistische video's, blijkt dat video's die met homoseksualiteit of transseksualiteit te maken juist overdreven worden gecensureerd.

Invloedrijke lhbtq-vloggers hebben namelijk ontdekt dat YouTube veel van hun vlogs niet weergeeft in de zogeheten beperkte modus, waarin 'gevoelige' onderwerpen niet worden getoond. Het gaat niet om filmpjes met expliciete beelden, maar bijvoorbeeld om een huwelijksvideo van een lesbisch stel. Lhbtq staat voor lesbisch, homo, biseksueel, transgender en queer.

Ook sommige video's die helemaal niet over lhbtq-kwesties gaan, maar wel afkomstig zijn lhbtq'ers, worden in de beperkte modus van YouTube geblokkeerd. Zo worden muziekvideo's van Tegan & Sara, twee lesbische artiesten, verborgen.

Tot grote woede van getroffen YouTubers zijn video's waarin mensen uitleggen waarom ze homo's haten wél zichtbaar zijn in de beperkte modus. Een digitale protestcampagne is begonnen.

De zogeheten beperkte modus, die volgens YouTube weinig wordt gebruikt, is voor mensen die een 'meer beperkte YouTube-ervaring willen hebben'. Op een informatiepagina van YouTube staat dat de beperkte modus vaak door universiteiten, bibliotheken en ouders wordt gebruikt.

In een tweet verontschuldigt YouTube zich voor 'de verwarring die is ontstaan', maar legt niet uit waarom vredelievende lhbtq-video's worden geblokkeerd en haatdragende anti-lhbtq-video's niet. Volgens het bedrijf zijn lhbtq'ers 'een belangrijk onderdeel van waar YouTube voor staat'. Het gaat de kwestie 'onderzoeken'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden