Accijns op sigaretten levert schatkist steeds minder op

Sigaretten en andere rookwaar worden in Nederland steeds duurder, maar leveren de overheid steeds minder op. België is volgens de brancheorganisaties veel goedkoper.

null Beeld null

Het kabinet rekent op een stijging, maar de accijnsopbrengsten op tabakswaren blijven dalen. Alleen al in de maand juli kan het ministerie van Financiën 7,1 miljoen euro minder aan tabaksaccijns bijschrijven dan in juli 2013. Dat claimen de brancheorganisaties NSO (tabaksdetailhandel) en TZN (groothandels) die vinden dat Financiën de ogen sluit voor het zogeheten 'weglekeffect': het prijsverschil met een land als België is inmiddels zo groot dat Nederlanders steeds vaker hun rookwaar in dat land aanschaffen waardoor Financiën inkomsten misloopt.

'En een rokertje dat in België is gekocht is net zo ongezond als dat je in Nederland koopt', zegt NSO-directeur Janwillem Burgering. Hij komt tot die uitspraak na de constatering dat de accijnsverhogingen in Nederland niet alleen bedoeld zijn om de schatkist te spekken maar ook om het roken te ontmoedigen.

Vorig jaar bracht de tabaksaccijns ook al veel minder op dan Financiën had begroot. In 2013 werd een accijnsverhoging van 35 cent (sigaretten) en 60 cent (shag) ingevoerd en kwam er ruim 32 miljoen minder aan tabaksaccijns binnen dan in het jaar daarvoor.

Aantal rokers stabiel
Uit de laatste rapportage van het Trimbos-instituut blijkt dat het percentage rokers in Nederland in 2013 nauwelijks is afgenomen. Op de vraag of Nederlanders misschien minder en goedkoper zijn gaan roken zegt Burgering: 'Cijfers wijzen in een andere richting. Een land als België, met zes miljoen inwoners minder en een veel lagere accijns, heeft inmiddels hogere accijnsopbrengsten dan Nederland.'

Vorig jaar voerde het kabinet accijnsverhogingen in voor tabakswaren, sterke drank en autobrandstof. Voor het eerst sinds 2005 daalden de totale accijnsopbrengsten: van 11,3 naar 10,9 miljard euro. Voor dit jaar rekent het kabinet erop dat de accijnzen 11,7 miljard aan de schatkist bijdragen.

Net als in 2013 wil het kabinet voor volgend jaar de accijns op tabakswaar verhogen. Financiën erkent dat de opbrengst over 2013 tegenviel maar voorspelt, op basis van 'ervaring uit het verleden', dat de binnenlandse verkoop en daarmee de accijnsopbrengst zich dit jaar weer herstelt.

De praktijk wijst op het tegendeel, zeggen de brancheorganisaties op basis van eigen gegevens. Bij NSO zijn 1.250 van de 1.600 Nederlandse tabakswinkels aangesloten. De binnenlandse shag- en sigarettenverkopen zijn in de eerste zeven maanden van dit jaar verder gedaald. In 2013 namen de binnenlandse verkoopvolumes met 13 procent (sigaretten) en 10 procent (shag) af.

Grensstreek
Net als de pompstationhouders in de grensstreek klagen de tabakshandelaren dat de buurlanden België en Duitsland profiteren van het Nederlandse accijnsbeleid. Krijgen de pompstationhouders nog enige politieke steun in hun strijd tegen accijnsverhogingen, vooral van oppositiepartijen CDA en SP, de tabakswinkels en -groothandels lijken met hun geklaag nergens gehoor te vinden.
NSO-directeur Burgering vermoedt dat dat met 'het gevoelige onderwerp' roken te maken heeft. 'Het CDA spant zich natuurlijk liever in voor de eigenaar van een pompstation. Of voor een boer.'

Maar de brancheorganisaties blijven waarschuwen voor de bedrijfseconomische gevolgen van het accijnsbeleid. Zeker nu een nieuwe prijsverhoging voor sigaretten en shag in het verschiet ligt. Burgering: 'Met België hebben we al heel lang prijsverschillen. Waarom zou je die verschillen vergroten als dat de schatkist helemaal niets oplevert?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden