De mislukte appeloogst van Rinus van 't Westeinde, fruitteler in Nisse.
De mislukte appeloogst van Rinus van 't Westeinde, fruitteler in Nisse. © Arie Kievit

30 procent minder appels door één fatale nachtvorst in april

De Nederlandse appeloogst van dit najaar wordt de slechtste in de laatste tien jaar. In sommige appelgaarden zijn de appels met een lantaarntje te zoeken. Doordat de oogst ook in andere EU-landen tegenvalt betaalt de consument straks flink meer voor appels en appelsap.

Eén vorstnacht in april heeft grote gevolgen gehad voor de Nederlandse appelboeren. In heel Nederland hangen dit jaar 30 procent minder appels aan de bomen. In sommige boomgaarden is dat zelfs 80 procent minder, werd deze week bekendgemaakt op een jaarlijkse fruitconferentie in Spanje. Gemiddeld zullen appels dit najaar 30 tot 50 procent meer kosten dan vorig jaar, schat Izak Heijboer, fruitspecialist bij Agf.nl. Dat de appeloogst in de rest van de EU ook tegenvalt  - in België is die zelfs 68 procent kleiner dan in 2016 - drijft de appelprijs nog verder omhoog, zegt Heijboer. 'Door de schaarste kosten zogeheten zomerappels, die nu in de schappen liggen, ook al meer dan normaal.'

De schade is grotendeels terug te voeren op één noodlottige aprildag

De schade is grotendeels terug te voeren op één noodlottige aprildag, toen alle appelbomen bijzonder vroeg in bloei stonden door warm lenteweer. Bloeiende fruitbomen zijn erg kwetsbaar voor kou, omdat bloesem makkelijk kapotvriest. Uitgerekend midden in de bloesemperiode daalde het kwik tot ver onder nul. In de nacht van 19 op 20 april vroor het streng. Van de appeloogst van Rinus van 't Westeinde, fruitteler in het Zeeuwse Nisse, ging 75 tot 80 procent verloren. 'Na middernacht ging het hier vriezen, en daarna bleef het acht uur lang 3 of 4 graden onder nul. Dat is funest geweest.'

In mei waarschuwden sommige telers al dat er nauwelijks appels groeiden - bomen die normaliter 140 appels voortbrengen hadden er nu maar 30 - maar de totale schade is nu pas in beeld gebracht. Dit najaar zullen Nederlanders vooral Elstars in de winkel missen. Dit ras wordt in Nederland veel geteeld en gegeten, maar is verder alleen in Duitsland populair. Ook Jonagolds en Goudreinetten zijn veel schaarser (dus duurder) dan vorig jaar.

Om boomgaarden tegen vorst te beschermen kunnen telers fruitbomen beregenen met grond- of oppervlaktewater, zodat de bloesem een beschermend ijslaagje krijgt. Maar volgens Van 't Westeinde is dat veel moeilijker in fruitbomen die ver boven het grondwaterpeil staan, of ver van een rivier. 'Telers in de Betuwe gooien op zo'n moment gewoon een slang in de Linge, maar wij zitten in de Zak van Zuid-Beveland. Daar is geen tekort aan water, maar het Scheldewater is brak. En brak water bevriest niet.'

Voor de getroffen appeltelers hoeft de schamele oogst niet per se slecht uit te pakken. Als de appelprijs 50 procent hoger ligt bij een 30 procent kleinere oogst, gaan ze er in inkomsten immers juist op vooruit. Kort na de Russische voedselboycot in 2014, toen Poolse appels die voorheen in Rusland werden verkocht ineens de Europese markt overstroomden en de prijzen enorm daalden, was de sector een stuk slechter af. Zelfs Van 't Westeinde, die het dit jaar moet stellen met een kwart van zijn normale oogst, zit niet in zak en as. 'Veel vraag en weinig aanbod hoeft niet catastrofaal te zijn. Ik heb nu natuurlijk ook minder plukkosten.'

Het ware 'slachtoffer' van die fatale aprilnacht lijkt dan ook de consument

Het ware 'slachtoffer' van die fatale aprilnacht lijkt dan ook de consument, die voor appels en appelsap straks meer moet betalen. En dat geldt ook voor ander fruit, zegt fruitspecialist Heijboer. 'Die vorstnacht heeft de hele Nederlandse fruitteelt geraakt. Alleen de bessen- en kersenoogst was relatief goed, maar ook die fruitsoorten zijn dit jaar duurder.'