'Wij komen op het dieptepunt van de ellende'

Bemiddelaars van De Vliegende Hollander helpen effectief bij schuldsanering, aldus projectleidster Ellen Arps...

Tweeverdieners die na hun scheiding de helft van het inkomen hebben, maar hetzelfde uitgavenpatroon houden. Workaholics die meer geld uitgeven dan ze verdienen en geen tijd hebben om de post open te maken. Bejaarden die veertig jaar stipt op tijd de huur betaalden en niet weten dat het kind aan wie ze vorig jaar de financiële administratie overdroegen, het geld naar zichzelf overschrijft.

Amsterdamse deurwaarders bellen in zulke gevallen steeds vaker De Vliegende Hollander. Een ploeg van vier snelle bemiddelaars die mensen op weg helpen in de wirwar van loketten voor schuldsanering, verslavingszorg en andere hulp. Anderhalf jaar geleden ontstond dit experiment uit een samenwerking van het Leger des Heils en HVO (de Amsterdamse tehuizen voor onbehuisden).

Zakken vol ongeopende post treft De Vliegende Hollander aan. Voor hulp bij schuldsanering, een dienst van de gemeente, is een wachtlijst van drie tot vijf maanden. Zo lang kan de deurwaarder niet wachten. 'Wij komen langs op het dieptepunt van de ellende', zegt projectleider Ellen Arps. 'Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom wij zo effectief kunnen werken. Veel mensen die we bezoeken, zitten nog in de ontkenningsfase. Ze denken: volgende maand vind ik een baan waardoor ik weer vijfduizend gulden per maand heb in plaats van een uitkering van vijftienhonderd gulden. Op het moment dat wij komen, is duidelijk dat ze uit hun huis zullen worden gezet. Dan kunnen ze die ontkenning niet langer volhouden.'

De manier van werken van De Vliegende Hollander blijkt zó effectief, dat woningbouwvereniging Patrimonium, die een op de tien huurders wegens schuld moet laten uitzetten, aan het experiment gaat meebetalen. De gemeente Amsterdam, die het project voor drie jaar garandeerde, verhoogt de subsidie, zodat Arps het komende jaar met een drie keer zo grote ploeg de hele stad kan bestrijken.

De Vliegende Hollander komt niet op de plekken waar het meubilair door de ramen vliegt. 'Integendeel', zegt Arps, 'waar wij komen, is het meestal juist heel stil, want schuld isoleert. Wij gedragen ons ook onopvallend. We komen met een gewone personenauto voorrijden, liefst na vijven, want dan werken de deurwaarders niet meer. We bellen aan, zeggen dat we weten wat er aan de hand is en vragen of we kunnen helpen. De meeste mensen zijn blij dat er wat gebeurt. Je begint met simpele dingen als lampjes indraaien, als er tenminste elektriciteit is. Zo niet, dan is dat het eerste dat je gaat regelen.'

Het energiebedrijf is een moeilijke onderhandelingspartner: het staat geen afbetalingsregeling toe. Dat leidt onder andere tot illegaal doorverkopen van stroom aan mensen die afgesneden zijn. Arps: 'Een vrouw met drie kinderen die wegens huurschuld uit haar woning gezet moest worden, had al zeven maanden geen elektriciteit meer. Ze kreeg stroom van de benedenburen, twee uur per dag. Ik dacht nog: wat aardig van die buren. Maar toen we een overzicht gingen maken van haar uitgaven, bleek dat ze iedere maand 250 gulden moest betalen voor dat beetje elektriciteit.'

De schuldsanering van dit gezin bleek zo overzichtelijk en snel te regelen, dat zelfs het energiebedrijf zich liet overtuigen tot een afbetalingsregeling.

Arps: 'De vrouw was vier jaar geleden gescheiden en met schulden achtergebleven. Als je in gemeenschap van goederen getrouwd bent, houd je de schulden. Ze moest wel die drie kinderen opvoeden, dus dat werd gaten vullen met gaten. Ze kreeg geen kinderbijslag omdat de kinderen tijdelijk bij hun vader hadden gewoond.

'Een van ons kwam op het idee dat ze bij het bevolkingsregister moest informeren op welk adres de kinderen eigenlijk ingeschreven waren. Toen bleek dat er een hele tijd geen kinderbijslag was uitgekeerd omdat er geen adres bekend was. Van de achterstallige kinderbijslag kon in één keer de huurschuld betaald worden.'

Van de mensen die door De Vliegende Hollander op de rails geholpen worden, heeft 60 procent op dat moment geen enkele relatie met hulpverleners. Arps: 'Een groot deel heeft nooit eerder hulp gehad en hoeft na onze interventie ook geen hulp meer. Eén keer orde op zaken en ze kunnen weer verder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.