'Accountant heeft kans laten liggen'

Reportage..

den haag Waar waren de accountants tijdens de kredietcrisis? Alle partijen in de financiële wereld – van topbankiers tot toezichthouders – hebben hun portie kritiek inmiddels wel gekregen. Maar de accountants bleven tot dusverre grotendeels buiten schot.

Dat is opvallend. Want de vorige keer dat het goed misging in de financiële wereld – de golf aan bedrijfsschandalen bij bedrijven als Enron, Worldcom en Ahold – richtte het vizier zich vrijwel direct op de bedrijfscontroleurs. Onder hun neus was de boel immers grootschalig geflest. In de nasleep van ‘Enron’ ging het grote accountantskantoor Arthur Andersen zelfs ten onder.

Maar bij de kredietcrisis ontspringen de accountants in de publieke opinie de dans. Terwijl alle Nederlandse banken en verzekeraars die eind 2008 hun hand ophielden bij minister Bos van Financiën, het jaar daarvoor nog gewoon een goedkeurende verklaring van hun accountant ontvingen.

Het is Jules Muis ook opgevallen. ‘Na het echec van Enron hebben de accountants alweer een unieke kans gemist om tijdig een waarschuwing te geven’, zei de topaccountant woensdag voor de commissie-De Wit, die onderzoek doet naar de kredietcrisis. Muis is een zwaargewicht in de accountantswereld: hij was onder meer voorzitter van vakorganisatie Nivra, partner bij het kantoor Ernst & Young, en interne accountant bij de Europese Commissie.

De rol van de accountants stond woensdag centraal bij de commissie. Muis was niet te flauw om zijn hand in de boezem van zijn beroepsgroep te steken. ‘De grote vraag is hoe je in overeenstemming brengt dat bankproducten te complex zijn om op waarde te toetsen, en dat je toch een accountantsverklaring afgeeft.’

De accountants hadden wel wat nadrukkelijker mogen waarschuwen over de enorme risico’s die banken liepen, vindt Muis. ‘Ik kan me voorstellen dat je geen klokkenluider op je cliënt wil worden. Maar je mag je vinger weleens opsteken als de grens van banaliteit wordt overschreden.’

Menig accountant heeft zich wel degelijk achter de oren gekrabd bij de exotische producten waarmee de banken zich inlieten, verzekerde Dick Korf van KPMG. Maar de actieve accountant vindt, anders dan zijn beroepsgenoot-in-ruste Muis, dat het niet de taak van de accountant is om daar de noodklok over te luiden. ‘De accountant heeft de wettelijke taak om verklaringen van getrouwheid af te geven’, hield Korf vol. ‘En die staan voor zover ik weet niet ter discussie.’

Overschat de rol van de accountant niet, waarschuwt Korf. Dat is gevaarlijk. Een goedkeurende verklaring betekent dat het jaarverslag een goed beeld van de financiën geeft. Niet minder, maar vooral ook niet meer. ‘Het betekent niet dat het bedrijf op orde is.’

Accountants hebben heus kritische noten gekraakt, verzekerde Korf. Maar ze mogen niets zeggen over hun individuele cliënten – als ze dat al zouden willen. ‘Dat bespreek je intern met het management. We hebben geen publieke klikfunctie. Als we zorg hebben gehad, dan zullen we dat gedeeld hebben met de toezichthouder. Dat doen we bij voortduring.’

Maar daarvan is dus niet veel naar buiten gekomen. ‘De gewone man vraagt zich af: wat heb ik aan zo’n signaalfunctie’, zei Muis. ‘En terecht. Onderhuids gebeurt er wel wat – arm twisting met het management – maar de maatschappelijke signaalfunctie is zo goed als nul komma nul.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden