Opinie

'Zelfvoorzienend zijn kan alleen zonder intensieve veehouderij'

Een zelfvoorzienende landbouw is alleen mogelijk als de intensieve veehouderij wordt afgeschaft, schrijft voedseljournalist Michiel Bussink.

Varkens in een stal in Nijkerk. Foto anp

Het CDA heeft vorige week afscheid genomen van Nederland als agrarische supermacht. Nadat het CDA decennia lang een van de belangrijkste motoren was achter een extreem intensieve, vervuilende en dieronvriendelijke landbouw, gaat de koers nu drastisch om. Dat valt tenminste op te maken uit het pleidooi van CDA-voorman Buma voor een zelfvoorzienende landbouw. Vermoedelijk overziet hij de verstrekkende consequenties van zijn pleidooi niet.

Buma heeft gelijk als hij zegt dat de Nederlandse landbouw kwetsbaar is. We kunnen in ons piepkleine Nederland bijvoorbeeld alleen 100 miljoen kippen, 12 miljoen varkens, 4 miljoen runderen houden omdat het veevoer van ver weg komt: Zuid- en Noord-Amerika. Het vlees en de zuivel die daarmee worden geproduceerd, worden voor een flink deel geëxporteerd: zowel voor de input als de output is de Nederlandse landbouw dus afhankelijk van markten ver weg. Blijkbaar wil Buma daar nu van af.

Dat maakt de landbouw niet alleen minder kwetsbaar, maar levert ook op andere manieren veel winst op. Zonder de enorme import van soja voor de Nederlandse veestapel, kan de intensieve veehouderij niet langer bestaan en zijn we dus ook eindelijk verlost van het mestoverschot. Daarmee komt eindelijk verbetering in de dramatisch slechte toestand van de Nederlandse natuur. Eindelijk hoeven honderden miljoenen kippen en varkens niet meer een waardeloos en kort leven te leiden. Eindelijk zijn we af van de smakeloze en antibiotica-houdende kipfilets die de vee-industrie ons levert.

Geen import veevoer en kunstmest
Gelukkig blijft er wél genoeg te eten over. Het Wageningse onderzoeksinstituut Alterra rekende uit of de Nederlandse landbouw zonder de importen van veevoer en kunstmest kan. Daaruit rolden verschillende scenario's. Bij het scenario 'ongewijzigd dieet' blijven Nederlanders net zoveel vlees en zuivel eten en drinken als nu, met behulp van veevoer dat alleen op Nederlandse bodem wordt verbouwd en zonder dat er kunstmest aan te pas komt. Probleem is alleen dat er in dit scenario voor een ongewijzigd dieet niet genoeg grond over blijft om groenten en graan te verbouwen. Verder is het scenario alléén mogelijk zonder export van vlees, zuivel en eieren: de veestapel zou dan sowieso flink moeten krimpen.

Bij het scenario waarin een 'mediterraan dieet' gevolgd wordt (twee à drie dagen in de week vegetarisch), is het mogelijk zonder import van veevoer en kunstmest óók nog voldoende groenten en graan te verbouwen. Buma's pleidooi is dus geen utopie: een zelfvoorzienende landbouw in Nederland is heel goed mogelijk.

Landbouw steeds afhankelijker van wereldmarkt
Er is alleen één groot maar: het volledig ontbreken van de politieke wil om aan dit scenario te werken. De politieke praktijk van het huidige kabinet - met steun van Buma's eigen CDA - is diametraal tegenovergesteld: de Nederlandse landbouw wordt steeds afhankelijker gemaakt van de wereldmarkt. Deze week werd bijvoorbeeld bekend dat Nederlandse glastuinders, met dank aan Russich gas, paprika's naar China gaan exporteren. Volgend jaar verdwijnt het melkquotum, waardoor de Nederlandse melkveestapel stevig groeit, inclusief extra voerimporten en extra mestoverschot. De extra melk, kaas en boter krijgen we niet zelf opgegeten: het moet allemaal naar Zuidoost-Azië worden geëxporteerd.

Als Buma niet onderkent dat hij een drastische koerswijziging voorstelt en dat vertaalt in ander stemgedrag in de Tweede Kamer, is zijn pleidooi volstrekt ongeloofwaardig. Maar hopelijk hebben ze bij het CDA het licht gezien en gloort de dageraad voor een nieuwe Nederlandse landbouw. Het kán, een meer zelfvoorzienende landbouw en het is zelfs heel wenselijk. Het beantwoordt aan een groeiende onderstroom van burgers, boeren en bedrijfjes die op allerlei manieren al bezig zijn met een smakelijke, mooie, eerlijke en fatsoenlijke voedselvoorziening.

Michiel Bussink is voedseljournalist.

Meer over