'Poetins bankier' eist 10 miljard van Poetin

Ooit stond hij bekend als 'Poetins bankier', maar nu heeft Sergej Poegatsjov een claim van ongeveer tien miljard euro ingediend tegen Rusland. De Russische zakenman, die in 2011 naar het Westen vluchtte, beschuldigt de regering-Poetin ervan dat zij zijn miljardenimperium te gronde heeft gericht en zich de beste delen heeft toegeëigend.

Sergej Poegatsjov (rechts) schudt Vladimir Poetin de hand in 2000, toen de twee nog op goede voet stonden. Beeld reuters

Poegatsjov hoopt dat het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag zijn claim in behandeling zal nemen. Dat hof veroordeelde de Russische staat vorig jaar tot het betalen van een schadevergoeding van 50 miljard dollar (45 miljard euro) voor het leegplukken van Yukos, de oliemaatschappij van de Russische oligarch Michail Chodorkovski. Tot nog toe weigert Rusland gehoor te geven aan de uitspraak van het hof. Moskou klaagt dat de zaak politiek gemotiveerd was.

Net als Chodorkovski behoorde Poegatsjov tot de zakenlieden die na de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991 een fortuin vergaarden dankzij de privatisering van staatsbedrijven. Die kwamen vaak tegen onwaarschijnlijk lage prijzen in hun handen. Poegatsjov, nu 52, richtte de Mezhprombank op, die uitgroeide tot een van de grootste Russische banken. Tot zijn imperium behoorden ook twee grote scheepswerven - de Severnaja Verf en Baltiiski Zavod - en een enorme kolenmijn in Siberië.

Poegatsjov gaat er prat op dat hij een van de oligarchen was die Poetin in 1999 aan de macht brachten als opvolger van president Jeltsin. Maar later raakte hij bij Poetin uit de gratie en trok de Russische centrale bank de vergunning voor Poegatsjovs Mezhprombank in.

Honderden miljoenen

Volgens de autoriteiten stond de bank als gevolg van de kredietcrisis van 2008 op de rand van de afgrond, maar Poegatsjov beweert dat het Kremlin zijn imperium wilde opbreken om beslag te leggen op de twee werven en de Siberische kolenvelden. Maar volgens de Russische autoriteiten heeft Poegatsjov honderden miljoenen aan staatssteun om de bank overeind te houden doorgesluisd naar privérekeningen bij Zwitserse banken.

Op verzoek van een Russisch agentschap dat het bankroet van de Mezhprombank afwikkelt, heeft een Britse rechter eind vorig jaar beslag laten leggen op Poegatsjovs bezittingen met een waarde van twee miljard dollar. De zakenman beweert echter dat hij op zwart zaad zit, althans vergeleken met toen hij nog deel uitmaakte van de exclusieve club van Russische oligarchen. Hij heeft naar zeggen van zijn advocaat nog maar 70 miljoen dollar over van zijn fortuin.

Poegatsjov moest ook zijn Russische en Franse paspoort bij de rechtbank inleveren - hij heeft de dubbele nationaliteit - maar nam later toch de benen naar zijn tweede vaderland: Frankrijk. Aanleiding voor zijn vlucht was volgens zijn advocaten dat er een namaakexplosief onder zijn auto was gevonden.

Zelfmoord

Ook andere oligarchen die aanvankelijk dicht bij het Kremlin stonden, hebben kennis gemaakt met de macht van Poetin. Zo moest Vladimir Goesinski, eigenaar van de Most Bank en de kritische televisiezender NTV, al snel na het aantreden van Poetin de benen nemen naar het buitenland. Ook de oligarch Boris Berezovski vluchtte noodgedwongen naar het Westen. Vervolgens werd hij gedwongen zijn aandelen in de televisiezender ORT en de oliemaatschappij Sibneft te verkopen, volgens Berezovski tegen afbraakprijzen. Hij pleegde twee jaar geleden zelfmoord in Groot-Brittannië.

Het optreden tegen Goesinski en Berezovski maakte deel uit van een campagne die Poetin al meteen na zijn aantreden aankondigde. Hij beloofde toen dat hij een einde zou maken aan de 'oligarchen als klasse'. Hij eiste dat zij zich in elk geval buiten de politiek moesten houden. Naast de oude oligarchen is inmiddels een nieuwe klasse opgekomen rond Poetin. Tal van mensen met wie hij vroeger in Sint-Petersburg samenwerkte hebben een miljardenfortuin vergaard in de jaren dat Poetin aan de macht is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.