Aandeelhouders geloven Shell niet meer

Shell moest donderdag opnieuw door het stof. De bijstelling van de reserves was dit keer miniem, maar het betrouwbare imago is voorgoed weg....

De bijstelling van donderdag was gering in vergelijking met de bijstelling van begin januari, die uiteindelijk tot de val van topman Phil Watts leidde. Dit keer moet Shell 250 miljoen vaten van de bewezen naar de onbewezen reserves overhevelen. In januari ging het om 3,9 miljard vaten, ruim vijftien keer zo veel.

Wat wel en wat geen bewezen reserves zijn, is bovendien grotendeels een boekhoudkundige discussie. Het is niet zo dat sommige reserves er plotseling niet blijken te zijn. Ze voldoen alleen niet aan de definitie van 'bewezen', die de Amerikaanse beurswaakhond SEC voorschrijft. Zo eist de SEC dat er eerst gedetailleerd seismologisch onderzoek tussen twee exploratieputten is gedaan.

De invloed van de bijstelling op de winst is echter nihil. Aandeelhouders krijgen zelfs meer dividend dan een jaar eerder. Toch reageerden beleggers furieus. 'Je kunt ze niet vertrouwen', zei vermogensbeheerder Fabio di Gansante tegen persbureau Bloomberg, 'Ik wil maar één ding: vertel me voor eens en voor altijd wat het juiste getal is. Pas dan overweeg ik het aandeel te kopen.'

Jarenlang was Shell het toonbeeld van degelijkheid en betrouwbaarheid. Dat imago is nu weg. Publicaties, onder meer in de Wall Street Journal, suggereren dat de betrokken bestuurders te kwader trouw hebben gehandeld. Ze zouden al jaren op de hoogte zijn van het feit dat de bewezen reserves in werkelijkheid lager waren. Aandeelhouders zouden bewust zijn misleid.

De jongste bijstelling heeft betrekking op de reserves in Ormen Lange, een gasveld voor de Noorse kust. Gas mag pas tot de bewezen reserves worden gerekend, als duidelijk is, hoe het wordt gewonnen én aan wie het wordt verkocht. Bij olie geldt die laatste eis niet, omdat het in tegenstelling tot gas eenvoudig kan worden opgeslagen. Shell heeft een deel van het Noorse gasveld te snel tot de bewezen reserves gerekend, bleek in januari al. Gisteren maakte Shell bekend dat die bijstelling niet voldoende was.

De bekendmaking van Shell volgde op een bericht van de Wall Street Journal gisterochtend. Volgens de Amerikaanse zakenkrant heeft Shell de eisen over wat een bewezen reserve is, in de jaren negentig versoepeld. De krant suggereert dat druk van investeerders daarbij een rol heeft gespeeld. Het kost Shell al enige tijd moeite de reserves op peil te houden. Er wordt meer olie opgepompt dan er wordt gevonden. Het bedrijf raakt achterop bij de concurrentie. Hierdoor zouden managers in de verleiding kunnen zijn geraakt de reserves mooier voor te stellen.

Opvallend is dat de partners in het Noorse project, Norsk Hydro, Statoil en Exxon Mobil, het gasveld lange tijd niet tot hun bewezen reserves rekenden. Ze hebben gewacht tot alle onderzoeken waren afgerond. Shell vond dat niet nodig en begon de reserves al vanaf 1999 mee te tellen.

Of er sprake is van een domme fout of bewuste misleiding, is vooralsnog onduidelijk. Shell houdt zich op de vlakte. De nieuwe topman Jeroen van der Veer houdt het voorlopig op een puur technisch probleem. Het bedrijf heeft eenvoudigweg niet de juiste maatstaven gehanteerd. Het zal echter enige tijd duren voor aandeelhouders de Shelltopman weer op zijn woord geloven. De SEC en het Amerikaanse Openbaar Ministerie hebben inmiddels een onderzoek ingesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden