2.000 Finnen aangewezen voor proef basisinkomen

Het basisinkomen - of althans experimenten met het fenomeen - rukt op. Finland begint volgend jaar een proef waarbij tweeduizend mensen die nu een uitkering hebben, een basisinkomen krijgen van 560 euro per maand. Dat geld krijgen ze belastingvrij en zonder de eis van een tegenprestatie. Het doel is uit te vinden of een basisinkomen goed is voor de werkgelegenheid, terwijl tegelijk de rompslomp in de sociale zekerheid wordt verminderd. Politici en economen kijken hoopvol uit naar de resultaten.

Beeld thinkstock

Het idee voor de proef was al aangekondigd, maar eind vorige week meldde het Finse ministerie van Sociale Zaken officieel dat het experiment doorgaat. Een bedrag van 560 euro per maand bevat genoeg prikkels voor de ontvanger van het basisinkomen om tijdelijk werk en deeltijdbanen te accepteren, denkt het ministerie.

Tweeduizend willekeurig aangewezen Finnen tussen de 25 en 58 jaar die nu een bijstands- of werkloosheidsuitkering hebben, krijgen vanaf 1 januari twee jaar lang een basisinkomen. Ze worden verplicht mee te doen. Hun ervaringen worden vergeleken met een groep die geen basisinkomen krijgt. Bejaarden en studenten zijn uitgesloten van de proef, omdat ze niet op zoek zijn naar werk.

Het experiment - kosten 20 miljoen euro - moet de sociale zekerheid moderniseren en minder bureaucratisch maken, terwijl de arbeidsparticipatie en werkgelegenheid toenemen. Zo probeert Finland een oplossing te vinden voor de combinatie van hardnekkige werkloosheid, een wirwar aan sociale regelingen en een stijgend aantal zzp'ers.

Zwitsers referendum

Finland is bepaald niet het enige westerse land dat kampt met die cocktail. Ook in andere landen worden daarom proeven gedaan met het fenomeen. Zwitserland ging het verst, door afgelopen juni een referendum uit te schrijven over een basisinkomen van 2.500 Zwitserse frank (2.260 euro) per maand voor iedere volwassen Zwitser en 625 frank voor alle kinderen. Dat plan ging veel verder dan de Finse proef, die vooralsnog alleen op werklozen is gericht.

Het Zwitserse voorstel werd met grote meerderheid weggestemd, maar dat deerde de indieners niet. Die stelden dat grote maatschappelijke veranderingen altijd eerst op weerstand stuiten - zoals eerst ook de AOW - en noemden het 'sensationeel' dat nu al 23 procent vóór stemde. Voorstanders zien in een (vorm van) basisinkomen een oplossing voor een toekomst met minder werk, onder meer door robotisering. Tegenstanders vinden 'gratis geld' zonder enige tegenprestatie gevaarlijke en geldverslindende luchtfietserij.

Niettemin wint het idee ook in Nederland terrein. In zo'n twintig gemeenten wordt gesproken over experimenten. Utrecht, Groningen, Tilburg en Wageningen nemen daarin het voortouw, zij het niet voor iedereen, maar alleen voor mensen in de bijstand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.