REPORTAGE

Aan Unter den Linden vertrouwt niemand Deutsche Bank nog

Deutsche Bank was ooit de degelijke bank van het Duitse Wirtschaftswunder. Na talrijke schandalen is van dat imago weinig over. Klanten in het centrum van Berlijn schamen zich. 'Ik hoop vurig dat de bank failliet gaat.'

Het filiaal van Deutsche Bank aan Unter den Linden in Berlijn. Beeld Gordon Welters

Christoph vouwt een stapeltje vers gepinde bankbiljetten in zijn portemonnee, steekt het ding in zijn achterzak en schaamt zich. 'Het is eigenlijk van de gekke dat ik hier nog steeds een rekening heb, bij zo'n arrogante bank waar op zo'n smerige manier geld verdiend wordt.'

Deutsche Bank. De letters glinsteren boven het hoofd van de 44-jarige Berlijnse meubelontwerper in de avondzon. Normaal gesproken is het logo blauw, maar op Unter den Linden, de historische slagader van Berlijn, in het zachtroze negentiende-eeuwse pand waar Deutsche Bank ook zijn kunstcollectie tentoonstelt, achtte men gouden letters blijkbaar gepaster.

Niet dat Christoph daarvan enigszins onder de indruk is: 'Allemaal façade. De enige reden dat ik hier nog bankier, is dat andere banken geen haar beter zijn.'

Deutsche Bank, de bank die zichzelf acht jaar geleden nog uitriep tot 'winnaar van de economische crisis' wordt nu door het IMF de gevaarlijkste bank ter wereld genoemd. Bij faillissement zou de bank de titel van grootste verliezer van het tijdperk na de crisis verdienen.

Aura van betrouwbaarheid

Voor klanten van Deutsche Bank komt dit allesbehalve onverwacht, zo blijkt bij deze Berlijnse steekproef. Zelfs Claudius (56) 'zoals de Romeinse keizer', heeft 'al langer heel weinig vertrouwen in de integriteit' van de bank, hoewel hij er een 'aanzienlijk vermogen' heeft gestald. Claudius, tot sokken aan toe in krijtstreep, werkt zelf in de financiële sector en wil daarom niet met zijn achternaam in de krant.

'Deze bank rijgt al 30 jaar schandaal na schandaal aan elkaar', zucht ook Christian Barkenhagen (38), ontwerper van software voor auto's. Hij steekt onder de gouden letters een sigaret op. Het degelijke imago dat de bank heeft stamt nog van daarvoor, uit de jaren zeventig of nog eerder.'

Dat aura van betrouwbaarheid is precies de reden dat het eerder deze week in de Duitse media opgedoken gerucht over een politiek reddingsplan een gevoel van inconsequent gedrag oproepen - in elk geval bij de buitenlandse waarnemer.

Ingewikkelder

Duitsland is immers het land dat de EU sinds 2008 de les leest inzake de verhouding tussen politiek en de financiële wereld. En Duitsland is het land dat het hardste streed voor de nieuwe Europese bankenregels die het verlenen van staatssteun een stuk ingewikkelder hebben gemaakt.

Toen de Italiaanse regering begin dit jaar toch overwoog de op omvallen staande bank Monte dei Paschi te steunen, achtte Angela Merkel het nodig nog eens persoonlijk duidelijk te maken dat dat niet de bedoeling was. En dat terwijl de aandelenkoers van Deutsche Bank ook toen al daalde als gevolg van onfrisse zaken in onder andere de VS en Rusland.

De klanten van het filiaal aan Unter den Linden zien die tegenstrijdigheid tussen het handelen van Merkel en Schäuble en dat van Deutsche Bank niet zo. Wel hopen ze allemaal de regering voet bij stuk houdt, en de bank dus niet redt. Ook niet als het failliet van de bank een klap betekent voor de Duitse en Europese economie.

Vervlochten met de geschiedenis

'Ik hoop vurig dat Deutsche Bank failliet gaat', zegt Barkenhagen. 'Dat zou eindelijk eens een signaal zijn aan de hele sector.'

Er was een tijd dat het ondenkbaar was dat klanten van de Deutsche bank, of misschien zelfs Duitsers in het algemeen, zich zo uitlieten over de bank die een jaar ouder is dan Duitsland zelf, opgericht in 1870, en oorspronkelijk gehuisvest in een bescheiden kantoor aan de Französische Strasse, nog geen minuut lopen van het filiaal aan het Unter den Linden, letterlijk en figuurlijk mijlenver verwijderd van de twee spiegeltorens in Frankfurt waar de huidige directie kantoor houdt.

Deutsche Bank is als geen andere bank vervlochten is met de geschiedenis van het land, voor de oorlog, in de oorlog - ze financierden de bouw van Auschwitz - maar vooral na de oorlog. Deutsche Bank is de bank van het Wirtschaftswunder.

Het was de tijd dat Hermann Josef Abs, directeur in de jaren vijftig en zestig, uitspraken deed als: 'winst is belangrijk maar niet het belangrijkst' en 'wie in een Rolls Royce door Frankfurt rijdt, krijgt bij mij geen krediet.'

Deutsche Bank stelde zich in dienst van het Duitse bedrijfsleven, Volkswagen, Siemens, Daimler - en de verhoudingen waren innig, ook die met de politiek; het was een succesvol en ietwat provinciaal ouwejongenskrentenbrood. Daaraan dankt de oude Bondsrepubliek de bijnaam 'Deutschland AG', wat zoveel betekent als Vennootschap Duitsland.

Het verschil met de Angelsaksische banken was groot: zij namen veel meer risico's en verdienden daardoor ook veel meer geld. En dat laatste wilde het Duitse bedrijfsleven vanaf de jaren tachtig ook.

'Onvermijdelijk'

'Het was in dienst van het Duitse bedrijfsleven dat Deutsche Bank veranderde', zegt Thomas Mayer, tot 2012 chef-econoom van Deutsche Bank en adviseur van de directie. Het huidige bestuur vond hem ouderwets en zette hem op een zijspoor, waarna hij vertrok.

'Deutsche Bank is in de jaren negentig verblind geraakt door haar eigen succes', vindt Mayer. Volgens hem zijn het vooral de niet-Duitse importbankiers, aangekocht om de mondiale ambities te verwezenlijken die de bank naar de rand van de afgrond hebben gevoerd.

De overstap naar het Anglo-Saksische model ziet Mayer overigens niet als verkeerd. 'Dat was onvermijdelijk. Het probleem zat hem in de uitvoering.'

Ook de ex-bankier gruwelt bij het idee van staatssteun. 'Dat is dodelijk voor het imago van zowel de bank als de regering. Het lijkt me een beter idee als Schäuble eens in de VS gaat praten over de hoogte van die boete. Het is tenslotte een bevriende regering.'

Faillissement of staatssteun of opkrabbelen op eigen kracht; voor meubelmaker Christoph maakt het weinig uit, zegt hij voor hij wegfietst richting de Brandenburger Tor. 'Mijn vertrouwen wint de bank er niet mee terug.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden