analyse beurscijfers

Achtbaan op de beurzen jaagt angst-index omhoog

Het beursjaar 2018 eindigt met een spreekwoordelijke achtbaan. Na de grootste koersdaling op een kerstavond ooit in de Dow, kwam de grootste koersstijging in punten ooit (1.086 punten) op Tweede Kerstdag. Donderdag kelderde de 122 jaar oude Dow eerst weer met 600 punten om uiteindelijk 250 punten hoger te sluiten.

Beeld EPA

De bizarre reeks stijgingen en dalingen duiden erop dat er veel angst in de markt zit. Die wordt uitgedrukt in de zogenoemde angst-index, zoals de bijnaam van de volatiliteitsindex luidt. Deze index meet de beweeglijkheid van de beurs. Die is dit jaar met 160 procent gestegen. Donderdag steeg de index tot boven de 33, het hoogste niveau sinds 2011.

De opeenvolging van grote koersdalingen en -stijgingen is in het verleden vaak een kenmerk van naderend onheil gebleken. Zowel de crash van 1929, die de Grote Depressie van de jaren dertig inluidde, als die van 2008, die het begin was van de kredietcrisis, gingen gepaard met scherpe koersdalingen gevolgd door een spectaculair – zij het tijdelijk – herstel.

Op 24 oktober 1929 begon de crash van Wall Street met een forse daling van de aandelenkoersen. Op vrijdag 25 oktober volgde een herstel. Dat bleek een schijnbeweging. Op 28 oktober 1929 – Black Tuesday – daalde de Dow met 12,8 procent, de op een na grootste koersdaling ooit. De volgende dag ging er nog eens 11,7 procent af en volgde een bloedbad. Maar op 30 oktober steeg de Dow ineens met 12,4 procent.

Dat na grote dalingen een groot herstel volgt, is bijna natuurlijk. Als de koersen kelderen, grijpen speculanten hun kans om laag te kunnen instappen. Soms spelen handelaren quitte of dubbel. Uiteindelijk stonden de koersen drie jaar later 90 procent lager.

Beeld de Volkskrant

Tijdens de beurscrash van eind 2008 tot begin 2009 gebeurde hetzelfde. Op 10 september 2008 daalde de Dow met 7,3 procent, op 13 oktober steeg die met 11 procent en op 15 oktober daalde de index weer met 8 procent. Het dieptepunt was nu op 9 maart 2009.

Er was een directe aanleiding voor de koersdaling van afgelopen maandag: het feit dat de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin bij de banken vroeg of ze, gezien de koersdalingen sinds oktober van dit jaar, nog wel goed in hun slappe was zaten. Voor veel beleggers was dat een teken aan de wand: er zou wellicht iets fundamenteel mis kunnen zijn, want vlak voor de ondergang van Lehman in 2008 stelde Mnuchins voorganger Henry Paulson dezelfde vraag.

Er was ook een directe aanleiding voor de koersexplosie van woensdag: het feit dat de Amerikanen een recordbedrag van liefst 850 miljard dollar hadden besteed aan feestdagaankopen, een teken dat de economie nog als een tierelier draaide. En donderdag leidde het minste nieuws tot heftige koersreacties.

Paniekknop

Het jaar 2017 was een van de stabielste in de geschiedenis, waarin de koersverschuiving slechts acht keer meer dan 1 procent per dag was. Dit jaar, en zeker in december, wordt elke dag de paniekknop ingedrukt. De angst om aandelen te laat te verkopen wisselt de angst af om te laat weer in te stappen.

Woensdag, toen de Dow Jones-index met meer dan duizend punten steeg, zouden volgens de site zero hedge alleen de pensioenfondsen al 65 miljard dollar in aandelen hebben gestoken met de gedachte aan een buitenkansje. Donderdag trokken ze zich eerst de haren uit het hoofd, om daarna te stralen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden