Ad Melkert: 'De crisis kwam van rechts'

Met een radicale verlaging van de belasting op arbeid, Europese normen tegen de werkloosheid en 'hernieuwde nationale en internationale solidariteit', moeten Nederland en Europa de weg omhoog uit de economische crisis zoeken. Daarvoor pleit een PvdA-denktank onder leiding van voormalig partijleider Melkert in het vandaag verschenen rapport 'De bakens verzetten'. Onder het motto 'linksom uit de crisis' kreeg Melkert van partijvoorzitter Spekman de opdracht om de sociaal-democratie klaar te maken voor de 21ste eeuw.

Ad Melkert, oud-leider van de PvdA. Beeld afp

Het rapport markeert, ruim elf jaar na zijn vertrek, de rentree van Melkert (57) op het nationale politieke toneel. In zijn analyse van de oorzaken die tot de internationale financiële crisis hebben geleid, valt Melkert terug op de fundamenten van de sociaal-democratie, inclusief het bijbehorende begrippenkader: het is tijd voor 'een solidaire samenleving' met kleinere inkomensverschillen. Sociaal kapitaal gaat boven financieel kapitaal. En de overheid moet 'niet terugtreden maar optreden', met name in de bestrijding van de werkloosheid.

Melkert, die destijds het verwijt kreeg dat de PvdA in de Paarse jaren negentig te veel op de VVD was gaan lijken, kiest nu scherp positie. Hij ziet 'forse erosie' van het 'fundament van de samenleving'. Het rapport: 'De crisis heeft ons geleerd dat de verheerlijking van het 'onbegrensde' individu heeft geleid tot hebzucht en spilzucht van een kleine minderheid, die vervolgens de kosten daarvan afwentelde op ons allemaal. In die zin kwam de crisis van rechts.'

'Links schoot tekort'
Zijn verwijt aan 'links' komt daar meteen achteraan: 'Links schoot tekort in het bieden van een samenhangend en bindend alternatief. Zo'n alternatief mag niet blijven steken in verontwaardiging. Als we de crisis willen benutten, zijn nieuwe en inspirerende ideeën nodig.'

Dat resulteert in dit rapport in een paar grote lijnen: Er moeten afspraken komen in de EU dat de werkloosheid hooguit 5 procent mag bedragen. Dat 'werktekort' moet het richtsnoer zijn voor politiek handelen. Volgens de commissie is het huidige EU-beleid te veel gericht op financiële doelstellingen, zoals het saneren van de overheidsfinanciën. Het 'werkloosheidsijkpunt' van 5 procent moet dezelfde status krijgen als de afspraak dat EU-landen een begrotingstekort van maximaal 3 procent mogen hebben. De Europese Centrale Bank en De Nederlandsche Bank moeten niet alleen letten op financiële doelen, maar ook op werkgelegenheid. Om de staatsschuld te financieren zouden er volgens de commissie euro-obligaties uitgegeven moeten worden, iets waar het huidige kabinet niets voor voelt.

 
De crisis heeft ons geleerd dat de verheerlijking van het 'onbegrensde' individu heeft geleid tot hebzucht en spilzucht van een kleine minderheid, die vervolgens de kosten daarvan afwentelde op ons allemaal
Ad Melkert

Volledige werkgelegenheid
Verder moet Nederland er samen met andere Europese landen op aandringen dat internationale instituten als het IMF en de Wereldbank volledige werkgelegenheid gaan zien als hoofddoel van economische samenwerking. Dat betekent geen baangarantie voor iedereen op elk moment, maar wel dat niemand langdurig aan de kant mag staan.
De commissie roept verder op ondernemerschap en investeringen in bedrijven meer te stimuleren. Ook moet er een verschuiving komen in de belastingheffing. De kosten van arbeid moeten zo laag mogelijk zijn, zeker de werkgeverslasten op laaggekwalificeerd werk. Bovendien moeten de netto lonen stijgen. 'Met maximale beperking van werkgeverslasten, in het bijzonder voor laaggekwalificeerd werk, en verhoging van netto lonen zal het fundament onder de arbeidsmarkt worden verstevigd.'

Daartegenover moeten de belastingen op dingen die schadelijk zijn voor het milieu omhoog, teneinde de 'ecologische roofbouw' te stoppen. De commissie spreekt zich onder meer uit voor het gelijktrekken van de brandstofaccijnzen in de EU en een belasting op CO2-uitstoot. Ook kan er meer belasting worden geheven op vermogen, op financiële transacties en op consumptie.

Melkert in 2002 als hij partijleider Wim Kok bedankt voor zijn bewezen diensten. Beeld anp
 
De belastingen op dingen die schadelijk zijn voor het milieu omhoog, teneinde de 'ecologische roofbouw' te stoppen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.