ABP investeert extra in duurzame energie

Pensioenfonds ABP, met 350 miljard euro de grootste pensioenbelegger van Nederland en een van de grootste in Europa, gaat de komende vijf jaar 30 miljard euro extra investeren in duurzaamheid, schone energie en maatschappelijk verantwoorde beleggingen. De beleggingsportefeuille wordt met een derde opgeschoond.

Foto Henk Brands000

Het fonds trekt zich terug uit ongeveer 1.500 beursgenoteerde bedrijven die qua duurzaamheid onvoldoende presteren. 'Elk bedrijf moet opnieuw gaan solliciteren voor een plek in onze beleggingsportefeuille', zegt ABP-voorzitter Corien Wortmann-Kool. Bedrijven met grote belangen in steenkolenmijnen zullen dit examen vrijwel zeker niet overleven. Ook aandelen van de minst duurzame oliemaatschappijen gaan waarschijnlijk van de hand.

Het ABP gaat zijn beleggingen in duurzame energie - zoals windmolenparken op zee - de komende vijf jaar opvoeren van de huidige 1 miljard naar 5 miljard euro. De 'CO2-voetafdruk' van de totale aandelenportefeuille moet in dezelfde periode met een kwart omlaag. Bedrijven die minder broeikasgas de atmosfeer in jagen, krijgen straks daardoor voorrang.

Foto Sanne De Wilde

30 miljard euro

Het ABP belegt op dit moment ongeveer 30 miljard euro in bedrijven die grotendeels drijven op kolen, olie of gas. Welk deel hiervan wordt afgestoten, is vooralsnog onduidelijk. Verschillende actiegroepen, maar ook regeringspartij PvdA, vinden dat het pensioenfonds zich volledig zou moeten terugtrekken uit de sector. Deels om het geld om te buigen naar duurzame investeringen, maar ook omdat de beleggingen riskanter worden naarmate klimaatbeleid effectiever wordt.

Volgens critici kan het gewenste doel om de opwarming van de aarde te beperken tot hoogstens 2 graden alleen worden bereikt wanneer zestig procent van de fossiele energie in de bodem blijft zitten. De waarde van klassieke energiebedrijven zou daardoor fors kunnen dalen, erkende woensdag ook de ABP-voorzitter. 'Niemand ontkent dat dit een financieel risico is, maar de discussie over welk effect dit heeft op langetermijnbeleggingen loopt nog.'

Actiegroep ABP Fossielvrij, die het afgelopen jaar 12 duizend handtekeningen wist te verzamelen, is teleurgesteld. Het nieuwe duurzaamheidsbeleid van het pensioenfonds 'mist ambitie en toont geen leiderschap op het gebied van klimaatverandering', aldus een verklaring.

Shell blijft binnenboord

Olie- en gasbedrijf Shell blijft vrijwel zeker onderdeel van de beleggingsportefeuille van het ABP. Het fonds trekt zich niet terug uit de winning van fossiele brandstoffen, de voornaamste veroorzakers van de klimaatverandering. Wel gaat het zich richten op de 'koplopers' in de branche, zegt voorzitter Corien Wortmann-Kool.

Koploper worden is niet moeilijk: volgens het ABP is 'de beste helft' van de sector al goed genoeg. Omdat Shell bezig is meer gasbedrijf en minder oliebedrijf te worden valt het in die betere categorie.

Shell heeft ook belangen in de Braziliaanse productie van de biobrandstof ethanol en investeert in de distributie van waterstof als alternatieve autobrandstof. Dat is 'bereidheid om mee te doen aan de transitie naar duurzame energie', zoals het ABP gaat eisen.

Duurzame activiteiten omvatten minder dan 1 procent van de omzet van Shell, maar andere grote oliemultinationals als ExxonMobil en Chevron doen het waarschijnlijk nog slechter. 'Als Shell een koploper wil zijn, past het in onze portefeuille', zegt Wortmann-Kool. Fossiele energie is volgens haar tot 2035 ook hard nodig om 'het licht niet te laten uitgaan'.

Het ABP heeft ongeveer 1 miljard euro belegd in Shell. Dat geeft invloed in de bestuurskamer, zegt ze. Zo zou het mede aan het APB te danken zijn dat Shell zich heeft teruggetrokken uit Alaska - iets wat Shell overigens tegenspreekt.

Eenzesde van het belegde pensioenkapitaal

Het totaal aan beleggingen die volgens het ABP 'bijdragen aan een betere en schone toekomst' moet in 2020 zijn opgelopen van 29 miljard tot 58 miljard euro; ongeveer eenzesde van het belegde pensioenkapitaal. Het rendement van het fonds zal daardoor niet dalen, verzekert het fonds. Uit veel onderzoeken blijkt dat duurzame beleggingen op langere termijn (vanaf vijf jaar) gemiddeld even goed of zelfs beter renderen dan niet-duurzame investeringen.

De beheerskosten gaan op korte termijn wel iets omhoog, onder meer omdat de klimaatvoetafdruk van de beleggingen in kaart moet worden gebracht en jaarlijks moet worden gerapporteerd. Maar die kosten zijn volgens het fonds tijdelijk en relatief gering.

Uit onderzoek onder pensioendeelnemers is volgens het ABP gebleken dat de helft van hen vergroening van de portefeuille erg belangrijk vindt. Een kwart van de deelnemers interesseert zich niet voor duurzaamheid en wil alleen rendement. Dat dit rendement juist nu tegenvalt (waardoor de dekkingsgraad van het ABP nog maar nu 98,1 procent is) staat volgens Wortmann-Kool volledig los van verduurzaming. 'Het is de lage rente die ons dwars blijft zitten.'

Met de plannen voor vergroening staat het ABP niet alleen. Ook het andere grote Nederlandse pensioenfonds, PGGM, zoekt nadrukkelijk naar duurzame beleggingen die solide genoeg zijn om de pensioenen te garanderen. Van de 190 miljard euro die het fonds beheert, is nu slechts 4 à 5 procent belegd in 'duurzame' projecten. PGGM wil de CO2-voetafdruk van zijn beleggingsportefeuille de komende vijftien jaar met zelfs de helft verminderen.

Shell-logo Foto anp

Taboe

Bij het ABP zijn tot dusver alleen investeringen in clusterbommen principieel taboe, en wordt verder een tiental bedrijven uitgesloten omdat ze weigeren te praten over verbetering van arbeidsvoorwaarden of duurzaamheid. PGGM heeft een ruimer uitsluitingsbeleid en investeert per definitie niet in de tabaksindustrie en 'controversiële' wapens, waardoor in de praktijk ook grote wapenfabrikanten als Boeing taboe zijn.

In het nieuwe beleid van het ABP wordt de komende vijf jaar ook 1 miljard euro extra gestoken in onderwijsbeleggingen in vastgoed, zoals het studentenhotel dat dit jaar in Amsterdam werd gefinancierd, en in infrastructuur, zoals glasvezel- en warmtenetten.