30 miljoen in zakken bestuurders corporaties

Bestuurders van woningcorporaties hebben de afgelopen zes jaar bijna 30 miljoen euro in eigen zak gestoken. De schade door onverantwoord gedrag van directies loopt in die periode bij zeven corporaties op tot meer dan 300 miljoen.

Het hoofdkantoor van Woningcorporatie SGBB in Hoofddorp. © ANP

Dat blijkt uit een inventarisatie van schadeclaims en rechtszaken. Vandaag doet de rechtbank in Utrecht uitspraak in een geruchtmakende zaak waarbij de directeur van corporatie SGBB een strafeis van 4,5 jaar te horen kreeg, onder meer wegens zelfverrijking.

Niet op zichzelf
De rechtszaak tegen SGBB staat niet op zichzelf. Diverse corporaties kampen met problemen. Woningstichting Geertruidenberg (WSG) diende een claim in tegen een voormalig directeur. Het Amsterdamse Rochdale eist 6 miljoen terug van een oud-bestuurder.

Gebrekkig intern toezicht is volgens deskundigen een belangrijke oorzaak voor de problemen. 'De enorme bedragen die in de woningbouwsector omgaan, wekken natuurlijk begerige blikken', zegt Jan van der Moolen, directeur van het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV), de toezichthouder op de corporatiesector. 'Bestuurders moeten daarop letten. En het toezicht moet goed zijn.'

Dat kan beter, vindt hij. Volgens de toezichthouder ontstaan vooral veel problemen door aan- en verkoop van grond. Bij de zeven corporaties ging het daar mis.

Te opportunistisch
Naast andere frauduleuze praktijken zoals bij PWS, Rochdale en Wooninvest zijn bestuurders vaak te opportunistisch. 'In een markt met stijgende huizenprijzen verdien je vanzelf geld', zegt Ton Lensen. Hij werd vaak als extern toezichthouder aangesteld bij corporaties die in de problemen waren gekomen. 'Het geld klotste er tegen de plinten. Het was niet nodig op de kosten te letten. Er werd toch wel verdiend. Soms leidde dat tot zonnekoninggedrag.'

Halverwege de jaren negentig verzelfstandigde de overheid de woningcorporaties. De besturen werden opgesplitst in een directie en een raad van toezicht. 'Die andere rol betekende dat zij anders moesten opereren', zegt van der Moolen. Maar dat gebeurde niet altijd. 'Men kende elkaar natuurlijk erg goed en besefte niet dat de verhoudingen binnen de organisatie waren veranderd.'

Geleid door één bestuurder
De, mede door fusies, steeds groter wordende corporaties werden vaak geleid door één bestuurder, maar het toezicht daarop bleef achter, zag ook Lensen. 'Commissarissen durven soms pas iets te vragen als ze het snappen. Vaak is het dan al te laat. Het ontbreekt aan boerenverstand.' Bij WSG, waar hij tijdelijk voorzitter van de raad van toezicht was, moest hij achteraf voor 60 miljoen euro verlies nemen. 'En dat bij zo'n klein cluppie. Dan mag het toezicht wel wat professioneler.' Lensen trof soms commissarissen aan die al 24 jaar op hun stoel zaten. 'Dat kan niet.'

'Neem de directeur van Rochdale', zegt Lensen, 'die op enig moment in een Maserati reed. Iedereen zegt daar achteraf over dat je had moeten zien dat hij zich verrijkte. Maar je moet ingrijpen als toezichthouder.' Ook bestuurders hebben een verantwoordelijkheid, stelt Lensen. 'Grote groepen doen het wel goed, benadrukt hij.

De kwaliteit van toezicht daalt ook met het aantal functies dat commissarissen bekleden, vindt zowel Lensen als Van der Moolen. Beiden zijn voorstander van beperking daarvan. Van der Moolen: 'Toezicht houden is iets anders dan je netwerk benutten.' Er is wetgeving op handen die het aantal toegestane commissariaten beperkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden