'Eén op twintig publieke bestuurders ontspoorde bij invoering marktwerking'

Bij het invoeren van meer marktwerking in de (semi)publieke sector heeft ongeveer een op vijf 'ondernemende bestuurders' de afgelopen jaren de grenzen opgezocht. Een op de twintig (5 procent) van die bestuurders ontspoorde, doordat het toezicht gebrekkig was.

Ex-topman van woningcorporatie Rochdale, Hubert Mollenkamp, verlaat samen met zijn advocaat Petra van Kampen, de rechtbank van Amsterdam. Beeld anp

Dat schat hoogleraar Rienk Goodijk, die al jarenlang onderzoek doet naar het bestuur in de semipublieke sector, vandaag in de Volkskrant naar aanleiding van de schandalen bij onder meer zorgmoloch Meavita, woningcorporatie Rochdale en de NS, met de Fyra.

Goodijk denkt op basis van zijn praktijkervaringen dat grofweg een derde van de semipublieke topfunctionarissen niet geschikt bleek om 'ondernemend bestuurder' te worden: ze konden alle veranderingen en de toenemende complexiteit niet aan en ruimden het veld of lieten zich overnemen. Ongeveer de helft wist de slag wel te maken en de resterende 20 procent zocht juist de grenzen op. Zo'n 5 procent ontspoorde echt doordat ze te veel ruimte kregen van het falende toezicht, aldus Goodijk, die donderdag zijn oratie houdt als bijzonder hoogleraar aan de VU.

De semipublieke schandalen zijn weer actueel nu de Ondernemingskamer deze week wanbeleid vaststelde bij Meavita. Toenmalig president-commissaris Loek Hermans, bekritiseerd om zijn vele bijbanen, stapte na de uitspraak op als fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer. Verder stond oud-topman Hubert Möllenkamp van de Amsterdamse woningcorporatie Rochdale voor de rechter. De 'Maserati-man' wordt verdacht van corruptie, vervalsing, witwassen en belastingfraude. Daarnaast bleek deze week dat een commercieel avontuur in Chili voormalig staatbedrijf De Koninklijke Munt in grote problemen heeft gebracht. Ook hier moet de staat reddend optreden.

De cowboy-bestuurders geofferd

De schandalen bij semipublieke organisaties als Rochdale, Meavita en NS zijn eenvoudig te doorgronden: er zaten megalomane managers achter en falende toezichthouders met te veel bijbanen. Of is er toch meer aan de hand? Lees hier het verhaal uit de zaterdagkrant. (+)

Juichen

Betrokkenen bij de semipublieke debacles wijzen erop dat politiek en samenleving destijds juist stonden te juichen bij de projecten. Semipublieke instellingen moesten groter en goedkoper worden, en innovatief gaan werken om maatschappelijke problemen op te lossen. Daarbij werd vergeten te regelen wie het publieke belang van deze organisaties in het schemergebied tussen staat en markt in de gaten moest houden. Inmiddels is er een kentering gaande en zijn, na de strategische managers, de inhoud en de interne organisatie weer belangrijker geworden in zorg en onderwijs.

Maar volgens interim-bestuurder Gerard Erents, puinruimer bij Rochdale en Vestia, is het gevaar niet geweken. Hij verwijst naar de vluchtelingencrisis, waarbij de overheid snel tijdelijke sociale huurwoningen wil. Financieel is dat eigenlijk onverstandig, zegt Erents, maar toch is straks dat de corporatiedirecteur die de meeste tijdelijke huurwoningen kan neerzetten de held van de politiek. 'Het geheugen van de politiek is kort, dan is de oude dynamiek snel weer terug.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.