'Shell betaalt Nigeriaanse veiligheidstroepen'

Shell geeft de Nigeriaanse politie en het leger jaarlijks tientallen miljoenen euro's om de oliewinning in het land te bewaken. Dat blijkt uit gelekte documenten die in handen zijn van de Britse organisatie Platform, die de oliebedrijven monitort. Volgens Amnesty International zijn Nigeriaanse veiligheidstroepen geregeld betrokken bij mensenrechtenschendingen.

Beeld ANP

Het West-Afrikaanse land wordt al jaren geplaagd door ontvoeringen van oliewerkers en sabotage van pijpleidingen. In 2008 werden 62 Shell-medewerkers ontvoerd. Drie werden gedood door hun gijzelnemers. Dat jaar schoot het Nigeriaanse beveiligingsbudget omhoog, met bijna 45 procent, naar 343 miljoen dollar.

Samenwerkingsverband
'In 2009 ging 65 miljoen dollar rechtstreeks naar de Nigeriaanse veiligheidstroepen', zegt Ben Amunwa, onderzoeker van Platform. Hij kreeg de gegevens van een voormalig Shell-manager. 'Met het geld is onder andere de Joint Task Force (JTF) gefinancierd, een samenwerkingsverband tussen marine, landmacht en politie.'

Het legeronderdeel heeft zich volgens Amnesty schuldig gemaakt aan ernstige mensenrechtenschendingen. In 2005 doodden JTF-troepen 17 mensen bij een aanval op het dorp Odioma. In ieder geval een deel van hen was ongewapend.

Shell wil de financiering van Nigeriaanse troepen bevestigen noch ontkennen. Wel zegt een woordvoerder dat de overheid van het Afrikaanse land 'erbij gebaat is als de faciliteiten worden beschermd'. De overheid is voor 55 procent eigenaar van de Nigeriaanse tak van het concern.

Tussen 2007 en 2009 is het bedrag dat het Nederlands-Engelse oliebedrijf wereldwijd uitgaf aan beveiligingsmaatregelen bijna verdubbeld. Een miljard dollar ging naar beveiligers en beveiliging, ongeveer 40 procent daarvan was voor Nigeria.

Ongewapend
Shell heeft tevens 1.200 Nigeriaanse beveiligingsmedewerkers in dienst. Die zijn ongewapend, omdat de Nigeriaanse wet de bewapening van privébeveiligers verbiedt. Dat drijft het oliebedrijf noodgedwongen in de handen van het leger en de politie. Volgens een officieel statement van Shell dragen de medewerkers geen wapens omdat het bedrijf 'gelooft in vreedzame manieren om problemen met lokale gemeenschappen op te lossen'.

Shell wijt de hoogte van het Nigeriaanse budget aan sabotage aan oliepijpleidingen en illegale raffinaderijen. Driekwart van de lekkages zou ontstaan doordat de plaatselijke bevolking olie steelt om te verhandelen of te gebruiken. 'Armoede speelt een grote rol', zegt een Shell-woordvoerder. 'Het is een manier om aan geld te komen. Maar wij zien het als diefstal.'

'Sabotage, dat is het standaardantwoord van Shell', zegt Nicole Sprokel, woordvoerster van Amnesty, dat al jaren actie voert tegen de wijze waarop Shell olie wint in de Nigerdelta. 'Toch zijn oude pijpen en slecht onderhoud een deel van het probleem.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.