'Ministerie hield geen rekening met veiligheid inwoners'

Rapport Onderzoeksraad voor Veiligheid lekt uit

Wat veel Groningers al dachten, staat nu zwart op wit. Het ministerie van Economische Zaken en de NAM hebben bij gaswinning in de provincie jarenlang geen rekening gehouden met de veiligheid van de inwoners.

Een meetlocatie waar de NAM de bodemdaling door de gaswinning kan meten. Beeld anp

Dat staat in een vertrouwelijk conceptrapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Het uitlekken, vrijdag via de NOS en RTV Noord, komt op een saillant moment: vandaag bezoekt minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) het hol van de leeuw om zijn gaswinningsbesluit toe te lichten. Vorige maand besloot hij de winning de komende twee jaar opnieuw een beetje te beperken, tot maximaal 39,4 miljard kuub per jaar.

Dat gaat de Groningse bestuurders niet ver genoeg. Net als actiegroepen slijpen zij hun messen aan het uitgelekte rapport. 'Ons gevoel zegt: die kraan moet dicht en dat gevoel is alleen maar sterker geworden', liet de burgemeester van Eemsmond Marijke van Beek in een reactie weten.

Minister Henk Kamp Beeld anp

Afbrokkelend draagvlak

De Groningse gedeputeerde William Moorlag (PvdA) stelt dat het draagvlak voor gaswinning afbrokkelt. 'Ondanks eerdere afspraken is de belofte een veilige leefomgeving te creëren nog niet ingelost. Dat geeft groot ongenoegen in de Groningse samenleving.' Moorlag zal minister Kamp vandaag oproepen drie toezeggingen te doen. Hij wil een structurele oplossing van slepende schadegevallen, een uitbreiding van het aardbevingsgebied met bijbehorende compensatie en een rijksdienst voor het preventief versterken van gebouwen.

Niet alleen EZ, maar ook de ministeries van Wonen, Onderwijs en Binnenlandse Zaken moeten daarbij worden betrokken. 'De overheid moet een hoeder van haar burgers zijn. Het is onbestaanbaar dat Nederland zich al vijftig jaar warmt aan Gronings aardgas, maar de Groningse bevolking in de kou laat staan.'

Volgens het conceptrapport van de Onderzoeksraad was al in 1993 duidelijk dat gaswinning uit het Groninger veld aardbevingen veroorzaakt. Maar het ministerie en de NAM hadden enkel oog voor de economische baten van het aardgas. 'Veiligheidsrisico's voor burgers werden niet onderkend', stelt de raad. Zo verzaakte de NAM zijn zorgplicht. Kritische geluiden werden lange tijd genegeerd.

Kritische waakhond

Ook het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft zich tot aan 2013 niet als kritische waakhond opgesteld, oordeelt de Onderzoeksraad. Pas een half jaar na de zware beving bij Huizinge in augustus 2012, met een kracht van 3,6 op de schaal van Richter, adviseerde het SodM de gaswinning drastisch te beperken. De Onderzoeksraad kraakt harde noten over het zogeheten 'gasgebouw'.

Dat is de publiek-private constellatie van de staat en bedrijven als Energie Beheer Nederland, NAM, GasTerra, Shell en ExxonMobil, waarin gaswinning, -transport en -handel in Nederland is georganiseerd. 'Het gasgebouw is ingericht op het verdienen van zo veel mogelijk geld aan gas', aldus het conceptrapport. De besluitvorming is daarbij in handen van nog geen tien personen. 'De kleine kring maakt het moeilijk elkaar kritisch tegemoet te treden en werkt interne gerichtheid in de hand.'

De Groninger Bodembeweging, die opkomt voor de belangen van inwoners van het bevingsbied, spreekt van 'een grove schande'. 'Het woord veiligheid kwam in de stukken niet voor. De begroting moet rond, de rest is onderschikt', zegt bestuurslid Lambert de Bont over de uitgelekte passages. Actiegroep Schokkend Groningen eist dat minister Kamp opstapt.

De NAM wil niet op het rapport reageren omdat het niet definitief is. Het bedrijf waarschuwt dat partijen die informatie uit het rapport lekken strafrechtelijk vervolgd kunnen worden. In Den Haag eisen de oppositiepartijen SP, de ChristenUnie en GroenLinks opheldering van de minister. 'Als dit allemaal klopt, kan dit niet zonder consequenties blijven. De overheid is in dat geval haar zorgplicht op schandalige wijze niet nagekomen', aldus SP-Tweede Kamerlid Eric Smaling.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid begon het onderzoek naar de rol van veiligheid bij besluiten over gaswinning in januari 2014, op verzoek van Kamp. De definitieve versie van het rapport zal waarschijnlijk in februari verschijnen. Betrokken partijen krijgen nog de mogelijkheid op het ontwerprapport te reageren, waardoor de conclusies mogelijk worden afgezwakt.

'De overheid is in dat geval haar zorgplicht op schandalige wijze niet nagekomen', aldus SP-Tweede Kamerlid Eric Smaling Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.