Aantal arbeidsongeschikten stijgt voor het eerst in jaren enorm

Door de economische crisis en doordat mensen langer doorwerken, is het aantal arbeidsongeschikten vorig jaar voor het eerst sinds jaren sterk gestegen. Het aantal WIA-uitkeringen liep in 2016 met 40 duizend op tot 253 duizend. Dat is een toename van 12 procent, de grootste sinds 2010, zo heeft uitkeringsinstantie UWV vandaag bekendgemaakt.

Beeld anp

Twee groepen zijn verantwoordelijk voor de groei, aldus het UWV: mensen in loondienst die ziek werden (plus 11 procent) en mensen die ziek werden terwijl ze in de WW zaten (plus 22,7 procent). De toename van de laatste groep kan voor een belangrijk deel worden verklaard doordat het aantal mensen met een WW-uitkering tijdens de crisis flink opliep, tot uiteindelijk meer dan 450 duizend, zegt onderzoeker Ed Berendsen van het UWV. Onder deze groeiende groep zijn er dan logischerwijs ook meer zieken. Wat ook meespeelt, is dat het aandeel ouderen en vrouwen in de WW is toegenomen. Ouderen en vrouwen hebben gemiddeld een grotere kans om arbeidsongeschikt te worden. Het UWV moet proberen zieke WW'ers, die geen werkgever meer hebben, weer aan een baan te helpen.

De uitkeringsinstantie heeft geen verklaring voor de groei van het aantal werknemers dat na twee jaar nog steeds ziek is en van de ziektewet overgaat naar de WIA. Werkgevers zijn voor hun reïntegratie verantwoordelijk en hebben dan ook mogelijkheden om bijvoorbeeld vervangend werk binnen hun bedrijf aan te bieden. 'Een kwart van de groei is een gevolg van de ouder wordende beroepsbevolking', zegt Berendsen. 'De rest kunnen we niet verklaren.'

Mensen komen in aanmerking voor een WIA-uitkering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) als ze bijna twee jaar ziek zijn. Er zijn dan twee soorten arbeidsongeschiktheidsverzekeringen: de IVA voor wie volledig is afgekeurd en nooit meer kan werken en de WGA voor wie gedeeltelijk arbeidsongeschikt is of voor wie nu niet in staat is om te werken maar nog kans heeft op herstel en dan weer (deels) aan het werk kan.

Nederland gold in de jaren tachtig van de vorige eeuw als de zieke man van Europa, met bijna een miljoen arbeidsongeschikten. De toenmalige uitkering, de WAO, werd door werkgevers en vakbonden ook gebruikt als opvang voor oudere werknemers die eigenlijk ontslagen moesten worden. Daardoor ontsnapten deze ouderen aan de lagere WW-uitkering. Die sluiproute is niet meer mogelijk. Er wordt niet alleen veel strenger gekeurd, er wordt ook veel meer gekeken in hoeverre iemand nog wel kan werken. Het aantal officiële arbeidsongeschikten is daarmee gehalveerd. Er zitten nu 253 duizend mensen in de WIA. Een even grote groep zit nog steeds in de oude WAO. Daar komt dus niemand meer bij. Daarnaast krijgen nog ongeveer 250 duizend (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten een Wajong-uitkering. Die is voor jongeren tot 35 die nooit hebben gewerkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.