'Nederland gaf tientallen miljoenen verboden staatssteun aan Starbucks'
© AFP

'Nederland gaf tientallen miljoenen verboden staatssteun aan Starbucks'

De Europese Commissie merkt een belastingvoordeel van 30 miljoen euro dat Nederland aan de Amerikaanse koffieketen Starbucks heeft gegund aan als staatssteun. Het bedrijf moet dit aan de Nederlandse fiscus terugbetalen. Nederland krijgt geen boete voor ongeoorloofde staatssteun. Dit meldden bronnen gisteren in Brussel.

De belastingovereenkomst met Starbucks is een van de vier die verantwoordelijke Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) onderzoekt. Ook kijkt ze naar de fiscale afspraken van automaker Fiat en onlineverkoper Amazon met Luxemburg en een deal van elektronicabedrijf Apple met de belastingdienst van Ierland.

Vestager zou vandaag haar bevindingen over Starbucks en Fiat bekendmaken. De Italiaanse automaker zou volgens de Financial Times maximaal 200 miljoen euro moeten terugbetalen. Welk vonnis de Eurocommissaris velt over Amazon en Apple maakt ze later dit jaar bekend. Naar verluidt zouden met hun terug te betalen belastingvoordelen honderden miljoenen euro's gemoeid zijn.

Volgens de Europese Commissie betaalde de Nederlandse vestiging van Starbucks veel minder belasting over haar winst dan je op grond van die winst mocht verwachten. Het filiaal in Amsterdam, Starbucks Manufacturing, brandt koffiebonen voor de Europese vestigingen van Starbucks. De Nederlandse Belastingdienst stemde ermee in dat de winst voor belasting wordt afgeroomd met royalty's voor het recept voor het branden van typische Starbucks-koffiebonen. Die vergoeding betaalt Starbucks Manufacturing aan een brievenbusfirma van Starbucks in Groot-Brittannië.

Verboden staatssteun

In juli sprak onze economieredacteur Gerard Reijn met OESO-topman Pascal Saint-Amans. Zonder omhaal vertelde Saint-Amans hem: 'Ja, er komt nu een einde aan de belastingparadijzen zoals we die kennen. En aan de belastingontwijking van multinationals.' (+)

Een jaar geleden kwam de Commissie met haar eerste bevindingen. Wat ze verdacht vond, was dat de hoogte van die royalty's nauwkeurig het bedrijfsresultaat volgde: hoge royalty's bij veel winst en lage bij weinig winst. Het gevolg: jaar na jaar ongeveer hetzelfde lage bedrag aan winst-na-belasting. Ook zou het intellectueel eigendom waarop de royalty's waren gebaseerd hooguit bestaan uit de handleiding voor het branden van Starbucks-koffiebonen.

Uit een eerste rekensom bleek dat Starbucks over drie boekjaren in totaal 1,2 miljoen euro belasting had betaald. Maar Nederland had tussen de 6 miljoen en 24 miljoen euro aan winstbelasting moeten ontvangen. Door het verschil kwam de Commissie tot de conclusie dat er sprake was van verboden staatssteun van Nederland aan een in Nederland gevestigd bedrijf. Vandaag blijkt of dat standpunt overeind blijft.

De bevindingen van Eurocommissaris Vestager zijn belangrijk voor de toekomst van de fiscale behandeling van multinationals in Europa. De werkwijze van Starbucks is exemplarisch voor hun pogingen zo min mogelijk belasting te betalen.

Fiscale rulingpraktijk

De vier door Vestager onderzochte bedrijven en de drie betrokken landen stellen niets fout te hebben gedaan en binnen de regels te hebben gehandeld. Volgens minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) moeten die regels dan maar worden aangepast als uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat de fiscale afspraken niet door de beugel kunnen.

De voor belastingen verantwoordelijke bewindsman, staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën, houdt vol dat er bij Starbucks geen sprake is van staatssteun. Hij baseert dat op de complimenten die de Commissie aan Nederland heeft uitgedeeld over de zogenoemde fiscale rulingpraktijk.

Met een ruling maakt de Belastingdienst aan een individueel bedrijf duidelijk welke belastingregels daarop van toepassing zijn. De ruling met Starbucks wijkt niet af, stelde de Commissie volgens Wiebes. Dus, zo redeneert de staatssecretaris, is er geen 'selectieve maatregel' voor Starbucks en daarom 'kan er geen sprake zijn van staatssteun'.